ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ
Մեծ պահքի երկրորդ կիրակին կը կոչուի Արտաքսման եւ կը խորհրդանշէ մարդուն դրախտէն արտաքսուիլը եւ Աստուծոյ տեսութենէն զրկուիլը:
Արտաքսման կիրակին կը յիշեցնէ մեր նախածնողներուն` Ադամի եւ Եւայի պատուիրազանցութիւնը: Անոնք չպահեցին Աստուծոյ կողմէ իրենց տրուած պատուէրը եւ ճաշակեցին բարիի ու չարի գիտութեան պտուղը:
Ադամ ու Եւա շնորհազրկուեցան եւ դրախտէն արտաքսուեցան մեղքի, մեղքը չխոստովանելու եւ զիրար մեղադրելու պատճառով:
Նախամարդու մեղանչումը կոչուեցաւ «Ադամական մեղք»: Մեղքի մէջ ապրող մարդը չի կրնար ապրիլ Աստուծոյ ներկայութեան մէջ:
Արտաքսման կիրակին երգուող շարականները մեզի կը յիշեցնեն մարդուն արտաքսումը դրախտէն.
«Որ զօրէնս սրբութեան պահոց
Նախ ի դրախտին աւանդեցեր,
Զոր ոչ պահելով նախաստեղծիցն՝
Ճաշակմամբ պտղոյն ճաշակեցին
Զդառնութիւն մեղաց եւ մահու:
Վասն որոյ շնորհեա՛ մեզ, Տէր, ճաշակել
Չքաղցրութիւն Քոց պատուիրանաց:
Որ զանազան վիրօք մեղաց
Հարաք յոգիս ի թշնամւոյն
Եւ ի բազմապատիկ հիւանդութեանս
կարօտացաք Մարդասիրիդ
Բառնալոց զցաւս մեր:
Վասն որոյ բժշկեա՛ զմեզ, Քրիստո՛ս,
Որպէս մարդասէր»:
(Սուրբ պահքի օրէնքը նախ դրախտին մէջ աւանդեցիր, զոր նախածնողները չպահեցին, այլ պտուղին ճաշակմամբ մեղքի եւ մահուան դառնութիւնը ճաշակեցին: Ուստի Տէր, պատուիրաններուդ քաղցրութեան ճաշակումը շնորհէ մեզի: Թշնամին զանազան մեղքի վէրքեր բացաւ մեր հոգիներուն մէջ. բազմաթիւ հիւանդութիւններու մէջ ինկանք. եւ կարօտ մնացինք Մարդասէրիդ, որ մեր ցաւերը վերցնես: Ուստի բժշկէ՛ մեզ, Քրիստո՛ս):
«Որ դառնութեան պտղոյն ճաշակն,
Որով մեռաք արդարութեան,
Պահելով Քո քառասնօրեայ փոխեցեր
Ի քաղցրագոյն օրինաց քոց ճաշակումն:
Աղաչեմք` արբո՛ մեզ, Տէ՛ր, զուրախարար սիրոյ
Քո բաժակն:
Որ անապական ծննդեամբդ Քո լուծեր
Զերկունս նախամօրն, Մարիա՛մ, Մա՛յր Աստուծոյ.
Բարեխօսեա առ Միածին Որդին լուծանել զկապանս մեղաց մերոց.
Եւ աղաչեա փրկել զանձինս մեր ի փորձութենէ»:
(Դառն պտուղի մեր ճաշակումը, որով կորսնցուցինք արդարութիւնը, Քու քառասնօրեայ պահքով փոխեցիր Քու օրէնքի աւելի քաղցր ճաշակումին: Խմցուր մեզի, Տէ՛ր, Քու ուրախարար բաԺակը: Մարիա՛մ, Մա՛յր Աստուծոյ, որ անապական ծնունդովդ նախամօր երկունքը մեղմեցիր, բարեխօսէ՛ Միածին Որդիիդ, որ քանդէ մեր մեղքի կապանքները, եւ աղաչէ՛, որ փրկէ մեզ փորձութենէ):
«Տէ՛ր, ողորմէ մեզի, քանզի մենք մեր յոյսը Քու վրադ դրած ենք»:
Մարդուն դատապարտութիւնը մեղք գործելը եւ եւս առաւել մեղքերը չխոստովանիլն է:
Յիսուս Քրիստոսի մարդեղութեամբ մարդուն առջեւ կրկին բացուեցաւ դրախտի ճանապարհը:
Ջղջումով, ապաշխարութեամբ եւ առաքինի վարքով մեղքերէն մաքրուելով, մարդ վերստին արժանի կը դառնայ դրախտին:
