Խորհրդարանին Մէջ Ո՞ւր Են Լիբանանցի Կիները

ՍՕՍԻ ՓՕԼԱՏԵԱՆ

Մայիս 15-ի պատմական ընտրութիւնները տեղի ունեցան, եւ Լիբանանը այսօր կը գտնուի նոր անկիւնադարձի մը դիմաց:

Այս տարի ընտրուեցան մեծ թիւով նոր դէմքեր, որոնք որոշած են նոր մտածելակերպով, շինիչ ռազմավարութեամբ եւ զարգացած միտքերով ծառայել իրենց երկրին:

Իսկապէս շատ գնահատելի է լիբանանցիներուն այս կեցուածքը, յատկապէս այս դժուար օրերուն` նաւահանգիստի պայթումէն ետք եւ նիւթական նուաստացուցիչ պայմաններու ներքեւ: Պէտք չէ մոռնալ նաեւ «Քորոնա» ժահրի գործած աւերները, որոնք մեծ վնաս հասցուցին թէ՛ Լիբանանի եւ թէ՛ ժողովուրդին` երկրին նկատմամբ անոնց վստահութիւնը խախտելով:

Սակայն ներկայիս երիտասարդական նոր ուժ եւ կամք կը ցուցաբերուի նորընտիր երեսփոխաններուն հանդէպ:

Կը շնորհաւորենք բոլորը անխտիր եւ անշուշտ իրենց ընդմէջէն` Հայկական երեսփոխանական պլոքի երեսփոխանները, որոնք անգամ մը եւս ընդգծեցին իրենց ներկայութիւնն ու աշխատանքը` կերտելու Լիբանան հայրենիքը:

Աշխատանքային առումով պէտք է գնահատել արտերկրի լիբանանցիները, որոնք ճիգ չխնայեցին եւ ամբողջ աշխարհին մէջ քուէարկեցին ի սէր Լիբանան հայրենիքին:

Այս մէկը ցոյց կու տայ իրենց մեծ կարօտը եւ իղձը` Լիբանան վերադառնալու ու կերտելու ապագայի հայրենիքը: Պէտք է նշել, որ արտերկրի լիբանանցիները աւելի մեծ թիւով քուէարկեցին քան` տեղացի ժողովուրդը:

Բայց թէ ո՞ւր են կիները` կին երեսփոխանները, այս ընտրութիւններուն:

155 կիներու թեկնածութիւնը առաջադրուելէ ետք ընտրութեան մասնակցեցան 146 կիներ, որովհետեւ դժբախտաբար բոլորը չկրցան մաս կազմել ընտրական ցանկերու: Իսկ ի վերջոյ միայն 8 կիներ յաջողեցան մուտք գործել խորհրդարան:

Այս իրականութենէն մեկնելով` կ՛եզրակացնենք, որ Լիբանանի ժողովուրդին կէսը, որոնք կիներն են, խորհրդարանին մէջ կը ներկայացուին միայն 8 երեսփոխաններով, իսկ միւս կէսը, որոնք այրերն են, կը ներկայացուին 120 երեսփոխաններով:

Ո՞ւր է արդարութիւնը այս իրականութեան մէջ: Ըստ ՍԻՏԱՈՒ-ի, անոր բանաձեւերուն մէջ կը նշուի կիներու անպայման ներկայացուածութիւնը, ինչպէս նաեւ կիներու գործունէութիւնը` որոշումի կայացումի դիրքերուն վրայ:

Դարձեալ ՄԱԿ-ի թիւ 1325 բանաձեւի շրջագիծին մէջ կ՛իյնայ կնոջ մասնակցութիւնը` քաղաքական կեանքին մէջ, ինչպէս նաեւ անոր ներկայութիւնը` քաղաքական ամպիոններուն վրայ:

Յիշենք, որ այս բոլորէն առաջ, 1995-ի Փեքինի Ընդհանուր ժողովին առաջնահերթ բանաձեւերէն մէկն էր կնոջ ներկայացուցչութիւնը յստակ մասնաբաժինով, որ 30 առ հարիւրի համեմատութեամբ ներկայացուցչութիւնն է:

Լիբանան իր կարգին որդեգրած է միջազգային այս բոլոր համաձայնագիրներն ու բանաձեւերը` զանոնք գործադրելու ամբողջական խոստումով, սակայն խոստումները մնացած են թուղթի վրայ` առանց գործի վերածուելու:

Մասնաբաժինի գործադրութիւնը այս հարցին միակ լուծումն է:

Նշենք, որ Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդը` նախագահութեամբ Քլոտին Աունի, նախորդ երկու տարիներուն  աշխատեցաւ այս առնչութեամբ:

Լիբանանցի կիներու ազգային խորհուրդի պատուիրակութիւնը այցելեց լիբանանեան բոլոր կուսակցութիւններուն, որոնց շարքին նաեւ ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ, երեսփոխան Յակոբ Բագրատունիի:

Բոլոր կուսակցութիւնները անխտիր իրենց աջակցութիւնն ու դրական կեցուածքը յայտնեցին կնոջ ներկայացուցչութեան մասնաբաժինի գործադրութեան վերաբերեալ, եւ այդ մէկը մեզի համար մեծ ուրախութիւն էր:

Սակայն, հակառակ ցուցաբերուած համաձայնութեան եւ խոստումներուն, խորհրդարանի միացեալ յանձնախումբերու նիստի օրը այս նիւթը լրիւ ջնջուած էր օրակարգէն` պատճառաբանելով, որ` «Աւելի կարեւոր հարցեր կան լուծուելիք»:

Իսկապէս ծիծաղելի եւ անհեթեթ պատճառաբանութիւն մըն է այս մէկը, երբ պահ մը մտածենք, թէ հզօր կուսակցութիւնները ինչպէ՛ս այս մտայնութենէն կը տառապին:

Մայիս 15-ի երեսփոխանական ընտրութեան պատկերը կ՛ընդգրկէ 8 կիներ, որոնցմէ երկուքին երկրորդ երեսփոխանական նստաշրջանն է:

Դարձեալ յիշենք, որ Լիբանան 1952-էն ի վեր կնոջ մասնակցութիւնն ու քուէարկութիւնը արտօնած էր, սակայն այդ օրէն 70 տարիներ ետք պատկերը շատ չէ փոխուած:

Լիբանանի խորհրդարանին մէջ կիներու ներկայութեան համեմատութիւնը միշտ եղած է փոքր:

Հետեւեալ ցուցակը կ՛անդրադառնայ 1927-էն ի վեր Լիբանան խորհրդարանին մէջ կնոջ ներկայութեան պատկերին.

1927-1962 – ոչ մէկ կին երեսփոխան
1962-1964 – 1 կին երեսփոխան
1964-1991 – ոչ մէկ կին երեսփոխան
1991-1992 – 1 կին երեսփոխան
1995-2005 – 3 կին երեսփոխան
2005-2009 – 6 կին երեսփոխան
2009-2018 – 4 կին երեսփոխան
2018-2022 – 6 կին երեսփոխան
2022- …  – 8 կին երեսփոխան

2022-ի երեսփոխանական ընտրութիւններուն արդիւնքներուն համաձայն, Լիբանանի խորհրդարանին մէջ կիներու ներկայութեան համեմատութիւնն է 6,25 առ հարիւր: Այս թիւը ցուցանիշ է, որ Լիբանանի մէջ տակաւին ընկերային ըմբռնումները կը մերժեն կնոջ ներկայութիւնը քաղաքական մարզէն ներս:

Պէտք է յիշել, որ կիներու ներկայացուցչութեան մասնաբաժինի դրութիւնը որդեգրուած է աւելի քան 50 պետութիւններու կողմէ, իսկ Պանկլատէշը եղած է մասնաբաժինը ընդունող առաջին երկիրը:

Այսօր պահանջուածը այն է, որ որդեգրուին այնպիսի օրէնքներ, որոնք ոչ միայն կ՛ընդունին իգական եւ արական սեռին հաւասարութիւնը, այլ կը ձեռնարկեն այդ իրաւունքները գործադրելու փուլին` առիթ տալով, որ գործնական գետնի վրայ մեծ թիւով կիներ ներկայ ըլլան, որովհետեւ Լիբանանի տարբեր համալսարաններէն ներս իգական սեռի ուսանողներուն համեմատութիւնը 52 առ հարիւր է, մինչդեռ արական սեռի ուսանողները կը կազմեն 48 առ հարիւրի համեմատութիւն:

Քաջաբար պէտք է արտայայտուինք այս ուղղութեամբ եւ հարց տանք, թէ ո՞ւր են այդ զարգացած երիտասարդուհիները. անոնք է, որ պետական եւ կառավարական կառոյցներուն մէջ պիտի բարձրացնեն իգական սեռի ներկայութեան համեմատութիւնը:

Կիները իրենց քաջ կեցուածքով, հնարամիտ եւ արդար աշխատանքով կրնան օգնել Լիբանանի բարօրութեան եւ վերելքին` այս դժուար օրերուն եւ պայմաններուն մէջ:

Կիներն են, որ պիտի մշակեն շինիչ օրէնքներ: Անոնք իրենց գիտակցութեամբ եւ հաւասարակշռութեամբ կրնան կանխարգիլել պատերազմի որոշումները եւ իրենց դերակատարութեամբ առաջքը կ՛առնեն ճակատումներու:

Հետեւաբար լիբանանցի կինը պէտք չէ միայն ըլլայ ծրագրողը, աշխատողը եւ պատրաստողը` քուէարկութեան եւ ընտրութեան այս աշխատանքին մէջ, ու ապա անտեսուի եւ մնայ քուլիսներու ետին: Ընդհակառակն, ան պէտք է ներկայ ըլլայ քաղաքական, տնտեսական եւ ընկերային որոշումներ տալու սեղաններուն վրայ:

Եզրափակելով ըսենք, որ աշխատանքը պիտի շարունակուի, մինչեւ իրագործուին մարդկային իրաւունքներու հաւասար բաժանումը այր եւ կնոջ միջեւ: