Անդրադարձ

ՀԱՅԴՈՒԿ ՇԱՄԼԵԱՆ Չափազանց դժուար է սիրելի անձի մը մահուան անմիջապէս յաջորդող օրերուն իր մասին գրելը: Քանի մը տողը մէկ` մատներս պիտի դողդղան, աչքերս պիտի պղտորին, ապա յորդին, քանի մը անգամ պիտի ստիպուիմ կանգ առնել եւ պահ մը ետք միայն պիտի կարենամ, թերեւս, շարունակել: Սակայն պարտաւոր եմ այս երկտողը գոնէ գրելու: Արդէն եղան շատ առիթներ, երբ թերացայ, փախուստ տուի, ուժն ու...

ՀՐԱՅՐ ԵՍԱՅԵԱՆ Նոր կեանք, նոր միջավայր, մշակոյթներու բախում, համակերպում Ինչ կը վերաբերի մշակութային խնդիրներուն, հարցախոյզին պատասխանող սուրիահայերը մեծ մասամբ յայտնեցին, թէ վերոյիշեալները խոչընդոտներ չեն սեպուիր Հայաստան հաստատուելու-չհաստատուելու իմաստով: Հակառակ անոր որ մտածելակերպի, հագուածքի, վարուելակերպի եւ շատ ու շատ բաներու մէջ հսկայական տարբերութիւններ կան հայաստանցիներուն եւ սուրիահայերուն միջեւ, այդուհանդերձ, գէթ որոշ չափով մերձեցում տեղի ունեցած է երկուքին միջեւ: Առ այդ, մշակութային...

ՀՐԱՅՐ ԵՍԱՅԵԱՆ Սուրիոյ աւերիչ պատերազմի բռնկումին հինգ տարին լրացաւ արդէն: Սուրիան, որ տասնամեակներէ ի վեր եռացող տարածաշրջանի մը անդորր ովասիսը կը սեպուէր, դարձաւ համաշխարհային քաղաքական ուժերու միջեւ կռուախնձոր` պատերազմի դաշտի վերածուելով: Սուրիոյ հայութիւնը, ինչպէս ամբողջ Սուրիոյ ժողովուրդը, ծանր կորուստներ կրեց պատերազմին պատճառով եւ տեղաշարժի ենթարկուեցաւ: Անոր ստուար մասը իր ասպնջական հայրենիքին թոհուբոհէն ազատելու համար դիմեց գաղթի` թափառելով քաղաքէ քաղաք, երկրէ...

ՌԱԶՄԻԿ ՇԻՐԻՆԵԱՆ Հայրենի մամուլին մէջ ամէնօրեայ տեղեկութիւն են` ժողովուրդին անգործութիւնը, աղքատութիւնը եւ անօթութիւնը յատկապէս` Երեւանի, Շիրակի եւ Տաւուշի շրջաններուն մէջ: Ապաքաղաքականացման ցայտուն երեւոյթ է չքաւորութիւնը: Մեր պարագային` անհանդուրժելի, որ Ցեղասպանութենէն հարիւր տարի ետք հայրենի մեր ժողովուրդը տակաւին կը մնայ սնունդ աղերսող ժողովուրդ: Մեր հիմնական հարցը, վերջին քսանհինգ տարիներուն, մեր երկիրը կարգի բերելու եւ Հայաստանի պետականութեան ամրապնդման ու զարգացման հարցը եղած...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Հայ ազգի գերխնդիրները լուծման կը սպասեն: Ինչպէ՞ս ազգ ըլլալ` տարտղնումով, կորսնցնելով հող, համրանք, լեզու, դառնալով ֆիզիքական եւ մշակութային խառնածին: Զանց առնելով հռետորական բացատրութիւնները` հարկ է խօսիլ յիշուած եւ երբեմն ալ չյիշուած գերխնդիրներու մասին, առանձնացնել զանոնք ըստ ազգի գոյութենական հեռանկարներուն, առանց զանոնք փակագիծի մէջ դնելու, չհետեւելով մեր ենթակայական եւ կամ մեր շահախնդրական հետաքրքրութիւններուն, եւ հաշուեկշիռ ընել: Հայկական հարց, Ցեղասպանութիւն,...

