Խնդացէք… Ծիծաղեցէք… Առողջ Մնացէք

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ

Պարզ է, որ խնդուքն ու ծիծաղը առողջութեան օգտակար են եւ աշխարհը աւելի հաճելի վայր մը կը դարձնեն: Խնդացնողները, մեզ ծիծաղեցնողները դրական մարդիկ են: Ինչպէս որ կան մարդիկ, որոնք խնդացնելու կարողութենէ զուրկ են, նոյնպէս ալ կան ուրիշներ, որոնք չեն խնդար, չեն ծիծաղիր: Յիշենք Յ. Պարոնեանի խօսքը. «Կարգ մը մարդիկ երդում ըրած են բնաւ չխնդալ»: Հաւանաբար շատ հաճելի չ՛ըլլար այդպիսիներու հետ երկար յարաբերիլը, հաղորդակցիլը:

«Քոնվրզէյշըն» կայքը խնդուքի մասին հրապարակած է հետաքրքրական յօդուած մը, որմէ կը ներկայացնենք հատուածներ:

 Ն.

Խնդուքի Գիտութիւնը Եւ Ինչո՞ւ
Ատիկա Նաեւ Մութ Կողմ Ունի

Երբ կը լսէք, որ մէկը կը խնդայ ձեր ետին, հաւանաբար կը  պատկերացնէք, որ ան ընկերոջ մը հետ կամ հեռաձայնային հաղորդակցութեամբ կը խնդայ` ջերմ, հաճելի զգացողութեամբ:

Հաւանական է, որ խնդուքը կրնայ ձեզ մղել ժպտելու կամ նոյնիսկ խնդալու: Բայց երեւակայեցէք, որ խնդացողը պարզապէս փողոցին մէջ  առանձին կը շրջագայի, կամ յուղարկաւորութեան ատեն ձեր ետեւը նստած է:

Յանկարծ ատիկա այնքան ալ գրաւիչ չի թուիր:

Ճշմարտութիւնը այն է, որ խնդուքը միշտ չէ, որ դրական է կամ առողջ:

Ըստ գիտութեան, անիկա կարելի է դասակարգել տարբեր տեսակներու` սկսած իսկականէն եւ ինքնաբուխէն մինչեւ կեղծ, խթանուած (օրինակ` խտղելով), դրդուած (դեղերով) կամ նոյնիսկ` ախտաբանական:

Բայց խնդուքի իրական, ջիղերու կապուած հիմքը տակաւին այնքան ալ յայտնի չէ, եւ այն, որ մենք անոր մասին գիտենք, հիմնականին մէջ կու գայ ախտաբանական դարմանական պարագաներէ:

Խնդուքը եւ հիւմըրի գնահատումը յարմարողական հասարակական, յուզական եւ ճանաչողական գործառոյթի կենսական բաղադրիչներն են:

Զարմանալի է, որ անոնք իւրայատուկ մարդկային չեն: Նախնադարեան էակներ լաւ խնդուք վայելած են: Կապիկները նոյնպէս լաւ խնդուք կը  վայելեն:

Կապիկները նոյնպէս լաւ խնդուք կը  վայելեն

Անիկա հաւանաբար եղափոխուած է, որովհետեւ կ՛օգնէ անոնց գոյատեւել:

Ի վերջոյ, խնդուքը համայնական, հասարակական  գործունէութիւն է, որ կը նպաստէ յարաբերութիւններու ամրապնդման, կը ցրուէ հաւանական հակամարտութիւնները եւ կը թեթեւցնէ պրկումը, ճնշումը եւ մտահոգութիւնը:

Բայց անիկա արագօրէն կը կորսնցնէ իր թափը, երբ առանձին կը մնայ (այդպիսի խնդուքը կրնայ չարագուշակ երանգներ ունենալ):

Խնդուքը, իրօք, ուժ ունի վայրկենապէս յաղթահարելու այլ զգացմունքները:

Մենք չենք կրնար ողբալ, հեկեկալ կամ բարկանալ` միաժամանակ խնդալով:

