Մտորումներ` Յետպատերազմեան Առաջին Մայիս 28-ին Առթիւ

ՏԱՐՕՆ ՏԷՐ ԽԱՉԱՏՈՒՐԵԱՆ

Մայիս 28-ի այս նախօրէին, ինչպէս ծանօթ է բոլորիս, արտասովոր ու ծանր հոգեվիճակով է, որ կ’ոգեկոչենք Հայաստանի անկախութեան 103-րդ այս տարեդարձը:

Բոլորիս բացայայտ է, որ այս ուրախ օրուան տարեդարձը կ՛ընդունինք շոքի ցնցումով մը, երբ մեր 30-ամեայ Հայաստանի վերանկախացումը եւ անոր հողային ամբողջականութիւնը վտանգուած են, իսկ քիչ անդին` Արցախի հողատարածքին մէկ կարեւոր մասը վերակալանաւորուած է Ազրպէյճանին կողմէ: Մեր ազգային իրավիճակէն ներս եւ այս իրողութեան զուգահեռ, մեր հարիւրամեայ համահայկական իրերու դրուածքն է, որ խնդրոյ առարկայ է այսօր: 1915-ին մեր ունեցած անհամար կորուստներէն ետք, 28 մայիս 1918-ով ամրագրած կը թուէինք ըլլալ մեր նոր արժեհամակարգը, գէթ` բազմահազարամեայ մեր հայրենիքին մէկ փոքր, բայց իմաստալից բաժնին վրայ: Աւելի՛ն. սփիւռքի նախաձեռնած յետցեղասպանութեան պահանջատիրական ընթացքը եւ արցախեան 90-ական թուականներու պատմութեան առթած ազգային իրաւունքներու վերատիրացման ուղին որոշ չափով մեզ դրած էին դրական ելակէտի վրայ: Ահա այս բոլորն է, որ խնդրոյ առարկայ են հիմա: Այո՛, շոքն ու հիասթափութիւնը մեծ են այսօր, եւ կողմնորոշուելու պակասն ու կորսուածութիւնը բազմատարած են շատերու մօտ:

Անկասկած ոեւէ ողջմիտ հայու եւ առհասարակ լաւատեղեակ աշխարհաքաղաքացիի համար յստակ են Թուրքիոյ ցուցաբերած նոր-օսմանական եւ համաթուրանական ծաւալապաշտ քաղաքականութեան առկայութիւնը երէկ ու այսօր: Աւելի՛ն. Թուրքիոյ կողքին անգամ մը եւս աշխուժ կերպով վերահաւաքագրուած է Ազրպէյճանը իր ծաւալապաշտ եւ հայակուլ նկրտումներով: Իսկ մենք ո՞ւր ենք: Ո՞ւր ենք մեր Ցեղասպանութեան պահանջատիրութեամբ ու անոր հատուցման գործերուն մէջ: Ո՞ւր ենք Արցախի դարպասը ըլլալու մեր յանձնառութեան մէջ: Ու՞ր ենք Հայաստանի մէջ ու անոր շուրջ Հայաստանի քաղաքականութիւնն ու դիւանագիտութիւնը Հայաստանի՛ն իսկ ծառայեցնելու աշխատանքին մէջ: Ո՞ւր ենք 1960-ական թուականներէն ի վեր քաղաքականացած ու յեղափոխականացած, Հայ դատի հետապնդման մէջ արեամբ ու քրտինքով ինքզինքը ամրագրած սփիւռքը Հայաստանին արժանի ու ռազմավարական գործընկերը դարձնելու եւ սփիւռքը սո՛սկ անհատներու կուտակում մը չտեսնելու մօտեցման մէջ:

1918-ի մայիս 28-ը բազմաթիւ նմանութիւններով տակաւին այժմէական դասեր կու տայ բոլորիս, յա՛տկապէս` ի տես մեր այսօրուան ապակողմնորոշուած իրավիճակին: Մենք կարողացանք Սարդարապատի, Ղարաքիլիսէի, Բաշ Ապարանի մէջ իրագործել անհնարինը եւ կասեցնել Թուրքիոյ նոր-օսմանական եւ համաթուրանական յառաջխաղացքները 1918-ին: Մենք հոն յաջողեցանք 1915-ով ի գործ դրուած, արեւմտահայութեան բնաջնջումէն երեք տարիներ ետք միայն, եւ ի հեճուկս մեր ծայրագոյն հիասթափութիւններուն եւ կրած վնասներուն, մոխիրներուն  մէջէն ծնիլ փիւնիկի նման` Սարդարապատի մէջ: Մենք այդ ռազմադաշտերուն վրայ եւ օրհասական այդ օրերուն գիտցանք ու կարողացանք մեր ազգային ինքնուրոյնութիւնը պահել, մեր ազգային արժանապատուութիւնը զրահապատել եւ մեր հազարամեակներու հողին կառչելու կոչին արձագանգ տալ ու ճակատագրական նշանակութիւն ունեցող մետասաներորդ այդ պահուն չվհատիլ ու չընկրկիլ եւ յաղթանակ կերտել:

Մայիս 2021-ի այս մեր օրերուն 1918-ի մայիսեան սերունդը, հայութեան պատմութեան վերջին հարիւրամեակի այս դրուածքով, երեք դասեր կը յորդորէ ու կը հաղորդէ մեզի:

ա.Կայ հրամայականը վերականգնումի եւ վերազարթօնքի մը, այնպէս` ինչպէս իրե՛նք վերականգնեցան ու վերազարթնեցին: Կարծէք ազգերու պատմութիւնը արժէ դիտել ո՛չ տարիներով միայն, ո՛չ ալ սոսկ տասնամեակներով, այլ թէկուզ` հարիւրամեակով եւ հարիւրամեակներով: Ուրեմն, վերջին հարիւրամեակին ունեցանք պանծալի օրեր մայիս 1918-ով եւ Արցախի 1993-94 մաքառումներու օրինակով: Իսկ հիմա ժամանակն է վերաթարմանալու, ուժերը լարելու եւ վերանորոգ հայեցակարգով ու ռազմավարութեամբ մը նորանոր ազգային բարձունքներ մագլցելու եւ նուաճելու: Հայութեան նոր երթը ճշդելու եւ զայն իրագործելու պարտաւորեցնող հրամայականը ահա մե՛րն է հիմա:

բ. Պարոյր Սեւակի` 1918-էն յիսուն տարիներ ետք բնութագրած «Մենք մեզ ոչ մէկին չենք գերադասում: Մենք քիչ ենք, այո՛, բայց կոչւում ենք հայ»-ը աւելիով իսկ կ՛իմաստաւորուի այսօրուան մեր ճգնաժամին մէջ: Ահա այդ տեսակը, մե՛ր տեսակը, հայու տեսակը պահպանելու, ազգը պարզ ժողովուրդի տեղ չդասելու, հայրենական մեր ժողովուրդը սփիւռքի չվերածելու, իսկ սփիւռքը անհայրենիք չթողնելու հարց ունինք ներկայիս: 1918-ի գրեթէ անկրկնելի սերունդը ըրաւ ի՛ր գործը, մենք ալ մե՛ր կարգին ընելու ենք մերը:

գ. Եւ վերջին քաղուածքն ու դասը 1918-ի մայիսէն այն է, որ կուռ ազգային հաւատքով, շիտակ տեսլականով, եւ ամենակարեւորը, առողջ ղեկավարութեամբ (այսինքն leadership-ով) անհնարին իսկ թուացած ազգային նպատակներն անգամ հնարին կը դառնան եւ կ՛իրագործուին: Ահա այդ leadership-ին է, որուն կը կարօտինք այսօր մեր տեսակը անվտանգ ու կանգուն պահելու եւ մեր ազգային լիարժէք տեղը գրաւելու աշխարհի քաղաքական ու մարդկային թատերաբեմին վրայ ու համակարգէն ներս: 1918-ի Մայիսեան սերունդը մեզի տուաւ ազգային հպարտանքի մեր նորօրեայ հիմնաքարը եւ հոն դրա՛ւ իր կոթողային բաժինն ու դրոշմը: Այսօր մե՛ր կարգն ու հերթն է ընելու մեր բաժինը:

Մայիսեան մեր այս օրերուն եւ մօտ ապագային` յունիս 20-ին տեղի ունենալու են Հայաստանի արտահերթ խորհրդարանական ընտրութիւնները: Ինչպէս միշտ, հայ ժողովուրդի ընդհանրական շահերը իբրեւ իր գոյութեան իմաստն իսկ նկատած ՀՅԴ-ն կը գտնուի պատասխանատու իր բարձր դիրքին վրայ: Այսպէս, «Հայաստան» ընտրական դաշինքի իբրեւ հիմնական բաղկացուցիչ` ան ընելու է իր կարելին ու աւելին, ինչպէս միշտ, հայ ազգի ու Հայաստանի գալիք ճակատագրական ժամանակաշրջանին վրայ իր իւրայատուկ ազգային դրոշմը զետեղելու գործին մէջ: Բոլորիս ակնկալութիւնն է, որ վերջին շրջանի վայրէջքն ու պարտուողական մօտեցումները վերջ գտնեն, որպէսզի Հայաստանն ու Արցախը առողջ գոյատեւեն եւ զարգանան ապահով ու անխորտակելի սահմաններէ ներս: Բան մը, որ ինքնին մայիսեան սերունդի աւանդն էր` փոխանցուած մեզի:

Յուսանք, որ հայու ազգային ոգին մնայ անվհատ, ո՛ւր ալ գտնուի ան` սփիւռքի մէջ, վիրաւոր Արցախի, թէ վտանգուած Հայաստանի: Յուսանք,  որ բազմադարեայ կալանքի ենթարկուած ու մայիս 1918-ով վերածնուած Հայաստանը մնայ անսասան:

 

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )