Հայ դատի կեդրոնական խորհուրդը (ՀԴԿԽ) հրապարակած է «Հայ պատանդները Ազրպէյճանի մէջ. ռազմագերիներ, քաղաքացիական անձեր եւ քաղաքական բանտարկեալներ» թղթածրարը` 2026 թուականի հոկտեմբերի 29-ի թուակիրով: Անիկա կը ներկայացնէ վիճակը այն 20 հայերուն, զորս Ազրպէյճանը կը շարունակէ պահել Արցախի հայ բնակչութեան բռնի տեղահանումէն աւելի քան երեք տարի ետք:
20-ի շարքին են Արցախի Հանրապետութեան նախկին քաղաքական եւ ռազմական ղեկավարներ, քաղաքացիական անձեր եւ ռազմագերիներ: Անոնցմէ երկուքը կը պահուին 2020 թուականի պատերազմէն ի վեր: Բոլորը դատապարտուած են եւ կը կրեն 15 տարիէն մինչեւ ցմահ ազատազրկման պատիժներ: Թղթածրարը կը ներկայացնէ, թէ ինչպէս անոնցմէ իւրաքանչիւրը յայտնուած գերութեան մէջ, եւ կը պարունակէ տեղեկութիւններ 20-էն իւրաքանչիւրին մասին:
Թղթածրարը կ՛արձանագրէ.
– դատավարութիւններ ռազմական դատարանի մէջ` դիտորդներու համար հիմնականին մէջ փակ, իսկ դատավճիռները ամբողջութեամբ չեն տրամադրուած պաշտպանութեանը,
– 2025 թուականի դեկտեմբերէն ի վեր Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտէի որեւէ այցելութիւն տեղի չէ ունեցած,
– Եւրոպական խորհուրդի խոշտանգումներու կանխարգիլման կոմիտէի զեկուցումը կը մնայ չհրապարակուած, քանի որ Ազրպէյճանը համաձայնութիւն չի տար,
– Մարդու իրաւունքներու եւրոպական դատարանին մէջ դիմումները դեռ քննութեան փուլին մէջ են,
– խորհրդարաններու, կառավարութիւններու եւ իրաւապաշտպան կազմակերպութիւններու արձագանգը, ինչպէս նաեւ տեղեկութիւնները երրորդ երկիրներու միջոցով այցելութիւններ կազմակերպելու անյաջող փորձերու մասին:
«Մինչեւ օրս ազատ արձակումները տեղի ունեցած են միայն քաղաքական գործարքներու շրջանակին մէջ», կը նշէ ՀԴԿԽ-ն` աւելցնելով. «Անոնք պատանդներ են եւ պէտք է ազատ արձակուին անյապաղ եւ անվերապահօրէն` առանց փոխանակումներու կամ քաղաքական զիջումներու»:
Մինչեւ ազատ արձակումը թղթածրարը կը պահանջէ.
– կանոնաւոր անկախ մարդասիրական մուտք եւ բժշկական գնահատում,
– անարգել կապ ընտանիքներու եւ փաստաբաններու հետ,
– խոշտանգումներու կանխարգիլման կոմիտէի զեկուցումի հրապարակում,
– Եւրոպական դատարանի պահանջներու լիարժէք կատարում,
– 2020 թուականին գերեվարուած եւ մինչեւ օրս անյայտ կորսուած առնուազն 80 հայի ճակատագիրի արդիւնաւէտ քննութիւն:
Թղթածրարը կը լրացնէ ՀԴԿԽ-ի «Արդարադատութիւն» ըստ Ազրպէյճանի – Ռուբէն Վարդանեանի գործով մեղադրական եզրակացութեան եւ դատավճիռի վերլուծութիւն» հաւաքածոն, որ կը վերլուծէ Վարդանեանի գործով հրապարակուած մեղադրական եզրակացութիւնը եւ դատավճիռը: Զեկուցումի անգլերէն ուղեկից հատորը` «Justice» According to Azerbaijan: The Prosecution, Trial and Conviction of Ruben Vardanyan» յատուկ զեկուցումը, նոյնպէս հասանելի է:
Թղթածրարը (հայերէն)` https://armeniancause.net/wp-content/uploads/2026/10/20261029-hostage_prisoner_Dossier-Armenian-final.pdf
Հաւաքածոն (հայերէն)` https://armeniancause.net/wp-content/uploads/2026/10/20261026-Vardanyan_Armenian_Compilation-fv.pdf
ՀԴԿԽ-ի բոլոր հրատարակութիւնները, ներառեալ` թղթածրարը եւ յատուկ զեկուցումը, հասանելի են «Մեր հրատարակութիւնները» էջին մէջ` https://armeniancause.net/?page_id=1092
Կապ` [email protected]
ՀԱՅ ԴԱՏԻ ԿԵԴՐՈՆԱԿԱՆ ԽՈՐՀՈՒՐԴ
Երեւան, 30 հոկտեմբեր 2026