Այդ պայմանաւորուած է անով, որ մեր դէմքին մկաններն ու ձայնային կառոյցը գրաւած են աւելի արեւոտ զգացումները, որոնք կը վերահսկուին մասնագիտացած ուղեղի նախագիծներու եւ քիմիական սուրհանդակներու միջոցով (neurotransmitters):

Մենք գիտենք, որ կան ուղեղի քանի մը ուղիներ, որոնք կը նպաստեն ծիծաղին` իւրաքանչիւրը անոր տարբեր բաղադրիչներու համար: Օրինակ, ուղեղի այն շրջանները, որոնք սովորաբար ներգրաւուած են որոշումներու կայացման եւ մեր վարուելակերպին վերահսկման մէջ, պիտի արգելակուին ինքնաբուխ եւ սանձարձակ խնդուքը դիւրացնելու համար:

Խնդուքը նոյնպէս կ՛ապաւինի յուզական շրջանի վրայ, որ կը միացնէ զգացումներու համար պատասխանատու տարածքները` արտայայտման համար անհրաժեշտ տարածքներուն:

Հիւանդութիւնը մեզի ի՞նչ կրնայ սորվեցնել

Թէեւ մենք մանրամասն գիտելիքներ ձեռք բերած ենք դէմքի արտայայտութիւններու, կլլելու, լեզուի եւ կոկորդի շարժումներու համար կարեւոր ուղեղի իւրայատկութիւններու վերաբերեալ, սակայն շատ աւելի քիչ բան յայտնի է այն մասին, թէ ինչպէ՛ս դրական զգացումները իրականութեան մէջ կը  վերածուին ծիծաղի:

Բարեբախտաբար շարք մը հիւանդութիւններ եւ պայմաններ օգնած են որոշակի լոյս սփռելու անոր հիմքին մէջ ինկած ջիղերու գործառոյթներու վրայ:

Ուսումնասիրութիւն մը ցոյց տուած է, որ հիւմըրի զգացումը եւ  խնդուքը անպատշաճ ժամանակներու մէջ կրնան ըլլալ ալցայմըրի կանուխ նշան:

Երբ ամէն մարդ լուրջ է եւ դուն կը խնդաս

Մենք նոյնպէս գիտենք, որ ճակատային ուղեղի շղթաները մեզի կարելիութիւն կու տան մեկնաբանել լեզուի բառացի նշանակութիւնը հասարակական եւ յուզական ծիրի մէջ: Ասիկա  մեզի կ՛օգնէ գնահատել նուրբ հիւմըրը, ինչպէս` երգիծանքը:

Հետաքրքրական է, որ այս ունակութիւնը յաճախ կը կորչի ուղեղի ճակատային վնասուածքի կամ ճակատային խանգարումի կապուած պայմաններու մէջ:

Առողջ խնդուք

Հակառակ խնդուքի մութ կողմին` կարելի չէ ժխտել, որ խնդուքը ընդհանրապէս կը յառաջացնէ ջերմ անորոշ զգացումներ:

Մենք գիտենք, որ խնդուքը կը բարձրացնէ սրտանօթային գործառոյթը` ամրապնդելով մեր ախտամերժ, դիմադրողական համակարգերը:

Օգնեցէք, որ խնդան

Մենք նոյնպէս գիտենք, որ յատկապէս դրական, «բարեգործական հիւմըրը», այլ ոչ թէ «ուրիշներու վրայ խնդալը» յատկապէս օգտակար է:

Իրօք, այն, թէ ինչպէ՛ս մեր ուղեղը կը վերաբերի այլ մարդոց խնդուքին, կարծես ցոյց կու տայ, որ մէկու մը հետ խնդալը աւելի զգացական խորութիւն ունի եւ աւելի հաճելի է, քան` անոնց վրայ խնդալը:

Մեր ուղեղը յատկապէս ազդուած է զգացականօրէն  պարգեւատրող եւ իսկական երջանիկ ազդակներէ: Ասիկա կրնայ օգնել բացատրելու, թէ ինչո՛ւ ծիծաղի միջոցով բուժումը հզօր ազդեցութիւն կ՛ունենայ:

