ՅԱՐՈՒԹ ՍԱՍՈՒՆԵԱՆ
Նախորդ շաբաթ, վերջին ամիսներուն ընթացքին արդէն երկրորդ անգամն ըլլալով, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան Սուրբ Էջմիածինի սրբազան տարածք ուղարկեց հարիւրաւոր ոստիկաններ եւ քաղաքացիական հագուստով գաղտնի գործակալներ` ներխուժման նպատակով: Խորքին մէջ անոնք կոչուած են ծառայելու ժողովուրդին, ոչ թէ` Փաշինեանին անձնական շահերուն: Անոնք պէտք չէ ենթարկուին անօրինական հրամաններու: Ցաւօք, այժմ Փաշինեան աւելի մեծ թիւով ոստիկաններ ունի իբրեւ անձնական թիկնապահներ, քան զինուորներ` Հայաստանի սահմանները պաշտպանող:
Ոստիկանութիւնը կրկին ստիպուած եղաւ նահանջել Էջմիածինէն` բախելով մեծ բազմութեան, որ հաւաքուած էր Հայ առաքելական եկեղեցին անցանկալի ներխուժումէ պաշտպանելու համար: Ցարդ արձանագրուած արդիւնքը հետեւեալն է. Եկեղեցի` 2, Փաշինեան` 0:
Երբ Փաշինեան 2018 թուականին առաջին անգամ եկաւ իշխանութեան, ան սովորաբար վարչապետի գրասենեակ կ՛երթար հեծանիւով, առանձին, առանց թիկնապահներու, ապահովութեան մարմիններու եւ ոստիկանութեան:
Սակայն այդ ժամանակէն ի վեր ան հազիւ քայլ մը առնէ նստավայրէն դուրս, իրեն կ՛ընկերակցին հարիւրաւոր ոստիկաններ: Իր ապահովութեան վերաբերող այս մտահոգութիւններուն պատճառը անոր ժողովրդականութեան մեծ անկումն է` 2018 թուականի 82 տոկոսէն այսօր` 10 տոկոսէն քիչ մը աւելի:
Փաշինեան կը մերժէ հրաժարական տալ, որովհետեւ լաւապէս կը գիտակցի, թէ պաշտօնէն հեռանալէ ետք ինք պատասխանատուութեան պիտի ենթարկուի հարիւրաւոր օրէնքներու եւ սահմանադրութեան խախտումներու համար: Յաջորդող հայրենասէր եւ ձեռնհաս ղեկավարը ստիպուած պիտի ըլլայ անվաւեր յայտարարել Փաշինեանի բոլոր խոստումները եւ զիջումները Հայաստանի թշնամիներուն:
Նախորդ հինգշաբթի Հայ առաքելական եկեղեցւոյ աւելի քան 10 հազար հաւատացեալներ, որոնք հաւաքուած էին Էջմիածինի մէջ, «Յուդա» բացագանչութիւններով դիմակայեցին ապստամբ եպիսկոպոսները: Եկեղեցւոյ հետեւորդները 20:1 յարաբերակցութեամբ կը գերազանցէին Փաշինեանի կողմնակիցները, թէեւ վերջինը հրամայած էր իր համախոհներուն, որոնց կարգին նաեւ` կուսակցութեան անդամներուն եւ պետական ծառայողներուն, երթալ Էջմիածին: Նկատի ունենալով, որ Հայաստանի բնակչութեան եւ սփիւռքի աւելի քան 90 տոկոսը Հայ առաքելական եկեղեցւոյ անդամներ են, Փաշինեանի փոքրաթիւ կողմնակիցները որեւէ կարելիութիւն չունին անոնց դիմակայելու: Եկեղեցւոյ հակադրուելով` ան ակամայ հող կը նախապատրաստէ իր իշխանութեան դէմ աճող շարժման համար` վերջապէս արթնցնելով անտարբեր հանրութիւնը:
Փաշինեանի քայլերը չափազանց վտանգաւոր են` հաւանական արիւնալի հետեւանքներով: Անոր կողմէ ուղարկուած հարիւրաւոր ապահովական ուժերու եւ շատ աւելի մեծ թիւով բազմութեան միջեւ բախումը կրնար պատճառ դառնալ տասնեակ զոհերու:
Ոչ մէկ պատճառ կար, որ Փաշինեան Էջմիածին ուղարկէր այդքան ոստիկաններ` պաշտպանելու փոքրաթիւ ապստամբ եպիսկոպոսները, որոնք յայտարարած էին, թէ կը պատրաստուին երթալ վեհարան` պահանջելու կաթողիկոսին հրաժարականը: Փաշինեան կրկին միջամտեց Եկեղեցւոյ ներքին վէճին, բան մը, որ իր գործը չէ, այդպիսով խախտելով սահմանադրութեան` Եկեղեցւոյ եւ պետութեան տարանջատման դրոյթը:
Նախորդ շաբաթ Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. կաթողիկոս երեք ապստամբ հոգեւորականները հեռացուց Եկեղեցւոյ 21 անդամներէ բաղկացած Գերագոյն հոգեւոր խորհուրդէն: Ըստ ինծի, ասիկա բաւարար չէ: Հայ առաքելական եկեղեցին պէտք է անյապաղ կարգալոյծ ընէ բոլոր 10 ապստամբ եպիսկոպոսները, քանի որ անոնք խախտած են Եկեղեցւոյ շարք մը կանոններ: Անոնք չեն կրնար եւ պէտք չէ մնան Եկեղեցւոյ հոգեւորականութեան կազմին մէջ: Կարգալոյծ ըլլալէ ետք անոնք կրնան այցելել Էջմիածին` իբրեւ լոկ զբօսաշրջիկներ:
Անհաւատալի է, որ այս ապստամբ հոգեւորականները տասնամեակներէ ի վեր` 26 տարի ետք, առաջին անգամ ըլլալով կը բողոքեն, որ Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. կաթողիկոսը 1999 թուականին ընտրուած է կեղծիքով: Ի՞նչը դրդած է զանոնք հիմա՛ արթննալու եւ արծարծելու այս հարցը` 26 տարի անց: Անոնցմէ շատեր ներկայ եղած են այդ ընտրութեան եւ նոյնիսկ քուէարկած են յօգուտ Գարեգին Բ.-ին: Մինչ այդ անոնք վայելած են իրենց բարձր պաշտօններուն առնչուող մենաշնորհները` իբրեւ եպիսկոպոսներ, արքեպիսկոպոսներ եւ թեմակալ առաջնորդներ: Կաթողիկոսին հրաժարական տալու փորձ ընելու փոխարէն` ինքնին ապստամբ եպիսկոպոսներն են, որ պէտք է հրաժարական տան` նախքան կարգալոյծ ըլլալը:
Այս ապստամբ հոգեւորականները միայն հիմա կը հակադրուին կաթողիկոսին, որովհետեւ Ազգային անվտանգութեան ծառայութեան ներկայացուցիչները, Փաշինեանի դրդումով, շատ հաւանաբար հանդիպում ունեցած են անոնցմէ քանի մը հոգիին հետ` սպառնալով հանրայնացնել անոնց անձնական կեանքին գաղտնիքները: Տարօրինակ է, որ մինչ Փաշինեան կը յայտարարէ, թէ կաթողիկոսին կ՛ընդդիմանայ բարոյական հիմքերէ մեկնելով, իրականութեան մէջ կը ծրագրէ զայն փոխարինել մէկով` տասը ապստամբ
եպիսկոպոսներէն, որոնցմէ քանի մը հատը շատ աւելի լուրջ յանցանքներ գործած են: Հայ առաքելական եկեղեցին բարեփոխելու փոխարէն, Փաշինեան կը վնասէ անոր` ծրագրելով իբրեւ փոխարինող բերել կասկածելի համբաւ ունեցող մը:
Ակնյայտ է, որ Փաշինեանի նպատակը պարզապէս քաղաքական է. յաջորդ տարուան յունիսին կայանալիք խորհրդարանական ընտրութիւններէն առաջ ան կը փորձէ վերացնել բոլոր անոնք, որոնք կրնան խոչընդոտել իր իբրեւ վարչապետ վերանշանակման` փոխարինելով կամ դատական հետապնդման ենթարկելով իր ընդդիմախօսները:
Նախորդ շաբաթ Փաշինեան յայտարարեց, որ պատրաստ է հանդիպելու կաթողիկոսին հետ` «Բայց միայն կաթողիկոսի արժանապատիւ հեռացումը քննարկելու համար»: Այս մօտեցումը չի կրնար առաջնորդել խաղաղ լուծման: Կաթողիկոսը կրնայ իր կարգին պատասխանել. «Ես կը հանդիպեմ Փաշինեանի հետ միայն նրա հրաժարականի քննարկման համար»:
Ես կ՛առաջարկեմ, որ երկուքը հանդիպին` առանց որեւէ նախապայմանի, որքան կարելի է շուտ լուծելու պետութիւն-Եկեղեցի հակամարտութիւնը` ի շահ թէ՛ պետութեան, թէ՛ Եկեղեցւոյ, որոնք հայ ազգին երկու հիմնասիւներն են:
