Անդրադարձ

ՊՕՂՈՍ ՇԱՀՄԵԼԻՔԵԱՆ Այս գրութիւնս կը նուիրեմ իր ամբողջ կեանքը թրքերէն եւ թրքաբարոյ երգերու դէմ պայքարող, նորոգ հանգուցեալ ընկերոջս` Յակոբ Եափուճեանի յիշատակին: Սոյն յօդուածս գրուած էր աւելի քան երկու ամիս առաջ, սակայն նախընտրած էի աւելի առաջնահերթ գրութիւններ ուղարկել «Ազդակ», երբ սիրելի ընկերս անակնկալօրէն մեկնեցաւ այս աշխարհէն` առանց կարենալ կարդալու գրութիւնս: Յիշատակդ անթառամ, սիրելի՛ գաղափարակից ընկեր եւ գրչեղբայր: Պայծառ, արեւոտ կիրակի մըն...

Յ. ԼԱՏՈՅԵԱՆ Երկար քաշքշուքէ ետք Պոլսոյ Կրօնական ժողովը Արամ արք. Աթէշեանը նշանակեց կամ աւելի ճիշդը վերանշանակեց Պոլսոյ պատրիարքարանի փոխանորդ: Թուրքիոյ իշխանութեան «խնդրանք»-պարտադրանքը իրագործուեցաւ շնորհիւ Պոլսոյ պատրիարքարանի Կրօնական ժողովին եւ աշխարհական կարգ մը ջոջերու միջամտութեան, ինչպէս` Պետրոս Շիրինօղլու եւ նմանները: Տասը միլիոն հայութեան կամքը ոտնակոխող այս որոշումը միա՛յն թրքական իշխանութիւնները գոհացնող քայլ մըն է: Յիշեցնելու գնով ըսենք. Ա.- Երբ Գերմանիոյ խորհրդարանը...

ՏԱՂ ՆԱՅԻՐԻ Ի՞նչ է մշակոյթը, եթէ ոչ` ժողովուրդի մը էութիւնը դրսեւորող, արտայայտող, անոր հոգիին ընդերքը պեղող ու անկէ աստուածամերձ հուրը ժայթքեցնող սքանչելիք մը: Այդպէս եղաւ ԳՈՀԱՐ համոյթին ծնունդը` «Արագածին բազմած արծիւ»-ի ծոցէն: Արծիւ մը, որ տարերային ուժերն անգամ չկրցան տապալել ու զգետնել, այլ մնաց բարձունքի վրայ` խրոխտ, անկոտրում ու յաղթական: Գիւմրի՜, հայ մշակոյթի օրրան Գիւմրի, փա՜ռք հողիդ, անթեղ մոխիրներուն, որոնք...

ԼԵՒՈՆ ՇԱՌՈՅԵԱՆ Լ. Շ.- Եկէ՛ք` անցում մը ընենք դէպի ձեր խմբագրապետութեան երրորդ տասնամեակը, այսինքն` 1987-1997 երկարող շրջանը: Ասիկա ժամանակահատուած մըն է, երբ հայաշխարհը զօրաւոր ցնցումներ ու եռեւեփումներ ապրեցաւ, բախտորոշ եղելութիւններ յաջորդեցին մէկը միւսին.  Հայաստանի մեծ երկրաշարժը (1988 դեկտեմբեր), ղարաբաղեան շարժման սկիզբը եւ հայ-ազերի պատերազմը, Հայաստանի անկախացումը (1991), Հայաստանէն դէպի օտար ափեր մտահոգիչ արտագաղթը, Վազգէն Ա. կաթողիկոսին վախճանումը (1994), Կիլիկիոյ Գարեգին...

ԱԲՕ ՊՈՂԻԿԵԱՆ Արցախեան ազատագրական շարժումը մեզի պարգեւեց ազգային հպարտութեան, անպարտելիութեան, յոյսի ու յաղթանակի անսահմանելի զգացումներ, ապրումներ: Շարժումը մեզի ներարկեց նոր ոգի, նոր շունչ: Ամբողջ սերունդի մը ծով զոհաբերութեամբ, հազարաւորներու կեանքի գնով պատմակա՛ն անկիւնադարձ ապրեցանք. կորսնցուցած հայրենի հողէն պատառ մը փրկուեցաւ` ապացուցելով, որ բռնակալներու քմայքով գծուած քարտէսները յաւերժական չեն, եւ որ մեր մեծ երազը` միացեալ, ազատ, անկախ Հայաստանը անիրականանալի չէ՛: Արցախեան...

ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ Կիրակի, 11 փետրուարին, Պոլսոյ մէջ տեղի ունեցաւ Թուրքիոյ նախագահի բանբեր Իպրահիմ Քալընի եւ Միացեալ Նահանգներու նախագահի ազգային ապահովութեան խորհրդատու Հըրպըրթ Մաքմասթըրի հանդիպումը: Թուրքիոյ նախագահական պալատը հաղորդեց. «Մանրամասնօրէն քննարկուած են երկկողմանի յարաբերութիւններուն վրայ ժխտական ազդեցութիւն ունեցող հարցերը»: Այլ խօսքով` անոնց լուծման ուղղութեամբ որեւէ յառաջդիմութիւն չէ արձանագրուած: Մէկ օր ետք, թրքական դիւանագիտութեան պետ Մեւլութ Չաւուշօղլու սպառնաց, թէ Միացեալ Նահանգներու հետ...

Փետ­րո­ւար 6-13ի այս օ­րե­րուն, 99 տա­րի ա­ռաջ, Ե­րե­ւա­նի մէջ բա­ցու­մը կա­տա­րո­ւե­ցաւ Ա­րեւմտա­հա­յոց Երկ­րորդ ­Հա­մա­գու­մա­րին, որ ազ­գա­յին-քա­ղա­քա­կան հիմ­նա­րար ներդ­րում եւ պատ­մա­կան մեծ նշա­նա­կու­թիւն ու­նե­ցաւ հայ ժո­ղո­վուր­դի հե­տա­գայ հո­լո­վոյ­թին մէջ։ Նո­րաս­տեղծ ­Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տու­թեան կազ­մա­ւոր­ման եւ հա­յոց ան­կախ պե­տա­կա­նու­թեան ար­մա­տա­ւոր­ման սկզբնա­կան փուլն էր։ Ող­բի, որ­բի եւ սո­վի պայ­ման­նե­րուն մէջ իր հայ­րե­նի­քին ան­կա­խու­թիւ­նը նո­ւա­ճած եւ հա­յոց ազ­գա­յին պե­տա­կա­նու­թիւ­նը վե­րա­կանգ­նած հայ ժո­ղո­վուր­դի վե­րած­նուն­դի ՊԱՀն էր։...

Տարածաշրջանային մակարդակի վրայ զինուորական իրադարձութիւններու արձանագրած մագլցողականութիւնը կը յուշէ, որ տարողութեան նոր հարթութիւն թեւակոխած են պատերազմական գործողութիւնները: Այդ հարթութիւնը աւելի կը յատկանշուի զինուորական ինքնաթիռներու յաճախակի երեւումներով, կործանիչներով, բայց նաեւ հակաօդային հակադարձութիւններով եւ զինուորական օդանաւերը վար առնելով: Եթէ սուրիական տարածքներու վրայ ահաբկիչները ռուսական զինուորական օդանաւ կը խոցէին, ապա քրտական զինեալ խմբաւորումները կը յաջողէին թրքական երկու կործանիչ վար իջեցնել: Մինչ սուրիական հակաօդային...

ՄԻՔԱՅԷԼ ՀԱՋԵԱՆ Քաղաքական վերլուծաբան Աւա՜ղ,  դա իրողութիւն  է, ինչքան էլ դառը եւ ցաւալի հնչի, բայց` անժխտելի ճշմարտութիւն, եւս մէկ ակնառու վկայութիւն, թէ իրականում ի՛նչ աստիճան վայրագ է թշնամին: Վկայութիւն, անշուշտ, ոչ մեզ` հայերիս համար: Մենք սոսկ այս վերջին իրողութեամբ չէ, որ քաջածանօթ ենք ճակատագրի քմահաճոյքով հազիւ մի քանի դար առաջ մեզ «հարեւան» դարձած  քոչուոր խաշնարածների ցեղախմբի` ներկայումս ազրպէյճանական յորջորջուող հանրութեան...

ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ 1919-ին Միացեալ Նահանգներու նախագահ Վուտրօ Ուիլսըն իր նշանաւոր ազատ ինքնորորոշման ազատական գաղափարներով փորձ մը կատարեց վերադասաւորելու միջազգային յարաբերութիւնները: Սակայն անոր փորձը բախեցաւ ֆրանսական եւ անգլիական գաղութատիրական գաղափարներուն: Հակառակ անոր որ Ազգերու լիկան ստեղծուեցաւ, սակայն անիկա անկարող եղաւ դէմ դնելու մեծ պետութիւններուն կայսերապաշտական ծրագիրներուն: 1919-1945 թուականերուն որոշ անիշխանականութիւն մը կար միջազգային յարաբերութիւններուն մէջ, մինչեւ որ 1945-ին վերջ գտաւ Համաշխարհային...

ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ Արշաւիր (Աշօ) Շահխաթունի (1885-1957) (1)1918-ին նշանակուած է Երեւանի զինուորական պարետ` հրամանատար եւ պաշտօնավարած` մինչեւ 1920-ի վերջերը, անդամակցած է ՀՅԴ-ի: Ստորեւ կարգ մը յապաւումներով կը ներկայացնեմ «Արամը» (2) գիրքէն  «Սարդարապատի հերոսամարտը եւ մահափորձ Արամ փաշայի դէմ» իր յուշագրութենէն բաժիններ` արեւմտահայերէնի վերածելով եւ խառն շարքով: Ա.- «Քանի մը վայրկեան ետք եկաւ ճարտարագէտ Մալխասեանը եւ յայտնեց, որ քաղաքէն դուրս տանող ջուրի...

Յիշատակելի էր Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանի յունուար 24-ի ելոյթը Սթրազպուրկի մէջ, Եւրոխորհուրդի խորհրդարանական ժողովին առիթով: Բաւական երկար էր Սարգսեանի խօսքը, որ կ՛ընդգրկէր թէ՛ արտաքին ու թէ՛ ներքին եւ ընդհանրապէս կովկասեան տարածաշրջանը հետաքրքրող քաղաքական զանազան նիւթեր: Բնականաբար օրակարգի վրայ առաջնահերթ էր այն հաստատումը, որ Հայաստան, ստորագրած ըլլալով Եւրոմիութեան հետ համապարփակ եւ ընդլայնուած գործընկերութեան համաձայնագիրը, արդէն իսկ գործի լծուած է բազմազան բնագաւառներու...

  ԻՇԽԱՆ ՉԻՖԹՃԵԱՆ.- Երբ «զրոյց» կ’ըսեմ, արդէն լրջութեան նուազագոյն մակարդակ մը նկատի ունիմ: Այլապէս Հայաստան-սփիւռք կամ այլուր կատարուած երթուդարձերն ու փոխանակումները, ի խնդիր ազգային կամ հայրենասիրական անանուն ախորժակներու յագեցման, տեսադաշտէս դուրս կը գտնուին: Անկարելիութիւնը, անկարելի դարձուածը նոյնինքն մակերեսէն վար, խորք իջնելու արարքն է: Անոր պատճառները շատ են: Ձեր այդ թուարկած նախաձեռնութիւններն ու իրագործումները, որոնց մենք արդէն մամուլէն ծանօթ ենք, բայց...

  Յ. ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ Տարիներու սպասումէն ետք պետական մարզի ուսուցիչներու ամսականներու արդար յաւելումներու օրինագիծի վաւերացումը խորհրդարանին կողմէ, տագնապի նոր էջ մը բացաւ սեփական մարզի վարժարաններուն մօտ, որոնք պարտաւորուած ըլլալով կիրարկել նոր օրէնքը, ուսուցիչներու ամսականներու յաւելումին համար ստիպուած զգացին տարեսկիզբէն ու վերամուտէն ետք յատուկ յաւելումներ կատարել աշակերտական կրթաթոշակներուն վրայ: Երկրի տարածքին ծնողներու կողմէ հսկայական աղմուկ բարձրացաւ, յատկապէս քրիստոնեայ վարժարաններու պարագային: Ցարդ կատարուած...

Կը հրատարակենք Յակոբ Եափուճեանի յուղարկաւորութեան առիթով Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան կողմէ Մկրտիչ Մկրտիչեանի դամբանականը Համազգայինը իր բոլոր շրջաններով ու կառոյցներով սուգի մէջ է: Յակոբ Եափուճեանը բոլորին կողմէ սիրուած ու գնահատուած անձնաւորութիւն էր. մեր միութեան շրջանակներուն մէջ եւ անոնցմէ դուրս: Լեւոն Շանթ, իր նշանաւոր թատրերգութիւններէն մէկուն վերջաւորութեան, գլխաւոր հերոսի բերանին մէջ դրած է` «Մահը ի՛ր ճամբով, կեանքը ի՛ր ճամբով» իւրայատուկ աշխարհահայեացք եւ...

Կը հրատարակենք ՀՅԴ Բիւրոյի` ՀՀ սփիւռքի նախարար Հրանուշ Յակոբեանի եւ Լիբանանի մէջ ՀՀ արտակարգ եւ լիազօր դեսպան Սամուէլ Մկրտչեանի ցաւակցագիրները: 3 փետրուար, 2018 Ողբ. ընկ. Յակոբ Եափուճեանի ընտանիքին, Խորը ցաւով ընդունեցինք ընկ. Յակոբ Եափուճեանի վաղահաս մահուան լուրը: Այս տխուր առիթով մեր վշտակցութիւնը կը յայտնենք հանգուցեալ ընկերոջ ընտանիքին եւ անմիջական բոլոր հարազատներին: Երիտասարդ տարիքէն զինուորագրուելով Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան, ընկ. Յակոբը եղաւ...

Կը հրատարակենք ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէի կողմէ Յակոբ Հաւաթեանի դամբանականը Ուրբաթ, 26 յունուարի երեկոյեան ժամը 7:00-ին ստացայ ընկեր Յակոբի հեռաձայնը: Ան քիչ մը յոգնած ու մտահոգ ձայնով յայտնեց, որ անհանգիստ է եւ հաւանաբար չկարենայ ներկայ գտնուիլ միջընկերական զեկուցական հաւաքին եւ խնդրեց, որ այս մասին հաղորդեմ օրուան զեկուցաբեր ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ ընկ. Հրանդ Մարգարեանին: Ան յայտնեց, որ ընթացիկ բժշկական քննութիւններու միջոցով...

Ստորեւ կը ներկայացնենք Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. կաթողիկոսին սրբատառ կոնդակը` նուիրուած Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան եւ մայիսեան հերոսամարտերու 100-ամեակին: ԳԱՐԵԳԻՆ Բ. ԾԱՌԱՅ ՅԻՍՈՒՍԻ ՔՐԻՍՏՈՍԻ, ՈՂՈՐՄՈՒԹԵԱՄԲՆ ԱՍՏՈՒԾՈՅ ԵՒ ԿԱՄՕՔՆ ԱԶԳԻՍ ԵՊԻՍԿՈՊՈՍԱՊԵՏ ԵՒ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ ԱՄԵՆԱՅՆ ՀԱՅՈՑ, ԾԱՅՐԱԳՈՅՆ ՊԱՏՐԻԱՐՔ ՀԱՄԱԶԳԱԿԱՆ ՆԱԽԱՄԵԾԱՐ ԱԹՈՌՈՅ ԱՐԱՐԱՏԵԱՆ ԱՌԱՔԵԼԱԿԱՆ ՄԱՅՐ ԵԿԵՂԵՑՒՈՅ ՍՐԲՈՅ ԿԱԹՈՒՂԻԿԷ ԷՋՄԻԱԾՆԻ ՔՐԻՍՏՈՍԱՒԱՆԴ ՍԻՐՈՅ ՈՂՋՈՅՆ ԵՒ ՕՐՀՆՈՒԹԻՒՆ ՀԱՅՐԱՊԵՏԱԿԱՆ ՄԵԾԻ ՏԱՆՆ ԿԻԼԻԿԻՈՅ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍՈՒԹԵԱՆ, ՊԱՏՐԻԱՐՔՈՒԹԵԱՆՑ ՀԱՅՈՑ ՍՐԲՈՅ ԵՐՈՒՍԱՂԻՄԱՅ ԵՒ...

Յ. ՊԱԼԵԱՆ Աղմուկ-հրավառութիւնները եւ մարդորսական յարդի բոցերը պէտք չէ մոռցնեն հայրենիքին եւ ազգին ինքնուրոյն բովանդակութիւն եւ դէմք տուող հարցերը, որոնք ֆրանսացին կ՛ընեն ֆրանսացի, արաբը` արաբ, յոյնը` յոյն, ճափոնցին` ճափոնցի, եւ հայը` հայ: Այդ հարցերը, բոլորի պարագային, ընդհանուր բնորոշումով, մշակութային են, հետաքրքրասիրութիւն-լուսանկար-մշակութասիրութենէ տարբեր որակ ունին, պէտք է ունենան. անոնք կու գան դարերու խորքէն, կը կրկնուին, կը ներշնչեն, ինչպէս պատմութիւն խտացուցած առասպելները,...

ՆԱԹԱՆ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ 31 յունուար 2018-ին Դաշնակցութեան հայաստանեան կազմակերպութեան կեանքին մէջ տեղի ունեցաւ կարեւոր դէպք մը, որ կոչուած է նոր էջ մը բանալու հայկական աշխատաւորական շարժման պատմութեան մէջ, էջ մը, որ վերակենդանացման եւ վերաթարմացման կրնայ ենթարկել ՀՅԴ-ի ընկերային ուղեգիծը: Յիշեալ թուականին Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան «Հրայր Մարուխեան» հիմնադրամը ստեղծեց «Աշխատանքային իրաւունքներու պաշտպանութեան գրասենեակ»-ը` նեցուկ կանգնելու համար հայաստանաբնակ աշխատաւորներու արժանապատուութեան: Նորաստեղծ գրասենեակը հրապարակեց...