Ռ. Հ. Հարկաւ դուք ալ ձեր դաստակին վրայ կը կրէք ժամացոյց մը: Ես միշտ հաւատացած եմ, որ մարդ չի կրնար բնականոն կեանք մը ապրիլ, եթէ իր վրայ ժամացոյց մը չունի, թէեւ միշտ զարմանքով հանդիպած եմ մարդոց, որոնք ժամացոյց չունին իրենց վրայ, ու եթէ պէտք ըլլայ, շուրջիններուն կը հարցնեն, թէ ժամը քանի է: Ժամացոյց ըսուած գործիքին այնքան աժան տեսակները կան, որ...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Ֆրանչիսկոս պապը 2 հոկտեմբերին պիտի այցելէ Պաքու: Անոր այցելութիւնը բնականաբար իր վրայ պիտի հրաւիրէ միջազգային լրատուամիջոցներուն ուշադրութիւնը, ինչ որ Ազրպէյճանի համար կը ստեղծէ քարոզչութեան առիթ մը: Խորքին մէջ, սակայն, այդ այցելութիւնը աւելի վտանգ է, քան` օրհնութիւն: Պաքու մինչեւ 2 հոկտեմբեր երկարող ժամանակը պիտի օգտագործէ նախապատրաստական քարոզչութիւն կատարելով այդ այցելութեան յաւելեալ փայլք ու կշիռ ապահովելու: Ազրպէյճանցիները այդ քարոզչութիւնը կատարելով,...

ՍԵՒԱՆ Ճ. ԱԲԷԼԵԱՆ Որոշած էի Քեսապ երթալ: Քանի մը տարիներէ ի վեր չէի գացած պատերազմին պատճառով: Բացակայութիւնս երկար տեւած էր: Երբ սկսայ բարեկամներուս ըսել` «Քեսապ պիտի երթամ», ամէն մէկը բան մը ըսաւ` «Ի՞նչ կայ այս կացութեան, ի՞նչ գործ ունիս, հապա՞ եթէ բան մը պատահի հոն եղած ժամանակդ, ի՞նչ պիտի ընես»: Որոշումս յստակ էր. երթալ: Աստուծոյ վստահելով` ճամբայ ելայ: Ուրախութիւնս անսահման...

ԿԱՐՕ Վ. ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ Տասը եւ վեց տարիներ առաջ (2000 թ.) Համազգայինի «Համօ Օհանջանեան» Քեսապի մասնաճիւղի վարչութիւնը հրաշալի գաղափարը կ՛ունենար Քեսապ հրաւիրելու տաղանդաւոր երաժշտագէտ-խմբավար տիկին Գայիանէ Սիմոնեան-Տէրեանը, որպէսզի երգ ու երգեցողութիւն սորվեցնէ Քեսապի մանուկներուն եւ պատանիներուն: Եւ այսպիսով ծնունդ առաւ «Կանթեղ» մանկապատանեկան երգչախումբը, որ անընդհատ վեց տարիներ` մինչեւ 2006 թուականը ելոյթներ ունեցաւ (2012-ին եւս ունեցաւ մէկ ելոյթ խմբավարութեամբ` Միւռոն քհն. Աւետիսեանի`...

ԿԷՕՔՉԵՆ Պ. ՏԻՆՉ Պատմական ցնցումներով լի շրջանի` անցեալի վշտերով մարդիկ` Տէրսիմի հայերը: Նրանք յիշում են ցնցումներով լի իրենց կեանքը: «Աքթիւել»-ը Տէրսիմում զրուցել է հայերի հետ: Առաջին անգամ քննելով իրենց ինքնութիւնը` պատմում են իրենց գլխով անցածի մասին «Եթէ երկնքում խըզըրն էլ լինեմ, դարձեալ ասում են` հայ է», «մայրս քիւրտ է, սակայն հօրս ընտանիքը հայ է: Սեպտեմբերի 12-ին ենք իմացել, որ հայ ենք, մինչ այդ մեզ քիւրտ էինք համարում: Պետութիւնը գիտէր, որ մենք հայ ենք, մինչդեռ մենք չգիտէինք: Այդ ժամանակ Անգարայում էի...

ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ «Քալիֆորնիա Քուրիըր» թերթի հրատարակիչ եւ խմբագիր Սուրիա եղած է միջազգային ռազմական եւ քաղաքական տարաբնոյթ դաւադրութիւններու կեդրոն` 2011 թուականի «քաղաքացիական պատերազմ»-ի սկիզբէն ի վեր: Զանազան հակամարտող կողմերու շարքին են Հըզպալլան, Իրանը, «ՏԱՀԵՇ»-ը, Իսրայէլը, Յորդանանը, քիւրտ զինեալները, Լիբանանը, Քաթարը, Ռուսիան, Սէուտական Արաբիան, այլազան ահաբեկիչներ` աշխարհի չորս կողմէ, Սուրիան, սուրիական ընդդիմադիր խումբերը, Թուրքիան, Միացեալ Նահանգները եւ ՕԹԱՆ-ի այլ պետութիւններ: Վերջին չարագուշակ...

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Սեպտեմբեր 7-էն 8-ի լուսցող գիշերը, 44 տարի առաջ, Փարիզի հիւանդանոցներէն մէկուն մէջ մեր կեանքէն առյաւէտ հեռացաւ հայ գրականութեան երախտաւորներէն Նշան Պէշիկթաշլեան, որ սերունդներու յիշողութեան մէջ յաւերժ պիտի ապրի իբրեւ հայկական երգիծանքի վերջին իշխանը: Միայն երգիծագիր չէ Նշան Պէշիկթաշլեան, նաեւ բանաստեղծութեանց, վէպերու եւ թատերախաղերու հեղինակ է: Իր կեանքի վերջալոյսին ան հռչակուեցաւ նաեւ իբրեւ հմուտ թատերագէտ` հայ գրականութեան կտակելով շուրջ...

ԱԲՕ ՊՈՂԻԿԵԱՆ Միշտ բողոքած ենք, որ մեր մտաւորականութիւնը կրաւորական է, լուսանցքի վրայ կանգնած` կը հետեւի ազգային իրադարձութեանց եւ իր ծանրակշիռ ձայնը կը զլանայ բարձրացնել համազգային նշանակութեամբ խնդիրներու վերաբերեալ: Նաեւ ափսոսանք արտայայտած ենք, որ մտաւորականները, նոյնիսկ` անոնց ամէնէն վաւերականները, նոյն իրենց կրաւորականութեան պատճառով կորսնցուցած են իրենց վարկն ու հեղինակութիւնը եւ զրկած են մեզ բարոյական կարեւոր կողմնորոշիչներէ: Չորեքշաբթի Երեւանէն խրախուսական ձայներ հնչեցին`...

ԴԱՆՕ Երբ Սագոյին տունը մտայ, ան կը փորձէր օդանաւային տոմսերու վերաբերեալ հարց մը լուծել: Մինչ ես հիւրասենեակը իրեն կը սպասէի, ան մէկ ժամէն աւելի անցուց` հեռաձայնով բանակցելով Էմ. Ի. Էյ.-ի եւ տարբեր ճամբորդական ընկերութիւններու հետ եւ մերթ ընդ մերթ խօսելով Պետոյին հետ: Սագոն եւ իր կինը, ուրիշ հինգ զոյգերու հետ միասին, շաբաթավերջին Երեւան պիտի մեկնէին. բոլորը հրաւիրուած էին մեր բարեկամներէն...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Հեռաձայնել ու հարցնել` «Հիւր կ’ընդունի՞ք»: Նման սովորութիւն գոյութիւն չունէր այդ օրերուն Լիբանանի մէջ: Հազուագիւտ էին հեռաձայն ունեցողները այդ ժամանակներուն: Ամէն ընտանիք, ամսուան մէկ օրը, որոշուած թուական մը կը տրամադրէր հիւրեր ընդունելու: Իրենց մօտիկ բարեկամներն ու ծանօթները գիտէին այդ թուականը, եւ, ըստ «օրէնքի», ամսուան այդ օրը նախընտրելի էր, որ այցելեն, քանի տանտիրուհին հիւր ընդունելու պատրաստութիւններ տեսած` այդ օր տունը...

ՇԵՐԵՖ ՔԱՐԹԱԼ Էզբիդերը (գիւղ, որը նախկինում գտնուել է Շապին Գարահիսարում, իսկ ներկայում Սեբաստիայում է, «Ակունք»-ի խմբ.) 1915 թ. ապրիլին հանգցուած մոմի ծխով թաղւում էր մթութեան մէջ: Մարդիկ չէին կարողանում հասկանալ խռովայոյզ լռութեան մէջ ընկղմուած այդ իրադրութիւնը: Սուրբիկը` հազիւ 18 տարեկան, Սուրբ Կարապետ եկեղեցու քահանայի` Գարեգինի դուստրն է: Նշանուած է Սարգիս անունով մի երիտասարդի հետ: Քահանայ Գարեգինը մի փոքրիկ խումբ է...

ՎՐԷԺ-ԱՐՄԷՆ «Այս օրերուն բոլորին աչքերը գամուած են իրենց հեռատեսիլի պաստառներուն վրայ` հետեւելու համար Ողիմպիական խաղերուն: Հպարտ ենք մեր մարզիկներով, հպարտ ենք մեր մետալներով, հպարտ ենք մեր յաջողութիւններով: Յարակարծաբար կը մոռնանք, որ աւելի հեռուն երթալու համար առաջի՛ն քայլը ճիշդ պէտք է առնել` ունենալ կեանքի ամուր խարիսխ մը. առողջարար սննդառութիւն մը, հարազատներու նեցուկը, նպատակայարմար գործիքները` մարզուելու համար»: Կարծեցիք, որ հա՞յ մըն է...

Կեանքի մէջ, թէեւ հազուագիւտ, բայց անպայման կը հանդիպինք անհատականութիւններու, որոնք ո՛չ միայն իրենց ողջուց քեզի կը պարգեւեն օրհնաբեր ներկայութիւն, այլ նաեւ` իրենց բացակայութեան: Դէպի անդենական ճամբորդութեան ընթացքին անոնք քեզի հետ կ՛ըլլան, կ՛ապրին ու կը շնչեն գրեթէ ամէնօրեայ հետեւողութեամբ` ժառանգ թողած ըլլալով հիւլէ մը իրենց ազնիւ հոգիէն, մասունք մը` պայծառ մտքէն եւ բիւրեղացած ներաշխարհ մը` էութենէն: Սիրելի՛ մեծ մայր, նման մտորումներ...

ՅԱՐՈՒԹ ՃԵՆԱՆԵԱՆ Եւրոպան արդեօք գիտէ՞, թէ ո՛վ է թուրքը, որ կը փորձէ մտնել Եւրոպայի ծոցը, այն ժահրոտ օձը, որ իր մահաբոյր թոյնը պիտի սրսկէ Եւրոպական Միութեան մարմնին մէջ, եթէ փաթթուի անոր վիզին: Այն թուրքն է, որ արիւնաթաթախ ձեռքերով միշտ պատրաստ է իր գազանային ախորժակով ամէն ժամանակ ու ամէն դարուն միայն յօշոտել եւ արիւն հոսեցնել, ապա` չքմեղանաք եւ ուրիշ զոհեր փնտռել:...

ԳԷՈՐԳ ԴԱՐԲԻՆԵԱՆ Արցախի անկախութեան 25-ամեակին ԼՂ հիմնահարցի կարգաւորման վերաբերեալ ՀՅԴ յայտարարութիւնը մնաց կուսակցութեան կողմից սեպտեմբերի 2-ին կազմակերպուած տօնական միջոցառման ստուերում: Այդ յայտարարութեամբ ՀՅԴ-ն ձեւակերպեց ոչ միայն ԼՂ հիմնահարցի կարգաւորման գործընթացից իր ակնկալիքները, այլեւ` իր համար բանակցութիւններում հայկական կողմի հնարաւոր զիջումների սահմանները: Ըստ այդմ, «Արցախեան հարցի կարգաւորման որեւէ համաձայնութիւն պէտք է ճանաչի Արցախի վերամիացումը Հայաստանին եւ կամ առնուազն` Արցախի անկախութիւնը, Արցախի...