7 օգոստոսին տեղի ունեցաւ Ամենայն հայոց կաթողիկոսին դատական առաջին նիստը, որուն ընթացքին դատաւորը հրաժարեցաւ այս դատը քննելէ:
Արդարեւ, Մայր աթոռէն շուրջ մէկ քիլոմեթր հեռաւորութեան վրայ գտնուող Արմաւիրի մարզի առաջին ատեանի դատարանին մէջ 7 օգոստոսին` Հայաստանի ժամանակացոյցով կէսօրէ ետք ժամը 4:00-ին մեկնարկեց Ամենայն հայոց կաթողիկոսին եւ վեց բարձրաստիճան հոգեւորականներու դատավարութիւնը: Անոնք կը մեղադրուին դատական որոշման գործադրութիւնը խոչընդոտելնուն համար:
Երբ կաթողիկոսը եօթը հոգինոց փաստաբաններու խումբով հասաւ դատարան, հոն արդէն մեծաթիւ անձեր համախմբուած էին` անոր իբրեւ զօրակցութիւն:
Ամենայն հայոց կաթողիկոսին աջակցելու եկան նաեւ ընդդիմադիր ուժերու ներկայացուցիչները, որոնց մէկ մասը չկրցաւ ներս մտնել, որովհետեւ տեղ չկար:
«Ազատութիւն» ձայնասփիւռի կայանին հետ իրենց ունեցած զրոյցին ընթացքին թէ՛ «Հայաստան» դաշինքի ներկայացուցիչ Արթուր Խաչատրեանը, թէ՛ «Ուժեղ Հայաստան»-ի ներկայացուցիչ Արամ Վարդեւանեանը, ինչպէս նաեւ Հանրապետական կուսակցութեան անդամ Հայկ Մամիջանեանը տեղի ունեցողը ազգային ամօթ որակեցին: «Մեր ազգային ամօթը տեղի կ՛ունենայ, պետութիւնը չէ, Փաշինեանը, կը փորձէ վերացնել երկրին մէջ առկայ բոլոր հաստատութիւնները, որոնց շարքին նաեւ եկեղեցին, ան պիտի չյաջողի այդ ընել», նշեցին անոնք:
Դատական նիստի մեկնարկին դատաւոր Յակոբ Մանուկեան յայտարարեց, որ անիկա պէտք է դռնփակ կատարուի, քանի որ փաստաբան Արա Զոհրաբեանի հետ քննելի հարցեր կան, իսկ անկէ ետք պարզուեցաւ, որ դատաւորը հրաժարած է այս դատի քննութենէն:
«Այսօրուան դատական նիստին հետ կապուած տեղեկացնեմ, թէ ի՛նչ տեղի ունեցաւ: Ինչպէս գիտէք սկզբնական փուլին կը քննարկուի դատաւորի բացարկի եւ ինքնաբացարկի հարցը, դատաւորը ինքնաբացարկ յայտնեց, հրաժարեցաւ այս գործը քննելէ: Ըստ էութեան դատաւորը նաեւ հանդիսացած է փաստաբան, ես այլ մանրամասնութիւններ պիտի չներկայացնեմ, պիտի ըսեմ այն, ինչ որ նաեւ յայտնի է, եւ արտօնագիր տալու ժամանակ արտօնագիրը ես յանձնած եմ: Իմ անձնական կարծիքովս` ատիկա բացարկի հիմք չէր, բայց դատաւորը հաշուի առնելով, որ ատիկա կրնայ կասկած յառաջացնել, ինքնաբացարկ յայտնեց: Ես բոլոր պարագաներուն դատաւորի այս քայլը կ՛ողջունեմ այն տեսակէտէն, որ ըստ էութեան ան հրաժարեցաւ մաս կազմել այս ամօթալի գործընթացին», ըսաւ փաստաբանը:
Այս դատական գործը, ըստ Մայր աթոռի փաստաբաններուն, հոգեւորականներուն եւ ընդդիմութեան, պետութեան կողմէ Մայր աթոռի ներքին գործերուն միջամուխ ըլլալ է, ինչ որ թէ՛ Սահմանադրութեամբ, թէ՛ կրօնական ազատութեան օրէնսդրութեամբ եւ թէ՛ միջազգային նախադէպերով ուղղակի անընդունելի է:
Քիչ անց Ամենայն հայոց կաթողիկոսը դուրս ելաւ Էջմիածնի ընդհանուր իրաւասութեան դատարանէն, որուն բակին մէջ զայն ողջունեցին հոն հաւաքուածները` «Վեհափա՛ռ-վեհափառ» վանկարկումներով: Անոնց ընկերակցութեամբ, Գարեգին Բ. հետիոտն ուղղուեցաւ դէպի մայր տաճար, ուր կատարուեցաւ երեկոյեան ժամերգութիւն, միասնական աղօթք, եւ վեհափառը իր պատգամը տուաւ հաւատացեալներուն:
Ան հայրապետական իր սէրը, օրհնութիւնն ու գնահատանքը փոխանցեց անոնց` հաստատելով, որ Հայոց եկեղեցին իւրաքանչիւր հայու հոգեւոր օրրանն ու սրբութիւնն է, մեր ժողովուրդի հաւատքի անսասան ամրոցը, առաջնորդողը դէպի Աստուած ու փրկութիւն եւ աննահանջ պահապանը հայոց ինքնութեան ու ազգային-հոգեւոր ժառանգութեան:
Ան իր գնահատանքը յայտնեց Հայաստանի եւ սփիւռքի հայորդիներուն, ազգային ու հասարակական կազմակերպութիւններուն, փաստաբաններուն, գիտական, կրթական, մշակութային, քաղաքական գործիչներուն, որոնք կը զօրակցին եկեղեցւոյ եւ անոր առաքելութեան: «Աննկուն պիտի ըլլանք եւ միասնաբար յամառ ու տեւական ջանքեր ներդնենք, որ դադրին անիրաւութիւնները մեր երկրին մէջ, խտրականութիւնն ու անհանդուրժողականութիւնը, տարածում չգտնեն չարակամութեան ու ատելութեան խօսոյթները: Մենք յամառ ու տեւական ջանքեր պիտի ներդնենք, որպէսզի հայրենական ու ազգային մեր անդաստանը նորոգուի եղբայրասիրութեամբ ու համերաշխութեամբ, եւ մեր կեանքին մէջ գերակայեն ճշմարտութիւնը, օրինականութիւնն ու արդարութիւնը, յարգուին եկեղեցւոյ դարաւոր կարգերն ու աւանդոյթները, որ չվիրաւորուին հաւատացեալներու բարեպաշտական զգացումները», նշեց ան:
Գարեգին Բ. կաթողիկոս յորդորեց բոլորը` ըլլալու սթափ եւ խոհեմ, չտրուելու սադրանքներուն, նենգամիտ խարդաւանքներուն, ամուր մնալու հաւատքով ու յոյսով, որովհետեւ Աստուած բոլոր չարամիտ իրողութիւններէն ու փորձութիւններէն բարիքներ կը բերէ իր սուրբ եկեղեցւոյ եւ հաւատացեալ ժողովուրդին համար:
«Կը հաւատանք, որ մեր սուրբ եկեղեցին Աստուծոյ ողորմութեամբ եւ մեր ժողովուրդի անսակարկ նուիրումով ու սիրով պիտի յաղթահարէ այս նեղութիւնները նոյնպէս եւ նոր յաջողութիւններ ամրագրէ իր առաքելութեան ճանապարհին` ի բարօրութիւն եւ ի պայծառութիւն համայն հայոց կեանքի», ըսաւ Գարեգին Բ. վեհափառ հայրապետը:
