Ֆրանսայի նախագահին հրապարակումը Հայաստանի վարչապետին հետ ունեցած հեռաձայնային հաղորդակցութեան մասին կարգ մը հետեւութիւններու կ՛առաջնորդէ:
Նախ, առաջին բաժինը. «Շատ լաւ հեռախօսազրոյց ունեցայ Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի հետ: Յայտնեցի Ֆրանսայի համերաշխութիւնն` ի պատասխան Հայաստանի ժողովրդավարութիւնն ապակայունացնելու փորձերի»:
Այստեղ շատ յստակ ձեւով կ՛ըսուի, որ Փարիզը կողմ է եւ կը զօրակցի ներհայաստանեան իրադարձութիւններուն նկատմամբ իշխանութիւններուն կիրարկած քաղաքականութեան: Ընդ որում` ներխուժումներուն, հարցաքննութիւններուն, բերման ենթարկելու դէպքերուն, ձերբակալութիւններուն եւ կալանաւորումներուն:
Որդեգրուած են իշխանութիւններուն բոլոր թեզերը, «յեղաշրջում»-ի փորձ կատարելու մեղադրականները: Աւելի՛ն. գործադրուած բռնաճնշումը կ՛արդարացուի իբրեւ թէ ժողովրդավարութիւնը ապակայունացնելու յեղաշրջման նախաձեռնութիւններու արգելակումով:
Հիմա, երկրորդ բաժինը. «Նաեւ վերահաստատեցի մեր աջակցութիւնը նրա խիզախ ջանքերին` ուղղուած Ազրպէյճանի հետ խաղաղութեան հաստատմանը եւ Թուրքիայի հետ յարաբերութիւնների կարգաւորմանը: Խաղաղութիւնը եւ բաց սահմանները կարեւոր զարգացում կը լինեն ամբողջ տարածաշրջանի համար եւ օրինակ` դրա սահմաններից անդին»:
Եթէ առաջին բաժինը Փաշինեանի ներքին քաղաքականութեան կը վերաբերէր, ապա երկրորդը լրիւ տրամադրուած է արտաքին քաղաքականութեան: Այստեղ եւս ամբողջական է զօրակցութիւնը: Արտաքին քաղաքականութիւնը` ուղղուած թէ՛ Ազրպէյճանի եւ թէ՛ Թուրքիոյ, ջատագովելի է Ֆրանսայի կողմէ: Այսինքն` միակողմանի զիջումները կը նկատուին «խիզախ» քայլեր: Միակողմանի ընդառաջումները Պաքուի եւ Անգարայի պայմաններուն ընդառաջ կը ծափահարուին Փարիզի կողմէ:
Այս բոլորին նկատմամբ Ֆրանսայի շահագրգռուածութեան կէտը վերջին տողերուն մէջ ամփոփուած է: Բաց սահմաններ` ամբողջ տարածաշրջանի համար եւ անոր սահմաններէն անդին:
Հայաստան-Ազրպէյճան սահմանազատուող տարածքներէն փուլ առ փուլ կը հեռանան ռուսական զօրքերը: Բացուելիք սահմաններուն վրայ չի պատկերացուիր ռուսական վերահսկողութիւն: Սակայն բաց սահմանները նաեւ Թուրքիոյ ուղղութեամբ են: Ազրպէյճանի հետ համաձայնեցուած ընդհանուր սահմանէն ետք, ըստ առաջադրուած նախագիծի եւ ըստ Մաքրոնի, պիտի բացուին նաեւ Թուրքիոյ հետ սահմանները: Այդ պարագային պիտի գայ 102-րդ ռազմակայանի կեցութեան շուրջ հարցականը:
Ֆրանսա եւ Ռուսիա գերլարուած յարաբերութիւններ ունին: Յատկապէս Ուքրանիոյ պարագային Ֆրանսան չի պահեր հրադադարին համաձայն չըլլալու իր դիրքորոշումը: Ի հարկէ միայն Ուքրանիոյ թղթածրարը չէ Փարիզ-Մոսկուա թշնամական հռետորաբանութեան սահմանները հատած լարուածութեան պատճառը:
Ներքին-արտաքին քաղաքականութիւններու հանդէպ այս անվերապահ զօրակցութիւնը Ֆրանսայի կողմէ հիմնուած է ռուսական գործօնը հարուածելու շարժառիթին վրայ: Այս յայտարարութեամբ այնպէս կը հասկցուի, որ Երեւանի սանձազերծած բռնաճնշումի գործողութիւններուն նպատակը ռուսական գործօնին հետ առնչուած է:
Այստեղ յայտնաբար կը նոյնանան Փաշինեանին եւ Մաքրոնին մօտեցումները: Քոչարեանէն մինչեւ Կարապետեան անցնելով ընդդիմութեան ուժերէն մինչեւ հայոց եկեղեցի, Փաշինեան իր հարուածները կ՛արդարացնէ ռուսական գործօնի հեռացման նպաստող գործողութիւններով:
Մաքրոն այս հրապարակումով կ՛որդեգրէ իշխանութիւններուն հրապարակ նետած թէզերը, հակաժողովրդավարական քայլերը կ՛արդարացնէ ժողովրդավարութիւնը ապակայունացնողները չէզոքացնելու գործողութիւններով:
Յանուն ժողովրդավարութեան ներկայացողը ըստ էութեան կը քաջալերէ հակաժողովրդավարութիւնը, հերթական անգամ ընդգծելով, որ ժողովրդավարութիւնը կամ հակաժողովրդավարութիւնը պարզապէս միջոցներ են քաղաքական ծրագիրներ յաջողութեան կամ ձախողութեան առաջնորդելու:
Այս պարագային հակաժողովրդավարութիւնը քաջալերելով:
«Ա.»
