Համազգայինի Լիբանանի Կառոյցի Սիւներէն (Դամբանական` Մելքոն Տեմիրճեանի Մահուան Առիթով)

ԶԱՔԱՐ ՔԷՇԻՇԵԱՆ

Կատակը վերջ գտաւ:

Ինչ խօսք` ի նպաստ ինծի:

Քեզի հետ տասնամեակէ մը ի վեր անընդհատ կը կատակէինք. եթէ ես առաջ մեռնէի, դուն պիտի ըլլայիր դամբանախօսս, իսկ եթէ դուն մեռնէիր, ես պիտի ըլլայի` քուկդ: Մեր կատակ- պայմանը միշտ կը համեմէինք զուարթ արտայայտութիւններով ու շանթաժներով:

Այսօր, սակայն, երբեմնի կատակը վերածուած է տխուր իրականութեան, ու ահաւասիկ, երբ հաւաքուած ենք դագաղիդ շուրջ ու կը պատրաստուինք հրաժեշտ տալ քեզի, կարծէք, նախախնամութեան տարօրինակ տնօրինումով, այս բոլորէն անտեղեակ մեր ընկերները ինծի յանձնեցին քեզի հրաժեշտի երկու անուշ խօսք ըսելու պարտականութիւնը:

Ծանօթացանք 1985-ին, երբ դեռ կիսաւարտ էր Համազգայինի «Լեւոն Շանթ» կեդրոնի շէնքը, տակաւին սալայատակուած չէր գետինը, ու պատուհանները ապակի չունէին, սակայն սկսած էր «Բարսեղ Կանաչեան» երաժշտական քոլեճին դասընթացքը եւ ես` երաժշտանոցի առաջին սերունդի պատանի աշակերտս, այն նոյն դասասենեակին մէջ, ուր դեռ մինչեւ ամիսներ առաջ երեսունհինգ տարիներէ ի վեր նոյն կորովով կը շարունակէիր դասաւանդել, համակ պապակով կը հետեւէի դասախօսութիւններուդ, ու այն օրերու լիբանանեան իրականութեան մէջ հազուագիւտ քասեթներովդ կը ծանօթանայինք համաշխարհային երաժշտական գոհարներուն ու կը բաղդատէինք օփերայի մը նոյն արիային` Փաւարոթթիի եւ Տոմինկոյի կատարումները…

Քեզ կը յիշեմ նաեւ աւելի ուշ, երբ դեռ իբրեւ դեռատի խմբավար, վերակազմելով Համազգայինի «Կաքաւիկ» մանկապատանեկան երգչախումբը, երախայրիքս կը մատուցէի ծննդավայրիս: Համերգէն ետք, երբ բոլորն ուրախ էին ու շրջապատած զիս` շնորհաւորելու, դուն  ալ մօտեցար ու յիշողութեանս մէջ դրոշմեցիր, որ հարկ է այս շռնդալից յաջողութենէն չշլանալ, քովնտի հայեացքով վերարժեւորել արդիւնքն ու դասեր քաղել թերութիւններէն:

Այո՛, այդպիսին եղար մեր երաժշտական քոլեճի բոլոր այն աշակերտներուդ նկատմամբ, որոնք առաւել օժտեալ ըլլալով` երաժշտութիւնը ընտրեցին իբրեւ կեանքի կոչում ու ասպարէզ: Այժմ անոնք, ո՛ր երկրակամարին տակ ալ գտնուին,  իրենց յիշողութեան գանձարանին մէջ տաքուկ տեղ մը ունին պահած քեզի համար ու երախտիքով կը յիշեն քեզ:

Ամբողջ Լիբանանի մէջ եղար այն հազուագիւտ մարդն ու երաժշտական պատմութեան ուսուցիչը, որ չունենալով երաժշտական ակադեմական կրթութիւն` հանրագիտարանային համապարփակ գիտելիքներով օժտեցիր նախ անձդ ու ապա` քոլեճի հազարն անցնող աշակերտներդ, որոնցմէ իւրաքանչիւրը, եթէ ունէր իր նուագարանի անհատական ուսուցիչը, յանձին քեզի` հաւաքաբար ունէր երաժշտութեան պատմութեան մէկ ու միակ ուսուցիչը: Պատկերացնել է պէտք, որ իրենք զիրենք դասական ու վաւերական երաժշտական արժէքներուն դէմ յանդիման գտան իրերայաջորդ 35 դասարաններ` քու շնորհիւդ: Ինքզինքդ կարգեցիր իւրայատուկ կամուրջ մը` հինին ու նորին միջեւ: Բոլորս կը յիշենք այն զուարթ բացատրութիւնդ , որ ծնած ըլլալով հին տարին նոր տարիին կամրջող դեկտեմբեր 31-ին` առաքելութիւն է քեզի համար հին ու վաւերական երաժշտութիւնը հասցնել դեռատի նոր սերունդին:

Եղար «Բարսեղ Կանաչեան» երաժշտական քոլեճի հիմնադրութեան ակունքներուն մօտ կանգնող այն մարդոցմէ մէկը, որ իբրեւ այն օրերու յաջորդական շրջանային վարչութիւններու մաս կազմող միութենական, համազգայնական լուսամիտ ընկերներուդ հետ, հարազատի իրաւունքով ու հոգատարութեամբ մասնակցեցար անոր վերելքին` հետագային վարելով խնամակալութեան ներկայացուցիչի, տնօրէն խորհուրդի անդամի, մնայուն խորհրդատուի ու այս բոլորէն վեր` յանձնառու ու հաւատաւոր ուսուցիչի առաքելութեան:

Երեսնամեակ մը առաջ, յետխորհրդային կարգերու անկումին առաջատար  կազմակերպողներէն մէկը եղար հայրենի արուեստագէտներու ու Համազգայինի միջեւ այնքան անհրաժեշտ ու օգտաշատ համագործակցութեան, որուն շնորհիւ բազմաթիւ արուեստագէտներ առիթ ունեցան իրենց արուեստով ոգեւորելու լիբանանահայութեան հայրենակարօտ հոգիները:

Ջատագովներէն ու նախաձեռնողներէն մէկը եղար Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական բարձրագոյն երաժշտանոցին հետ համագործակցութեան համաձայնագիրի կնքումին, բայց մանաւանդ, օգտագործելով հայրենի երաժշտական վաւերական դէմքերուն հետ անձնական ծանօթութիւնդ ու բարեկամութիւնդ, հետամուտ եղար, որ Լիբանան ժամանեն ու Համազգայինի յարկին տակ արարեն բացառապէս որակեալ ու ստեղծագործական անհատականութեան տէր երաժիշտներ:

Հայ մշակոյթն ու հայոց լեզուն դարձուցիր պաշտամունքիդ առարկան: Արդարօրէն կը սիրէիր հպարտանալ, որ երկար տարիներ օտար վարժարանի աշակերտելէ ետք, երբ աւարտական դասարանիդ միայն միացար Համազգայինի ճեմարանին, ինքնաշխատութեամբ  այնքան լաւ տիրապետած էիր մայրենի լեզուին, որ ճեմարանի  հայոց լեզուի ուսուցիչդ` մեծանուն բանաստեղծ Մուշեղ Իշխան, քեզ իբրեւ օրինակելի աշակերտի կը ներկայացնէր դասընկերներուդ:

Իբրեւ ֆրանսական գրականութեան ուսանող` համալսարանական ուսումդ շարունակեցիր այժմու Սեն Ժոզեֆ համալսարանին մէջ ու այնուհետեւ նետուեցար կեանքի ասպարէզ` ուսուցչութիւնը նկատելով կեանքիդ գլխաւոր առաքելութիւնը: Նախ դասաւանդեցիր Մեսրոպեան վարժարանին մէջ, որուն նախակրթարանի երբեմնի աշակերտը եղած էիր, ապա` Էհրամճեան վարժարանին մէջ, իսկ հուսկ ապա, ամբողջ կեանք մը` Համազգայինի «Բարսեղ Կանաչեան» երաժշտական քոլեճին մէջ:

Կազմեցիր հայաշունչ ընտանիք ու դարձար բազմազաւակ հայր:

Իբրեւ զաւակը Կիլիկիայէն Լիբանան գաղթած տարագիր ծնողներու` ծառայեցիր Լափաճի հայրենակցկան միութեան վարչութեան մէջ: Անդամակցեցար Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան  ու ապրեցար ու գործեցիր իբրեւ գաղափարական դաշնակցական: Մտաւորականի խառնուածքով ու կենցաղով ապրեցար: Երաժշտագիտական թէ առողջապահական յօդուածներդ անպակաս եղան մեր մամուլէն: Սիրուեցար աշակերտներէդ, ընկերներէդ ու բոլորին անսակարկ բաշխեցիր գիտելիքներդ: Համեստ ու հանդարտաբարոյ մարդ եւ ուսուցիչ եղար:

Կեանքի յարափոփոխ կացութիւններն ու դժուարութիւնները լուռ ու խաղաղաշունչ կերպով դիմագրաւեցիր: Եղար «Բ. Կանաչեան» քոլեճի այն միակ ուսուցիչը, որ երաժշտանոց գտնուեցար դասաժամերէդ դուրս ալ, որովհետեւ քեզի համար երկրորդ տունդ դարձուցիր զայն ու յատկապէս անոր գրադարանը, ուր մշտապէս կը գտնէինք քեզ:

Անսպասելի ու յանկարծական մահովդ մեր օճախը կորսնցուց իր երէցին, ուսուցչապետին, որուն հեղինակութիւնը  կը պայմանաւորուէր ո՛չ միայն տարիքով, այլ` համընդհանուր սիրով ու յարգանքով:

«Խոստումս» կատարեցի: Դամբանականդ կարդացի ո՛չ միայն անձնապէս, այլեւ` իբրեւ ներկայացուցիչը Համազգայինի ընտանիքին, որուն նուիրուեցար ամբողջապէս ու խոր ապրումով եւ Դաշնակցութեան «Հրայր Մարուխեան» կոմիտէութեան, որուն շարքերուն մէջ ապրեցար հաւատաւորապէս:

«Խոստումս» կատարեցի` զանց առնելով բոլոր այն բաժինները, որոնց մասին քանիցս սպառնացած էի նշել այս առիթով: Չեմ գիտեր` անփորձ դամբանախօսիս դամբանականը  հաւնեցա՞ր, թէ՞ ոչ: Կարծիքդ կը յայտնես, երբ երանելի օր մը առաւել լուսաւոր տեղ մը հանդիպինք կրկին:

Մինչ այդ հանգչէ՛ խաղաղութեամբ, լուսաւո՛ր մարդ, ամուսին, հայր, մտաւորական, յօդուածագիր, երաժշտագէտ, առողջապահագէտ, ուսուցիչ, գործընկեր, համազգայնական ու դաշնակցական:

20 մարտ  2021

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )