Տոմս. Պատանեկանի Օրերէն Դրուագ Մը

Յուլիս 1978:

Քաղաքացիական պատերազմի ծանր տարիներէն մին: Խանասորի արշաւանքին առիթով կազմակերպուած` ՀՅԴ պատանեկան միութիւններու միացեալ պտոյտ, որ սովորական խրախճանքէ մը անդին է իր խորհուրդով, որովհետեւ այդ օրը հռչակուեցաւ Դաշնակցական պատանիի օրը, Խանասորի արշաւանքին առիթով:

Տարին անկիւնադարձային է նաեւ այն իմաստով, որ մեծաթիւ լիբանանահայեր գաղթեցին Միացեալ Նահանգներ եւ այլ երկիրներ: Ամէն օր դասընկեր մը, պատանեկանի ընկեր-ընկերուհի մը, դրացիներ, հարազատներ կը մեկնէին` տարօրինակ զգացումներ եւ ապրումներ պատճառելով: Մինչ այդ համախումբ ապրած պուրճհամուտցիներ կը մեկնէին հապճէպօրէն, առանց իրենց ետին նայելու: Մնացողները` շուարած ու անճրկած: Իրե՞նք ալ արդեօք պէտք էր դիմէին Լոս Անճելըս թէ այլ տեղ գտնուող իրենց ազգականներուն եւ արտագաղթի հոսանքէն տարուելով` փախուստ տային Լիբանանէն, Պուրճ Համուտէն:

Ինչ որ է:

Յուլիս ամիսը յատկանշական է հայոց պատմութեան թուականներուն մէջ: Քսանհինգ յուլիս 1897-ին կատարուեցաւ Խանասորի պատժական յարձակումը` կազմակերպութեամբ Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան: Խանասորի արշաւանքին յիշատակման առիթով` յուլիս 1978-ին, ՀՅԴ պատանեկան միութիւններու Վարիչ մարմինին նախաձեռնութեամբ, կազմակերպուեցաւ պտոյտ-արշաւ մը դէպի Այնճար: Շատ լաւ կը յիշեմ: Կիրակի օր մըն էր: Այդ տարի մեր պատանեկան միութիւնը, հակառակ մեկնողներուն, երեք հարիւրէ աւելի անդամ ունէր, եւ մեզի յատկացուած էր տասը փոխադրակառք: Քալելով հասանք Պուրճ Համուտի քաղաքապետարանի դաշտին կից գտնուող տարածքը: Բարձրացանք փոխադրակառքերը եւ ճամբայ ելանք: Ուղեւորութեան ընթացքին յեղափոխական երգեր, պոռչտուք` ձեռնադաշնակի եւ թմբուկի ձայներուն խառնուած, մղած էր վարիչը թրքերէնով լորձնաշուրթն հայհոյանք մը արձակելու: Այդ ալ առիթ մը` խնդալու, որովհետեւ բոլորս ալ թրքերէն քիչ թէ շատ կը հասկնայինք: Մանաւանդ` հայհոյանքները:

Հասանք Այնճար: Երկու հազարէ աւելի պատանի եւ պարմանուհիներ, որոնց զսպելը, դասաւորելը, կարգի բերելը, շարքերու մէջ պահելը մեր վարիչներուն պարտականութիւնն էր: Է՜հ, ի՛նչ լաւ օր մը ապրեցանք: Գեղարուեստական յայտագրին համար պէտք չկար երգիչի եւ նուագախումբի: Իւրաքանչիւր պատանեկան միութիւն ունէր իր խումբը: Մեր պատանեկան միութիւնն ալ` իր նուագախումբը:

Օրուան կիսուն, ճաշէն առաջ յայտարարուեցաւ, որ այսուհետեւ այդ օրը Դաշնակցական պատանիի օր է: Ճաշը սկսան բաժնել: Անօթի չմնացինք: Մեր սեղանը առաւելաբար սուտանեան պիստակ եւ հոմմոս հասաւ: Որո՞ւ հոգը սակայն: Կարեւորը կոկորդները պատռելու աստիճան պոռալով «Արիւնոտ դրօշ» երգելն էր: Ուրախանալն էր: Դաշնակցական պատանի ըլլալու հիանալի զգացումն էր:

Կը մաղթեմ, որ միշտ այդպէս ըլլայ: Բայց օրերը նոյնը չեն: Այդ ալ` իր կարգին:

ԱՆՏՈՒՆ ՏՆԵՑԻ