ԿԻՐՕ ՍԷՐԱՅՏԱՐԵԱՆ
Մայիս 28-ը Հայոց պատմութեան մէջ ամէնէն կարեւոր օրերէն մէկն է: 28 մայիս 1918-ին հռչակուեցաւ Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան անկախութիւնը, այս օրը հայ ժողովուրդը յաջողեցաւ վերակերտել իր անկախ պետականութիւնը` երկարատեւ կռիւներէ եւ տառապանքներէ ետք: Հայաստանի առաջին անկախ հանրապետութիւնը` կազմուած երկար դարեր ետք, կարեւոր հիմք հանդիսացաւ երկրին հետագայ վերանկախացման համար` իբրեւ ազգային ինքնութեան եւ պայքարի խորհրդանիշ: Ամէն տարի մայիս 28-ը կը նշուի իբրեւ Հանրապետութեան տօն` մեծարելով այն հերոսները, որոնք պայքարեցան ազատ եւ անկախ Հայաստանի կերտման համար:
Հայ մշակոյթը ապրեցաւ ընտանիքներու սրտերուն մէջ: Մեր երգերը, պարերը, հաւատքը եւ արուեստը սերունդէ սերունդ փոխանցուելով` վերածուեցան յուշերու եւ կենդանի արժէքներու, որոնք այսօր կ՛ապրին աշխարհի տարբեր անկիւններուն մէջ: Հայոց լեզուն` իր երկու ճիւղերով` արեւմտահայերէն եւ արեւելահայերէն, հանդիսացաւ մեր պատմութեան եւ մշակոյթի կենդանի վկան:
Կրթութիւնը դարերէ ի վեր եղած է հայ ժողովուրդին կենսական արժէքը: Միջնադարեան հայկական վանքերը, ինչպէս` Սանահինը, Հաղպատը, Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչը, եղած են ուսման եւ գիրքի պահպանումի կեդրոններ: Ցեղասպանութենէն ետք, երբ հայերը ցրուեցան` Միջին Արեւելք, Եւրոպա, Ամերիկա, Քանատա, Աւստրալիա եւ այլ երկիրներ, շատ արագ հիմնեցին հայկական գաղութներ, իսկ կարեւորագոյնը` հայկական վարժարաններ: Այս վարժարանները եղան ոչ միայն լեզուի եւ պատմութեան ուսուցման վայրեր, այլ նաեւ` մեր մշակոյթի վերարտադրութեան կեդրոններ: Հայ ուսուցիչները եղան ոչ միայն դասատուներ, այլ նաեւ` հոգեւոր առաջնորդներ, արժէքներ փոխանցողներ եւ հասարակութեան ուղեցոյցներ:
Լեզուն եւ մշակոյթը հաւասարապէս կապուած են կրթութեան հետ: Երբ դպրոց մը փակուի, կը կարծենք, թէ ամէն ինչ վերջացած չէ: Բայց երկար ժամանակ ետք գաղութը կը սկսի մոռնալ` իր լեզուն, իր պատմութիւնը եւ իր ինքնութիւնը: Մեր պայքարը այսօր ոչ թէ ֆիզիքական գոյատեւման պայքար է միայն, այլ նաեւ` հոգեւոր եւ մշակութային: Եթէ կորսնցնենք մեր կրթութիւնը, կը կորսնցնենք մեր լեզուն, մշակոյթը, ապա` ինքնութիւնը: Սակայն մենք դեռ կը շարունակենք մեր ուղին` իրագործելու համար մեր նպատակը: Ունինք պատանեկան ուժ, հպարտ երիտասարդներ եւ զօրաւոր միտք ունեցող անձեր, որոնք հաւատք ունին իրենց արմատներուն նկատմամբ, նաեւ` մեծահասակ սերունդ մը, որ պատրաստ է կանգնելու բոլոր դժուարութիւններուն դէմ: Հայաստանի եւ սփիւռքի կրթական հաստատութիւններու համագործակցութիւնը կրնայ նոր ուղիներ բանալ:
Վերջապէս, պէտք է յիշենք, որ մենք միայն անցեալը չենք: Այո՛, մեր ժողովուրդը ենթարկուեցաւ Ցեղասպանութեան եւ կորուստի, բայց մենք այսօր կ՛ապրինք, կը շինենք, կը ստեղծենք, կը պայքարինք, կը զրուցենք մեր մայրենի լեզուով, կը պատմենք մեր մեծ մայրերուն եւ մեծ հայրերուն պատմութիւնները: Ասիկա արդէն մեծ յաղթանակ մըն է մեզի համար: Իսկ եթէ կ՛ուզենք, որ մեր զաւակները եւ անոնց զաւակներն ալ ապրին իբրեւ հայ, պէտք է կրթութիւնը առաջնահերթ նկատենք, որովհետեւ կրթութիւնն է այն սերմը, որուն միջոցով մեր արմատները պիտի խորանան եւ մեր ճիւղերը պիտի բացուին դէպի ապագայ:
