Անդրադարձ

ԹԱՄԱՐ ՏՕՆԱՊԵՏԵԱՆ-ԳՈՒԶՈՒԵԱՆ Արեւը իր հրեղէն շունչը փչեց դէպ՛ երկինք, Ու կարմիր շղարշը նետեց լեռներու ետին: Դաշտերուն մէջ, զեփիւռը քնքուշ` Ցորեանները մեղմ օրօրելով, Թռչնակի չուերթին հետ օրուան հրաժեշտը տուաւ: Գիշե՛ր բարի, Մարիա՛մ. Գոցէ աչքերդ փայլուն. թող մանուկ հոգիդ ճախրէ՜ անկաշկանդ Դէպի երազդ ծաղկաւէտ, ուր իշխան-իշխանուհի, Ձեռք ձեռքի տուած` արեւի պայծառ շողերուն ներքեւ, Թիթեռներուն հետ կ՛երգեն գարունքը մեր աշխարհի: Քուն եղիր, Մարիա՛մ....

Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոս Արամ Ա. վեհափառ հայրապետին հովուապետական այցելութիւնը Սուրիա ու մանաւանդ Հալէպ անկիւնադարձային եւ պատմական նշանակութիւն ունեցաւ աւելի քան հինգ տարի պատերազմի ճիրաններուն մէջ տուայտող սուրիահայութեան կեանքին մէջ: Քաղաքական առումով յատկանշական էր նորին սրբութեան հանդիպումը Սուրիոյ վսեմաշուք նախագահ Պաշշար Ասատի հետ: Այս հանդիպումին վերահաստատուեցաւ սուրիահայութեան գոյերթի շարունակականութիւնը, անոր` սուրիական հայրենիքին կառչած մնալու կամքը եւ Սուրիոյ վերականգնումի ու վերաշինութեան...

ՀՈՒՐԻ ԱԶԵԶԵԱՆ Բերիոյ հայոց թեմի առաջնորդ Շահան արք. Սարգիսեանի եւ թեմի Ազգային իշխանութեան հրաւէրով, Արամ Ա. կաթողիկոս Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, Քրիստոսի Ծննդեան եւ Աստուածայայտնութեան խորախորհուրդ տօնին առիթով, հովուապետական պատմական այցելութիւն մը շնորհեց սուրիահայութեան կեդրոն` թեմի նստավայր Հալէպի հայ համայնքին (6-8/01/2017): Այցելութիւն մը` Վաստակաբեռն հովուապետին հայրական նայուածքով սկիզբ առած, Սիրոյ, հաւատքի ու յոյսի ճամբով շարունակուած, Վերանորոգութեան կամքով զսպանակուած, Եւ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՈՒՄԻ հրամայականով...

ԼՈՒՍԻՆԷ ԹԵՒՈՍԵԱՆ Դաշնակցութեան զինանշանով բաճկոն հագած մարդու նկարին շատերը հանդիպած կը լինեն ընկերային ցանցերում: Ղարաբաղի Այգեստան համայնք մտնողներն էլ հաւանաբար նկատած կը լինեն գիւղի գլխին ծածանուող Դաշնակցութեան կարմիր դրօշը: Սական քչերը գիտեն զինանշանով բաճկոն կրող եւ դրօշի «տէր»` այգեստանցի Էդուարդ Աւագիմեանի, նոյն` «Փարթիզան» մականունը վաստակած մարդու պատմութիւնը: Այգեստանի, Ուքրանիայի եւ Թունտրայի խաչմերուկում... 1951 թ. ծնուած Էդուարդ Միրզոյեանը Խըրխըզստանում ծառայութիւնն աւարտելուն...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ Այն հաւանականութիւնը, որ Հրեղէն աքաղաղը  խաղաղ տարի չի ժառանգել Հրեղէն կապիկից, ակնառու է 2016-ի վերջին եւ նորընծայ 2017-ի առաջին իսկ օրերից: Ընդ որում, խնդիրը վերաբերում է ոչ միայն հայ-ազրպէյճանական սահմանագծին, որտեղ արձանագրուեց  ազրպէյճանական զինուժի խափանարարական ներթափանցման հերթական փորձը` երկկողմ զոհերով հանդերձ եւ ոչ միայն ազրպէյճանա-ղարաբաղեան հակամարտութեան գօտուն, որտեղ անցնող տարեվերջից նոր տարեմուտի անցումն աւետող Ամանորեայ տօնական ազդականչերը, աւանդոյթի...

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Հիւրասէր էր մայրս: Շա՜տ հիւրասէր: Տան մէջ իր մասնաւոր անկիւնը ունէր: Պատի ժամացոյցը իր ետեւը գտնուելուն` ժամէն շատ գաղափար չէր ունենար, սակայն երեկոյեան, հազիւ ժամը 10:00 հնչած, ինքնաբերաբար կ’ուղղուէր դէպի անկողին քնանալու, բացի` երբ տունը այցելուներ ունենայինք, եւ անոնք ժամը 10:00-էն աւելի ուշ մեկնէին, քունը հաճոյքով կը զոհէր եւ մինչեւ հիւրերուն մեկնիլը` կը նստէր մեզ հետ: Հիւրասէր էր...

Մակար, ի Գաղիա Ինչո՞ւ Կեդրոնականցի Արմենակ հայկական թերթի աշխատակից չէ եղած: Նոյնիսկ երբ համացանցը չկար, ան ազգին եւ համայնքին վերաբերող ամէն դէպքէ եւ դիպուածէ տեղեակ կ’ըլլար: Դէպք եւ դիպուած իրեն կը հանդիպին: Ձմրան ուրբաթ: Պատուհանէն կ’որսայի երբեմն յայտնուող արեւու ճառագայթ մը: Քիչ ետք երեկոն պիտի հասնէր եւ հեռատեսիլի պատուհանին առջեւ նստած` երկար գիշերուան ձանձրոյթը պիտի յաղթահարէինք: Դրան զանգը հնչեց: Նամակաբաշխը...

Ս. ՄԱՀՍԷՐԷՃԵԱՆ Քաղաքական գիտութիւններն ու արուեստը իր անձին մէջ մէկտեղող երիտասարդ ուսումնասիրողի մը` Տիգրան Ե. Քասունիի լոյս ընծայած այս հատորին խորագիրն իսկ բազմաթիւ թելադրանքներ ունի ընթերցող-ակնդիրին: Ցեղասպանութեան 100-ամեակին առիթով պատրաստուած հատոր մը` որ 85 ընտրովի որմազդներու ճամբով ուրուագիծ մը կը ներկայացնէ Ցեղասպանութեան տարբեր արձագանգներուն մասին, սկսելով նոյնինքն Ցեղասպանութեան օրերէն, հասնելով մինչեւ մեր օրերը, ընգրկելով մէկ դարու ժամանակաշրջան մը: Զուգադիպութի՞ւն, թէ...

Ռ. Հ. Սա կեանքը կ՛ապրինք, լաւ օրեր կը տեսնենք, ընդհանրապէս երջանիկ ենք, որ կանք ու կ՛ապրինք, բայց նաեւ ամէն օր ի՜նչ փորձանքներ կը տեսնենք հոս ու հոն, կամ ինչպիսի՛ փորձանքներու մէջէն կ՛անցնինք: Ամէն օր կը տեսնենք, որ մեր շուրջ մարդիկ կը զոհուին հիւանդութիւններու, արկածներու, բնական աղէտներու, չարագործական արարքներու, սպանդներու եւ դեռ ինչերու պատճառով: Սոսկում կը զգանք, կը վախնանք: Կարծես պահ...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Քիչ կը պատահի, որ գիրք մը իր առաջին էջէն քեզ առինքնէ, նոյնիսկ եթէ երբեք տուեալ հատորը ըլլայ յուշագրութիւն, ընդգրկէ սեփական կեանքի պատումներ կամ այսպէս ըսած` ապրուած կեանքի փորձառութիւն: Սա չի նշանակեր, որ յուշագրութիւնը կորսնցուցած է իր հնչեղութիւնը,  դարձած է ժամանակավրէպ եւ զիջած այլ գրական սեռերու: Ո՛չ, երբեք: Այլ հարց, որ ընթերցանութիւն հասկացութիւնը իր բովանդակ իմաստով արդէն տեղի տուած...

ՆՈՒՊԱՐ ՎԱՐԴԱՆԵԱՆ Վերջին տարիներուն Միջին Արեւելքի մէջ ծագած տագնապներուն եւ Հայաստանէն եղած արտագաղթին իբրեւ անմիջական անդրադարձ` տեղաշարժ արձանագրած հայութիւնը եւ այս հետեւանքներուն որպէս անմիջական իրողութիւն` որոշ գաղթօճախներու նօսրացումն ու նոր գաղութներու ձեւաւորումը նոր մարտահրաւէրներու դէմ յանդիման կը դնեն հայութիւնը ընդհանրապէս եւ նոր ձեւաւորուած գաղութները յատկապէս` հայապահպանման, Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման եւ հատուցման հետապնդման եւ Արցախի հարցի կարգաւորման առումով: Բնական է, որ...

ԲԱԳՐԱՏ ԷՍԴՈՒԳԵԱՆ Մամուլի հին սովորութիւն է տարուան վերջին օրերուն վերաքաղ մը ընել անցնող տարուան ընթացքին պատահած դէպքերը: Այս տարի, ափսոս որ այդ դէպքերը շա՜տ ծանր կշռեցին մեր երկրի ժողովուրդին վրայ: Յաճախակիօրէն ցնցուեցանք ահաբեկչական յարձակումներով, որոնք բազմաթիւ կեանքեր խլեցին: Թէեւ ահաբեկչական յարձակումները աշխարհի բոլոր երկիրներուն համար կրնան ի զօրու ըլլալ, սակայն մեր մօտ, նոյնինքն երկրի կառավարութիւնը արդէն որոշ ժամանակէ ի վեր...

ՍՈՖԻԱ ՅԱԿՈԲԵԱՆ Սասունի ամենագեղեցիկ, ամենատպաւորիչ գիւղերից մէկն է Մկտենքը: Տեղի արաբ եւ քիւրտ բնակիչները, սովորութեան համաձայն, ծամծմում ու լղոզում են հայկական հին անուանումներն ու Մկտենքին էլ ասում են Միթինգ: Չզարմանաք, երբ ձեզ ասեն. «Նոր անունը Գիւրգենլի է, բայց մենք արաբերէն Միթինգ ենք ասում», եւ երբ հարցնէք, թէ ի՞նչ է նշանակում Միթինգ արաբերէնով` փոքր երեխայի պէս սկսեն թարթել աչքերը: Դէպի Սասուն...

ՌԱԿԸՊ ԶԱՐԱՔՕԼՈՒ Պէտք չէ զարմանալ նախ «Էւրենսել քիւլթիւր» (տիեզերական մշակոյթ) պարբերականին արգիլման համար, որովհետեւ համաշխարհային մշակոյթը ժիհատականներու եւ անոնց հետեւորդներուն գլխաւոր թիրախն է: ԵՈՒՆԵՍՔՕ անցեալները յայտարարեց, որ իր կողմէ Համաշխարհային մշակութային ժառանգութիւն ըլլալով` ճշդուած 65 վայրերէն 20-ը այցելել անկարելի է կամ` խիստ վտանգաւոր: Այդ քսանին մաս կը կազմեն Հալէպի բերդն ու շրջակայքը եւ Ամիտայի Սուր թաղամասը (Տիգրանակերտ, Ա.), անոր անմիջական...

(ՀՄԸՄ-Ի Կեդրոնական Վարչութեան Ատենապետ Գառնիկ Մկրտիչեանի Դամբանականը` Բիւզանդ Թորիկեանի Մահուան Առիթով) Դժուար է հաւատալ, որ Բիւզանդ Թորիկեանը ոչ եւս է: Դժուար է ընդունիլ, որ ՀՄԸՄ-ական աթլեթ, վարչական, դաստիարակ եւ պատմագիր Բիւզանդ Թորիկեանը մեզի հետ պիտի չըլլայ այլեւս: 73 տարուան միութենական ծառայութենէ ետք, Բիւզանդ Թորիկեանը շատ պիտի փնտռենք միութենական իր արժանիքներով ու փորձառութեամբ: Երեւոյթ էր մեր երէց եղբայրը, ՀՄԸՄ-ի Մերձաւոր Արեւելքի...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Այո՛, Բիւզանդ Թորիկեանի մահով պահ մը բոլորս զգացինք, որ տերեւաթափի վերջին տերեւները կը տեսնենք: Թէեւ ծառը կը մնայ, սակայն տերեւները չկան ալ, եւ կը սպասուի նոր գարնան, որպէսզի վերածաղկի: Բիւզանդ Թորիկեան կը մարմնաւորէ սերունդ մը, որուն մէջ միութենական հասկացողութիւնը այնքան խոր եւ արմատ ունէր, որ անոնք անանձնական եւ նուիրումով օրինակելի տիպարներ դարձած էին սփիւռքի իրականութեան մէջ: Համազգայինը, ՀՄԸՄ-ը,...

Ցաւով ընդունեցինք մեծավաստակ եւ անձնուէր ՀՄԸՄ-ական Բիւզանդ Թորիկեանի մահուան լուրը: Իսկապէս կորսնցուցինք տիպար հայորդի մը, որուն յիշատակը վառ պիտի մնայ ՀՄԸՄ-ականներու եւ համայնքի զաւակներու սրտերուն մէջ` իբրեւ մատաղ սերունդը արժանավայել կերպով դաստիարակող եւ կրթող գործիչի: Մեծ է լուսահոգի Բիւզանդ Թորիկեանի ներդրումը ՀՄԸՄ-ի թէ՛ մարզական, եւ թէ պատմագրութեան լուսաբանման, հանրահռչակման գործին մէջ. երկար տարիներ մաս կազմելով «Մարզիկ»-ի խմբագրական եւ վարչական կազմերուն,...

Ե. ՀԱՒԱԹԵԱՆ Ոչ եւս է միշտ աշխուժ, կատակասէր, հայրենասէր, արուեստասէր, ծառայասէր, Մուսա Լերան ոգիով ապրող` Լեւոն Շամմասեանը: Շատ հանդարտ, ինչպէս իր բնաւորութիւնն էր, մեկնեցաւ այս աշխարհէն` գրեթէ 90 տարեկանին: Ծերացաւ միայն տարիքով,  հոգիով միշտ երիտասարդ մնաց: Մեր միջեւ եղած աւելի քան 40 տարիներու տարիքային տարբերութիւնը, երբեք արգելք չեղաւ, որ ընկերներ ըլլանք, մտերիմներ եւ միշտ առիթ ստեղծենք բաժնեկցելու մեր մտահոգութիւնները: Ինք...

Աստուծոյ Որդւոյն մարդեղացումի խորհուրդով օծուն այս օրերուն, տագնապահար, բայց միշտ կանգուն Հալէպ քաղաքէն հայրական կոչ կ՛ուղղենք հայ ժողովուրդին` վերանորոգ հաւատքով ու յոյսով իրենց հայեացքները ու մտածումները դարձեալ սեւեռելու Սուրիոյ հայութեան վրայ: Արդարեւ, անցնող շուրջ հինգ տարիներուն տառապեցաւ ու տագնապեցաւ Սուրիոյ մեր սիրելի ժողովուրդը: Յաճախ մահուան սարսափն ու ֆիզիքական քանդումի երկիւղը պատեցին իր կեանքը, մեր կառոյցները դիմագրաւեցին ահաւոր դժուարութիւններ, ամայացան հայ...

Ասպետ Քոչիկեան ՀԲԸՄ-ի պարբերաթերթին մէջ կը գրէ, որ մայիսի սկիզբը, ուրբաթ կէսօրէ ետք մը, իրաքեան Քիւրտիստանի մայրաքաղաք Էրպիլի մէջ ներկայ գտնուած է ասորական եկեղեցւոյ մէջ հայր Արթուն Խալաթեանի մատուցած Ս. պատարագին, որուն մասնակից շուրջ 24 հայերը եկած են նախապէս մեծաթիւ հայ համայնք ունեցող Մուսուլէն: Նշեալ հայերուն ու անոնց հոգեւոր հովիւին` մօտակայ Զախօ քաղաքէն Էրպիլ փոխադրուելուն պատմութիւնը իր մէջ կ՛ամփոփէ պատմութիւնը...