Եւ այսպէս անցան 40 օրեր Պայծառ Գարագաշեանի ֆիզիքական բաժանումէն: Անունն իսկ կը վկայէ, որ ան պայծառ էր թէ՛ մտքով, թէ՛ հայեցի շունչով: Մանկութեան օրերէն ան յաճախած է Ճեմարան, հասակ նետած է հայեցի շունչով ու դաստիարակութեամբ լի ընտանիքի մէջ եւ նուիրուած է հայ մշակոյթին: Ճեմարանը աւարտելէ ետք Սեն Ժոզեֆ համալսարանէն ստացած է մանկավարժութեան վկայական: Եղած է Թորգոմեան վարժարանի մանկապարտիզպանուհի եւ Լուսին Մալիքեանի հովանիին ներքոյ աշխատած է երկար տարիներ` հայ մշակոյթին հանդէպ իր սէրն ու գուրգուրանքը փոխանցելով հայ մատղաշ սերունդին:
Հայ առաքելական եկեղեցւոյ մէջ եղած է դպիր, ՀՄԸՄ-ի մէջ` արենուշ: Աւելի ուշ մաս կազմած է Բարսեղ Կանաչեանի խմբավարութեամբ Համազգայինի «Գուսան» երգչախումբին, ինչպէս նաեւ եղած է Համազգայինի «Քնար» պարախումբին մենակատարը: Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբին վաստակաւոր դերասանուհիներէն է, մարմնաւորած է բազմաթիւ դերեր:
Պայծառ Գարագաշեանի կեանքին մէջ Ճեմարանը լոկ դպրոց եւ վարժարան մը չէ եղած: Ան կը հաւատար Ճեմարանի հայեցի դաստիարակութեան ջամբումին եւ ամէն գնով մինչեւ իր վերջին շունչը ջատագովն ու նեցուկն էր Ճեմարանին: Ան 1956-ի շրջանաւարտ էր:
Խառնուածքով ուրախ, աշխուժ եւ լայնասիրտ էր Պայծառը:
1965-էն սկսեալ անդամակցած է Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբին` ստանձնելով զանազան դերեր, զանազան թատրոններու մէջ իր տաղանդով գրաւելով հանդիսատեսներուն ուշադրութիւնը եւ խումբին անմասն մէկ տարրը դառնալով: Ան խումբին հետ մասնակցած է նաեւ զանազան շրջագայութիւններու` դէպի Թեհրան, Նոր Ջուղա եւ մինչեւ Միացեալ Նահանգներ, Հարաւային Ամերիկա եւ այլն:
Բեմին վրայ տիրական, սիրուած եւ տաղանդաշատ ներկայութիւն եղած է Պայծառ Գարագաշեան, որ հայ թէ օտար հեղինակներու տարբեր թատերախաղերու մէջ ստանձնած է կարեւոր ու դժուար դերեր եւ զանոնք մարմնաւորած է ամենայն հմտութեամբ ու բնականութեամբ: Ան սիրուած եւ փնտռուած անձնաւորութիւն էր նաեւ իբրեւ մարդ` հայ գիրին, մշակոյթին, արուեստին, թատրոնին, դպրոցին եւ հայկական արժէքներուն հաւատացող եւ կարելի եղածին չափ անոնց պաշտպանը հանդիսացող:
Մեզմէ առյաւէտ բաժանումով չի փակուիր անոր գիրքին էջը այս աշխարհին վրայ, որովհետեւ ան պիտի ապրի հայկական, յատկապէս մշակութային ու կրթական կեանքին մէջ ունեցած իր ներդրումով, նուիրական աշխատանքով եւ կերտած բեմական կերպարներով:
Նման անձնաւորութեան մը կորուստը ծանր է բնականաբար, սակայն անոր յիշատակը անմար պիտի մնայ բոլորիս մէջ:
ՀԱՄԱԶԳԱՅԻՆԻ «ԳԱՍՊԱՐ ԻՓԷԿԵԱՆ»
ԹԱՏԵՐԱԽՈՒՄԲԻ ՎԱՐՉՈՒԹԻՒՆ
Թատերախաղեր, Որոնց Մէջ Պայծառ Գարագաշեան Դերեր Ստանձնեց
– Լ. Փիրանտելլօ` «Պատուի վայելքը»: 1966-ին ներկայացուած է Պէյրութի եւ աւելի ուշ Թեհրանի մէջ:
– Կրետի եւ Պարիլլէ` «Փշածաղիկ»: 1967-ին` Պէյրութ, ապա` Թեհրան:
– Լեւոն Շանթ` «Եսի մարդը»: 1965-ին` Պէյրութ, 1968-ին` Թեհրան:
– Րաֆֆի` «Ոսկի աքաղաղը»:
1957-էն մինչեւ 1971` Պէյրութ, Պաղտատ, Թեհրան, Հալէպ, Նիկոսիա, Միացեալ Նահանգներ, Քանատա, Պուէնոս Այրես, Մոնթէվիտէօ, Սան Փաուլօ, Նոր Ջուղա:
– Լեւոն Շանթ` «Կայսրը»:
1945-ին Պէյրութ, 1969-ին` Լոս Անճելըս, Տիթրոյթ, Պոսթըն, Նիւ Եորք, Մոնրէալ:
– Քլոտ Մանիէ` «Օսքար»:
– Մուշեղ Իշխան` «Մեռնիլը որքան դժուար է»:
– Ժագ Ս. Յակոբեան` «Կռունկը կը կանչէ»:
