Անդրադարձ

Ն. ՊԷՐՊԷՐԵԱՆ Սերոբ Աղբիւր, Աղբիւր Սօսէ 9 Փետրուար 1953ին, Եգիպտոսի Աղեքսանդրիա քաղաքին մէջ, 85 տարեկան հասակին իր աչքերը առյաւէտ փակեց հայ ժողովուրդի ազգային-ազատագրական պայքարի դիւցազնուհին՝ Աղբիւր Սօսէն։ Սօսէ Մայրիկ հայ ֆետայական շարժման առիւծին՝ Սերոբ Աղբիւրի (Վարդանեան) կինն էր։ Ծնած էր 1868ին (ըստ որոշ աղբիւրներու՝ 1869ին) Սասուն, Նեմրութ լերան փէշերուն գտնուող Թեղուտ գիւղը, բազմանդամ ընտանիքի տէր Մարգար Դրօ-Աստանտուրի յարկին տակ։ Հազիւ...

Վարդանանց պատերազմի երեւոյթը պէտք է փորձել դիտարկել մեր համազգային փիլիսոփայութեան, ազգի շարունակականութեան ապահովման համար ամէն տեսակի միջոցներու դիմելու անտեղիտալի վճռակամութեան հերթական առարկայացման մէջ: Հերթական այն առումով, որ միեւնոյն ամբողջականութեան յաջորդ անմիջական փուլը Վահանեանց շարժումն է եւ Նուարսակի դաշնագիրի յաղթանակը: Եւ եթէ Վարդանանք-Վահանեանց ճակատամարտ-փարթիզանական կռուելաձեւ հասկացողութիւններու մէկ ամբողջականութիւնը շրջագծենք, ապա յաղթանակը բարոյականէն անդին ամրագրուած կ՛երեւի նաեւ առարկայական առումով: Այս ամբողջականութեան մէջ...

ԳԱԲՐԻԷԼ ՓԱՆՈՍԵԱՆ Պատանի տարիքիս քոյրս նշանուեցաւ Պօղոսին հօրաքրոջ տղուն հետ, եւ մենք եղանք խնամի: «Բաբգէն Սիւնի» ակումբը մեր տան քովն էր եւ մեր թաղի տղոց` երկրորդ տունը, բոլորս պատանեկան միութեան անդամ էինք: Երբ Պօղոսին հետ ծանօթացայ, հարցուցի. «Կ՛ուզե՞ս պատանի ըլլալ», առանց երկմտանքի` «այո՛» ըսաւ. զինք եւ եղբայրը ակումբ տարի եւ պատանիներու վարիչին ներկայացուցի. այն ժամանակ մեր վարիչը պարոն Թովմաս Հապէշեանն...

ՀԱՄԲԻԿ ՊԻԼԱԼԵԱՆ Եթէ Վարդանանց պատերազմը դեռեւս կ՛ոգեւորէ մեզ ու զայն կերտող դէմքերը կը շարունակեն ապրիլ նաեւ մե՛ր շրթներուն, ատիկա անոր համար է, որ արուեստով լուսաւորուած են ե՛ւ դէպքը ե՛ւ դէմքերը: Սկսեալ Եղիշէէն մինչեւ Ներսէս Շնորհալի եւ մինչեւ Վահան Թէքէեան եւ Օշական, ու արուեստի այլ մարզերու ներկայացուցիչները, իրենց արուեստագէտի շունչով մեծապէս նպաստած են Վարդանանցը մեզի մօտեցնելու եւ զայն մնայուն թարմութեամբ մը...

ՆՈՐԱՅՐ ՊԱՀԼԱՒՈՒՆԻ Տօնում ենք վաթսունամեակը` Հայաստանի հրաշափառ յարութեան: Տօնում ենք հայ ժողովրդի ազատութեան ու անկախութեան օրուայ տարեդարձը. ազատութիւն եւ անկախութիւն, որոնք դարբնուեցին Սարդարապատով, Բաշ Ապարանով ու Ղարաքիլիսէով, ծնունդ առան հայոց Ազգային խորհրդի յայտարարութեամբ եւ մարմին ստացան Հայաստանի Հանրապետութեամբ: Եւ այս նուաճումները, որոնք իրաւունքն ու հիմնական պահանջն են իւրաքանչիւր ժողովրդի ու ազգութեան, հայ ժողովուրդը ձեռք բերեց ի գին ամէնից դաժան նահատակութեան:...

ՅԱԿՈԲ ԼԱՏՈՅԵԱՆ Ժըպրան Պասիլի արձանագրուած ելոյթը անցնող օրերուն երկիրը տակնուվրայ ըրաւ: Քաղաքական կեանքին մէջ դարձեալ հաստատուեցաւ այն իրականութիւնը, որ շատ ելոյթներ ունենալը, անհաշիւ խօսքեր նետելը, միտքերը կրկնելը եւ մանաւանդ պէտք եղածն ու չեղածը ամէն տեղ խօսիլը քաղաքական տհասութիւն է: Գրագէտ քաղաքական գործիչը քիչ խօսելով շատ կը գործէ: Երբեք պէտք չէ մտահոգուիլ, որ եթէ չխօսիս, լուսարձակներէ հեռու կը մնաս: Մարդիկ կը...

Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկի ջանքերուն շնորհիւ` Հայաստան տեղափոխուած եւ թանգարանին նուիրուած է Հայոց ցեղասպանութենէն վերապրած ամերիկաբնակ հայ գերդաստանի մը ընտանեկան արխիւը: Այս մասին կը տեղեկացնեն Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկէն: Ամերիկաբնակ Սուսան Սոլաքեանը Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկին յանձնած է իր մեծ ընտանիքին մեծ պատմութիւնը` յուշագրութիւններ, փաստաթուղթեր, լուսանկարներ: Ան վստահ է, որ իրենց ընտանեկան մասունքները յայտնուած են հոգատար ձեռքերու մէջ, իսկ նպատակն է` սերունդներուն փոխանցել...

ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ.- Նախ շնորհակալ եմ ձեր ընդառաջումին ու պատասխաններուն համար, որովհետեւ զրուցելը շատ մը իմաստներով անկարելի դարձած ու դարձուած է հայկական մակարդակի վրայ քիչ մը ամէն տեղ: Իւրաքանչիւր կողմ իր ճշմարտութեան մէջ առանձնացած ու ընկղմած է, եւ փոխանակումի կարելիութենէն անկախ` այդ փոխանակութեան անհրաժեշտութիւնը չի տեսնուիր: Եթէ կը սխալիմ, կրնաք սրբագրել: Բնականաբար չեմ ակնարկեր մակերեսային հանդիպումներու, որոնք բազմաթիւ են: Սկիզբէն շեշտելով,...

Սոչիի միջսուրիական ազգային բանակցութիւններու խորհրդաժողովը առաջինն էր իր տեսակին մէջ, առաջին քայլը, որ սուրիական ընկերութեան բազմաթիւ շերտեր մէկ յարկի տակ համախմբեց, իսկ յատկանշականը այն էր, որ բոլոր շերտերը շեշտը դրին յատկապէս հետեւեալ առաջադրանքին վրայ. «Սուրիական տագնապի լուծումին եզրերը սուրիացի ժողովո՛ւրդը պիտի ճշդէ»: Խորհրդաժողովի առաջին օրուան լարուածութիւնը որպէս բնական երեւոյթ պէտք է դիտել, եթէ նկատի ունենանք եօթը տարիներու  թափուած արիւնը, տագնապը...

Պետական բարձրագոյն օղակներու միջեւ լարուածութեան մեղմացման միտումներուն առընթեր, լիբանանեան քաղաքական դաշտը նախընտրական քարոզարշաւի մեկնարկային աշխուժ երեւոյթներ կը դրսեւորէ: Քաղաքական ուժերու ընտրական դիրքորոշումներու եւ անհատ թեկնածուներու ինքնաառաջադրումներու մասին կատարուող յայտարարութիւնները ո՛չ միայն համարժէք, այլ նաեւ անկէ աւելին` մեկնաբանութիւններու եւ վերլուծութիւններու կ՛արժանանան: Նկատելի է ընդհանուր միտում մը, որ խորհրդարանական այս ընտրութիւնները քարոզարշաւային նորարարութիւններով յագեցած պիտի ըլլան: Այս բոլորին հաւանաբար կը նպաստէ նաեւ...

ԲԱԳՐԱՏ ԷՍԴՈՒԳԵԱՆ Մասամբ աւարտած ենք պատմական Վան քաղաքի հայ զբօսաշրջիկի համար յատուկ նշանակութիւն ունեցող վայրերու այցելութիւնը: Վանը Վասպուրական նահանգի միայն փոքրիկ մէկ հատուածն է եւ աւելին կը պահանջէ, շատ աւելի երկար օրեր, չըսելու համար` շաբաթներ, նոյնիսկ ամիսներ: Իսկ մենք մնացած հինգ օրերու ընթացքին նախատեսած ենք եւս ինը քաղաքներ այցելել: Այսպէս, Վանի պատմական բերդին մէջ ուրարտացի Արգիշտի թագաւորին դամբարանը այցելելէ ետք...

ԹԱՄԱՐ ՅՈՎՀԱՆՆԻՍԵԱՆ Արուեստագիտութեան դոկտոր Ընթերցողի սեղանին է վերջերս լոյս տեսած «Յովհաննէս Աղպաշեան» ժողովածուն: Սա իւրայատուկ եւ մեծապէս ողջունելի ձօն է անուանի մտաւորական, ազգային եւ հասարակական գործիչ Յովհաննէս Աղպաշեանին իր երախտապարտ ու հաւատարիմ որդու` Պարոյր Աղպաշեանի կողմից: Անմոռանալի ծնողքի` հօր յիշատակին եւ նրա կեանքից ֆիզիքապէս հեռանալու 30-ամեակին առիթով, մշակութային գործիչ, բանասէր, մանկավարժ, խմբագրապետ, գրագէտ Պարոյր Աղպաշեանը, թէ՛ որդիական ջերմագին զգացումներով եւ...

Համպուրկի համալսարանի դասախօս Իշխան Չիֆթճեանի առաջարկով նախորդ տարի կայացած է զրոյց մը «Գանձասար»-ի խմբագիր Զարմիկ Պօղիկեանի հետ` իբրեւ առանցք ունենալով սուրիահայ պատերազմի լոյսին տակ տեղւոյն գաղութին ապրած վիճակը, առօրեան, ծառացած մարտահրաւէրները եւ գոյատեւման երթը: Յաջորդական կերպով մեր էջերով կը հրատարակենք այդ զրոյցը` իր օգտաշատութեան համար: «Խմբ.» ------------------------------------- ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ.- Սուրիոյ մէջ բազմամակարդակ պատերազմը կը շարունակուի: Միջազգային ու ազգային մակարդակներու վրայ...

ՀՅԴ ԿԿ Անդամ, Արցախի Հանրապետութեան Ազգային Ժողովի Փոխնախագահ, Պատմական Գիտութիւնների Դոկտոր, Փրոֆեսէօր  Վահրամ Բալայեան 1980-ական թուականներին վերընձիւղուած արցախեան ազգային-ազատագրական շարժումը շատ բան փոխեց հայութեան կեանքում: Արցախեան շարժումն առաջին հերթին պայքար էր մարդու իրաւունքների, Աստծոյ կողմից նրան տրուած ազատ ապրելու իրաւունքի վերահաստատման համար: Դա բաւականին մարդասիրական էր, եւ պատահական չէ, որ մենք շատ համակիրներ ունեցանք` ի դէմս տարբեր պետութիւնների, ժողովուրդների, որոնք...

ԷԴԻԿ ՊԱՂՏԱՍԱՐԵԱՆ «Հետք»-ի գլխաւոր խմբագիր Ես  երբեք չեմ մտածել իմ ֆիզիքական անվտանգութեան մասին, ուղղակի միշտ մտածել եմ, որ այնտեղ պիտի լինեմ եւ վե՛րջ: Վերջերս սկսել եմ աւելի շատ մտածել  այդ հարցերի մասին, քանի որ համակարգում եմ «Հետք»-ի աշխատանքները եւ իմ բազմաթիւ աշխատակիցների համար պատասխանատուութիւն եմ կրում: Մեր աշխատակիցներից շատերն անվտանգութեան թեմայով տարբեր դասընթացների մասնակցեցին: Կարծում եմ, որ պէտք է իմանալ...

Ստորեւ կը ներկայացնենք Մոնթրէալի մէջ կայացած ՀՅԴ 127-ամեակի տօնակատարութեան ընթացքին օրուան պատգամաբեր ՀՅԴ Արեւմտեան ԱՄՆ-ի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ ընկ. Տարօն Տէր խաչատուրեանի խօսքը։ Ա՛յն օրէն ի վեր, երբ 127 տարիներ առաջ ա՛յս օրերուն, Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը ծնաւ հայ ժողովուրդի՛ն իսկ ծոցէն, եւ իր կոչումն ու գոյութեան իմաստը սեպեց հայ ժողովուրդի ազգային եւ ընկերային իրաւունքներու տէր կանգնիլը եւ անոր մարդկային ու...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Ինքնախաբէութիւն է խորհիլ, որ բոլոր հայերը նոյն ձեւով պիտի մտածեն, նոյն վերաբերումը պիտի ունենան դէպքերու եւ կացութիւններու դիմաց: Բայց ներազգային միասնութիւնը, որ վերաբերումներու քարացում չէ, պէտք ունի անհատները եւ խմբաւորումները գերանցող արժէքներու եւ սկզբունքներու, որպէսզի կարծիքներու տարբերութիւնը հակամարտութեան չվերածուի, օր մըն ալ մենք մեզ չգտնենք քաղաքացիական պատերազմի, կամ այդպէս բաներու աղէտին առջեւ: Եղիշէի Վարդանանց պատմութիւնը, Րաֆֆիի «Սամուէլ» պատմավէպը...

ՏՈՔԹ. ՎԵՀՈՒՆԻ ՄԻՆԱՍԵԱՆ Բանաստեղծութիւնը խորք է ու միաժամանակ` ձեւ, նիւթ է ու միաժամանակ` արուեստ, ապրում է ու միաժամանակ` արտայայտութիւն: Այս կէսերը ամբողջութիւն մը կը կազմեն անոնց քով մանաւանդ, որոնք բանաստեղծ են «շնորհօքն Աստուծոյ»: Անոնց էութեան կէսը մարդկային է, միւս կէսը` աստուածային: Այս ըմբռնումով բանաստեղծ էր Միսաք Մեծարենց: Պատանեկութեանս շրջանին, երբ լափել սկսայ հօրս ճոխ գրադարանի գիրքերը, դեռ լաւ կը յիշեմ...

ՆԵՒԶԱԹ ՕՆԱՐԱՆ Ինչե՜ր ասես, որ չեն ասուել սիւննի իսլամականների կողմից փայլ հաղորդուած Ապտիւլ Համիտի` 64 սուննի քուրդ աշիրեթներից կազմաւորած համիտիյէ գնդերի վրայ հիմնուած ցեղապաշտական քաղաքականութեան մասին. քաղաքականութիւն, որի կիրառումը յանգեցրեց Հայոց ցեղասպանութեանը: Համաթրքական-սիւննի իսլամական գաղափարախօսութեամբ համեմուած մի հիմնաւորում ստեղծուեց հայերի բնաջնջման համար: Իսկ հայերի հոգսը ընդամէնը կեանքի եւ գոյքի ապահովութիւնն էր: Այսօր Սիրիայում քրտի պահանջն էլ է կեանքի եւ գոյքի...

ՎԱՐԴԻՆԷ ԷԹՈՅԵԱՆ Լիբանանահայ գաղութը` սփիւռքի կեդրոնը, հայկական ինքնուրոյն դիմագիծի պահապանը, այսօր կը դիմագրաւէ տարբեր խոչընդոտներ: Հայութեան արդար իրաւունքներու հատուցման ուշացումը յաւելեալ պարտաւորութիւններ կը դնէ անոր ուսերուն: Սփիւռքին մէջ ձուլումը կը սողայ ներս եւ վարանումի սերմեր կը ցանէ. լիբանանահայը կը սկսի շուարիլ եւ կարծել, թէ հայ մնալը «անկարելի» պատասխանատուութիւն մըն է` մոռնալով, որ` «անկարելին կ’ըլլայ կարելի», երբ ան կ’ամբոխուի կարելիութեան շուրջ:...