Անոնք կը ներառեն` մկաններու մարզուիլը, շնչառութեան բարելաւումը, պրկումի, ճնշումի եւ մտահոգութեան նուազումը, տրամադրութեան եւ ճկունութեան բարելաւումը:

Խնդուքի միջոցով բուժումը  լաւ կը գործէ եւ կը բարձրացնէ ուղեղին մէջ սերոթոնինի մակարդակը, որ ջիղերու կարեւորագոյն հաղորդիչ է, անհրաժեշտ` բարեկեցութեան եւ  հանգստութեան զգացումներու համար:

Այսպիսով, անկախ հիւմըրի ոճէն, քանի տակաւին անոր հիմքին մէջ ոչ մէկ հիւանդութիւն կայ, խնդուքը շատ հաւանաբար կ՛ըլլայ լաւագոյն դեղը:

***

Խնդուքի Մասին Տուեալներ,
Որոնք Հաւանաբար Չէիք Գիտեր

– Հակառակ տարածուած կարծիքին` խնդուք յառաջացնող թիւ մէկ գործօնը կատակ չէ, այլ`  հաղորդակցիլը ուրիշի մը հետ:

– Անիկա այն պատճառով, որ ժամանակակից «հա-հա»-ն հաւանաբար եղափոխուած է որպէս հաղորդակցութեան ձեւ մը:

– Ուսումնասիրութիւնները եւ փորձերը ապացուցած են, որ միայն ձայնագրուած խնդուքը լսելը կրնայ ծիծաղ յառաջացնել (այդ իսկ պատճառով պատկերասփիւռային հաղորդումներու մէջ խնդուք կը գործածեն): Ըստ մասնագէտներու, դուք 30 անգամ աւելի յաճախ կը խնդաք, երբ ուրիշ մը կայ ձեր մօտ, քան երբ դուք առանձին էք:

– Զաւեշտալի բաներու համար կախարդական բանաձեւ կամ բանալի չկայ: Բայց ընդհանրապէս անիկա, որ մեզ յաճախ կը խնդացնէ, այն է, երբ մեր ուղեղը կը սպասէ բանի մը, ապա քանի մը բառի մէջ այդ ակնկալութիւնը կը շրջուի:

– Օրական 10-15 վայրկեան խնդուքը կ՛այրէ 10-40 ջերմուժ (քալորի):

– Անսպասելիին հանդէպ մեր գնահատանքը կը սկսի դեռ մանկութենէն, թէեւ` շատ տարրական մակարդակի վրայ: Ծնողները կը նկատեն, որ կրնան խնդացնել իրենց երեխան՝ ծիծաղելի դէմք ստեղծելով, զուարճալի ձայնով խօսելով կամ խաղ մը խաղալով:

– Չափահաս մը օրական 15 – 20 անգամ կը խնդայ:

– Հետազօտութիւնները խնդուքը կը կապեն դիմադրողականութեան բարձրացման, ցաւերու հանդուրժողականութեան, սրտանօթային առողջութեան եւ  նոյնիսկ յիշողութեան պահպանման:

– 10 վայրկեաննոց զրոյց մը խնդուքի 6 հարուած կը պարունակէ:

– Նոյնիսկ հիւմըրի զգացումի նշոյլը անգամ չունեցողները կրնան խնդուքի օգուտները քաղել: Ինչպէ՞ս: Կեղծեցէ՛ք:

– 2002 թուականին հոգեբանական զեկոյցներու ուսումնասիրութիւնը ցոյց տուած է, որ ստիպելով դուք ձեզ խնդալ (կամ նոյնիսկ` պարզապէս ժպտալ)` կրնայ բարելաւել ձեր տրամադրութիւնը:

– Մարդու ուղեղը ի վիճակի չէ տարբերել ինքնաբուխ խնդուքը ինքն իրեն պարտադրածէն:

– Ուրեմն, առողջութեան կապուած համապատասխան օգուտները կ’ենթադրուին, որ իրարու նման են:

Like on Facebook
  •  
  •  
CATEGORIES
Share This

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )