Ո՞վ Էր Քոնֆուսիուս

Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ

Քոնֆուսիուս հին Չինաստանի գլխաւոր դէմքերէն մէկն էր: Ան մտաւորական մըն էր, որ ապրած էր Ք. Ա. 6-րդ-5-րդ դարերուն: Հան ընտանիքի կայսրութեան շրջանին գրագէտները, որոնք կ՛ուզէին շատ դժուար քննութիւններ անցընել կառավարական պաշտօնեայ դառնալու համար, պէտք էր անոր գրութիւնները անգիր սորվէին:

Երեք մեծ մտաւորական մտածելակերպեր տիրապետած են հին Չինաստանի մէջ: Թաոականութիւնը, պուտտայականութիւնը եւ քոնֆուսիականութիւնը: Այս վերջինը եկած է Քոնկ Ֆու Զիէն, որուն մենք կը կոչենք Քոնֆուսիուս:

Կ՛ենթադրուի, թէ Քոնֆիսուս ապրած է Լու իշխանապետութեան մէջ, Ք. Ա. 551-էն 479-ի միջեւ, երբ Չինաստանը տակաւին միացած մեծ կայսրութիւն մը չէր: Անոր կեանքը առաջին անգամ կը պատմուի Հան ընտանիքի կայսրութեան ընթացքին, չին պատմաբան Սիմա Քիանի կողմէ, «Շիժի» գիրքին մէջ:

Քոնֆուսիուսի ընտանիքը ռազմիկներու մեծ ընտանիք մըն էր: Անոր հայրը 2,20 մեթր հասակ ունեցող հսկայ մըն էր եւ Լու իշխանապետութեան կառավարիչն էր: 65 տարեկանին ան երկրորդ անգամ կ՛ամուսնանայ Քոնֆուսիուսի մօր հետ, 15 տարեկան Ժենկ Զայի հետ: Ըստ աւանդութեան, կոտոշաւոր ձի մը կը նախատեսէ Քոնֆուսիուսի ծնունդը. եւ անոր ծնունդին գիշերը, երկու թեւաւոր վիշապներ կը հանգչին տան տանիքին վրայ… Ուրիշ շատ արտակարգ դէպքեր ալ պատահած են:

Դժբախտաբար Քոնֆուսիուս երեք տարեկանին իր հայրը կը կորսնցնէ: Ամբողջ ընտանիքը առանց դրամի կը մնայ: Կարենալ ապրելու համար Քոնֆուսիուս 17 տարեկանին ուսուցիչ կը դառնայ եւ կ՛աշխատի Լու իշխանապետութեան վարչութեան մէջ:

Ան աննկատ չի մնար, որովհետեւ անոր հասակը կը հասնէր 2,15 մեթրի, եւ ան իր շուրջ ունէր հետեւորդներ, որոնք մտիկ կ՛ընէին իր ուսուցումները: Ըստ Սիմա Քիանի, Քոնֆուսիուս իր կարգին գացած էր ունկնդրելու չին շատ մեծ իմաստուն Լաօ Թցըի, եւ ան այնքան զգացուած էր այս հանդիպումէն, որ ան մէկ ամիս առանց խօսելու անցուցած էր:

53 տարեկանին Քոնֆուսիուս կը դառնայ Լուի դուքսին արդարութեան նախարարը: Սակայն յուսախաբ իր տիրոջ կեցուածքներէն` ան կ՛որոշէ հեռանալ եւ շրջիլ` համերաշխ կերպով ապրելու եւ իր բարոյական սկզբունքները ուսուցանելու համար: Ան իր երկիրը կը վերադառնայ տասնչորս տարի ետք, եւ հոն է, որ իր հետեւորդները իր ուսուցումը եւ միտքերը արձանագրեցին «Խօսակցութիւններ» գիրքին մէջ:

Ազնուութիւնը, արդարութիւնը, պարկեշտութիւնը, ներողամտութիւնը շուրջիններուն հանդէպ… ահա քանի մը գաղափարներ, զորս Քոնֆուսիուս կը քարոզէր, որպէսզի ընկերային կարգը յարգուի, եւ երկիրները լաւ կառավարուին, որովհետեւ, կ՛ըսէր ան, կարելի չէ ապրիլ թռչուններուն եւ վայրի անասուններուն հետ:

Հին Մշակոյթներու Աշխարհէն

– Ըստ չինական աւանդութեան մը, թէյ խմելու սովորութիւնը ծնած է, երբ թէյի չորցած տերեւներ ինկած են կայսրի մը հրամցուած գաւաթ մը ջուրին մէջ:

– Հին Եգիպտոսի մէջ մանուկներ հոքի կը խաղային` գործածելով արմաւենիի ճիւղերով շինուած մականներ:

– Հին հռոմէացիներուն կողմէ շինուած ճամբաներ տակաւին մինչեւ այսօր կը գործածուին Եւրոպայի եւ Միջին Արեւելքի մէջ:

– Հին Յունաստանի մէջ դրամները զարդարուած էին մեղուի պատկերով:

– Չինաստանի մէջ ամէնէն հին գրութիւնները (Ք. Ա. 1200 թուական) արձանագրուած էին անասուններու ոսկորներու վրայ:

– Ձի հեծնելու սովորութիւնը սկսած է Կեդրոնական Ասիոյ մէջ, մօտաւորապէս 6000 տարիներ առաջ:

– Աշխարհի ամէնէն հին տակաւին ապրող մշակոյթը` Աստրալիոյ ապորիճինները գոյութիւն ունեցած են նուազագոյնը 50 հազար տարիներէ ի վեր:

– Հռոմէացիները կը հաւատային, թէ կասիան օրհնեալ էր: Հռոմէացիներուն տուները յաճախ կը զարդարուէին այս բոյսի տերեւներու պզտիկ ծարներով:

Հին յունական Սպարտա քաղաքապետութեան մէջ բնակիչները կը քուէարկէին իրենց վահաններուն զարնելով:

Հարցարան

 Ընդհանուր Գիտելիքներ

1) Ո՞ր առարկան կը պարունակէ գլխաւորաբար ձգախէժ:
ա – Հայելին, բ – Մատիտը, գ , Ինքնաշարժի անիւը, դ – Տաբատը:

2) Կլորակ ձեւով կառոյց մը աւելի հաստատուն է, քան` եռանկիւնաձեւ կառոյց մը:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

3) Զառը հնարուած է 5000 տարիներ առաջ:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

4) Դէպի ո՞ր ուղղութիւնը անդադար կը դառնայ կողմնացոյցին սլաքը:
ա – Դէպի հիւսիս, բ – Դէպի արեւելք, գ – Դէպի հարաւ, դ – Դէպի արեւուտք:

5) Մենք կ՛ենթադրենք, թէ լուսինը լոյս կ՛արձակէ, որովհետեւ ան կը ցոլացնէ արեւուն ճառագայթները:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

6) Մեր արեգակնային բոլոր մոլորակները կը դառնան արեւուն շուրջ:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

7) Գիշերը, երբ մենք երկինքը կը դիտենք, յաճախ կը տեսնենք, թէ աստղերը կը փայլփլին: Ինչո՞ւ:
ա – Աստղերը երկրագունդէն շատ հեռու են, բ – Աստղերը գրեթէ մեռած են եւ անոնք կը մարին, գ – Երկրագունդին շուրջի օդը կը շարժի, դ- Աստղերը երբեմն քիչ, երբեմն շատ կը փայլին:

8) Մոլորակները բնաւ նոյն ծիրին չեն հետեւիր տիեզերքին մէջ:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

9) Աստղերը միշտ դեղին են:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

10) Երբ մետաղ մը կը տաքցնենք…
ա – Ան կ՛ըդլայնի եւ, հետեւաբար, աւելի մեծ կը դառնայ, բ – Ան կը կծկուի եւ, հետեւաբար, աւելի կը փոքրանայ: գ , Ան կը կտրուի, դ – Բան մը չի պատահիր:

11) Եռացող ջուրը շոգիի կը վերածուի:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

12) Ո՞ր գոյնը կը տեսնենք ծիածանին ծայրը:
ա – Կարմիր, բ – Դեղին, գ – Կանաչ, դ – Կապոյտ:

13) Ներքնուղիի մը մէջ բնաւ արձագանգ չենք լսեր:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

14) Դուն քու ձայնդ նոյն ձեւով չես լսեր, ինչպէս շուրջիններդ կը լսեն:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

15) Երբ սառոյցը կը հալի, ան ձիւն կը դառնայ:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

16) Ի՞նչ գոյն ունի մեր ուղեղը:
ա – Մոխրագոյն, բ – Կապոյտ, գ – Վարդագոյն, դ , Կանաչ:

17) Նոյնքան արիւն գոյութիւն ունի մանուկի մը մարմնին մէջ, որքան` չափահասի մը մարմնին մէջ:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

18) Ի՞նչ է մարդկային մարմնին ջերմաստիճանը:
ա – 25 աստիճան սելսիուս, բ – 31 աստիճան սելսիուս, գ – 37 աստիճան սելսիուս, դ – 48 աստիճան սելսիուս:

19) Երբ կը քնանանք, մեր ուղեղը կը դադրեցնէ իր գործունէութիւնը:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

20) Անապատին մէջ ոչ մէկ ծաղիկ կը բուսնի:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

21) Խոտը աւելի արագ կ՛աճի ձմրան, քան` ամրան:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

22) Թէյը կը պատրաստուի սուրճին եւ քաքաոյին նման, հատիկներէ:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

23) Սունկեր աճեցնելու համար ամէնէն լաւ վայրը մութ եւ խոնաւ վայր մըն է:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

24) Աշխարհի ամէնէն փոքր պետութիւնը Վատիկանն է:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

25) Կարգ մը երկիրներ կը գտնուին ծովու մակերեսէն աւելի ցած:
ա – Ճիշդ, բ – Սխալ:

Պատասխանները Վերջաւորութեան

Ժամանց

Մանկապատանեկան Էջի Պատասխաններ

1 – գ, 2 – բ, 3 – ա, 4 – ա, 5 – ա, 6 – ա, 7 – գ, 8 – բ, 9 – բ, 10 – ա, 11 – ա, 12 – ա, 13 – բ, 14 – ա, 15 – բ, 16 – գ, 17 – բ, 18 – գ, 19 – բ, 20 – բ, 21 – բ, 22 – բ, 23 – ա, 24 – ա, 25 – ա: