Հայկազեան համալսարանին եւ Կիպրոսի համալսարանին միջեւ սեպտեմբեր 2020-ին ստորագրուած յուշագիրի ծիրին մէջ Հայկազեան համալսարանի նախագահ, վեր. Փոլ Հայտոսթեան հրաւիրուեցաւ Կիպրոսի համալսարանի նախագահ, դոկտոր Թասոս Խրիստոֆիտեսի կողմէ` համալսարանին մէջ տալու հանրային դասախօսութիւն:
24 մայիս 2022-ին տեղի ունեցաւ ձեռնարկը, որուն ներկայ էին` Կիպրոսի հայ համայնքի ներկայացուցիչ Վարդգէս Մահտեսեանը, Կիպրոսի հայկական Նարեկ վարժարաններու ղեկավարութիւնը, համալսարանի դասախօսական անձնակազմը, համայնքի անդամներ, ինչպէս նաեւ` առցանց լսարանը, որ լսեց վեր. Հայտոսթեանի դասախօսութիւնը, որ կը կրէր «Ոգեշնչող պատմութիւններ. պեղելով Հայոց ցեղասպանութեան յիշողութիւնը» խորագիրը:
Իր ողջոյնի խօսքին մէջ Կիպրոսի համալսարանի նախագահ դոկտ. Խրիստոֆիտեսը շեշտը դրաւ Հայոց ցեղասպանութեան եւ Կիպրոսի խորհրդարանին կողմէ անոր ճանաչման վրայ: Միահիւսելով աշխարհի ժողովուրդներու պատմութիւնները եւ յարգանքի տուրք մատուցելով Հայոց ցեղասպանութեան զոհերուն` ան անդրադարձաւ նաեւ 1974 թուականին թրքական ներխուժման իբրեւ հետեւանք կիպրացիներուն ունեցած ցաւալի պատմութիւններուն, ինչպէս նաեւ` Եւրոպայի մէջ արմատներէն հեռացնելու միտող ժամանակակից պատմութիւններուն:
Իր ոգեշնչող խօսքին մէջ վեր. դոկտ. Հայտոսթեան հիմնականին մէջ կեդրոնացաւ «Ի՛նչը մեզ մարդ կը դարձնէ» գաղափարին եւ անոր խորքին վրայ: Հիմնուելով անձնական եւ ընտանեկան պատմութիւններու եւ Հայոց ցեղասպանութեան վերաբերեալ հետազօտութիւններու վրայ` ան անդրադարձաւ հիմնական բանալի հասկացողութիւններու վրայ, ինչպէս` ոգեշնչումը, յիշողութիւնը, մեր պատմութեան սեփականութիւնը, անոր ծալքերուն մէջ խորանալու ու փորձառութիւնները սերտելու կարեւորութիւնը, զայն սերունդէ սերունդ փոխանցելը եւ երեւակայութիւնը:
Հայկազեան համալսարանի նախագահը այնուհետեւ շեշտը դրաւ անցեալ փորձառութիւններու մանրամասներուն մէջ խորանալու եւ զանոնք բանալու կարեւորութեան` ապագային ամուր կանգնելու համար: Ան հաստատեց, որ միշտ հետամուտ պէտք է ըլլալ, որ յիշողութիւնը ինքնին զոհ չդառնայ: Դոկտ. Հայտոսթեան ըսաւ, որ վերջին տարիներուն յատկապէս, վերստին աշխատանք տարուեցաւ յիշողութիւնը իր «որջ»-էն դուրս բերելու, որովհետեւ անիկա անհրաժեշտ է հզօր ապագայի համար:
«Մարդիկ կը պահպանեն դրական ինքնութիւնը` իբրեւ անհատներ կամ ազգեր, այնքան ատեն որ անոնք ունին հաւաքական հարուստ յիշողութիւնը… Հայոց ցեղասպանութեան պատմութիւնները մեզի կարելիութիւն կու տան ոչ միայն կեդրոնանալ յանցագործութիւններու եւ անարդարութիւններու վրայ, այլ նաեւ` տեսնել ու զատորոշել, թէ ի՛նչն է կառուցողական եւ կործանարար մարդկային էութեան մէջ», եզրափակեց դոկտ. Հայտոսթեան:
