Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան իր օգնականներուն յանձնարարած է Ս. Սոֆիա տաճարը թանգարանէն մզկիթի կարգավիճակի վերափոխելու մասին բազմակողմանի ուսումնասիրութիւն կատարել: Այս մասին կը հաղորդէ թրքական «Հիւրրիեթ» օրաթերթը:
«Ուսումնասիրութիւն կատարեցէ՛ք, յետոյ ամէն բան կը գնահատենք եւ կը խօսինք: Զբօսաշրջիկները կրնան Այա Սոֆիա այցելել, եթէ անիկա մզկիթ դառնայ: Ատիկա մեր ազգը պէտք է որոշէ», յայտարարած է Էրտողան` Թուրքիոյ իշխող Արդարութիւն եւ բարգաւաճում կուսակցութեան նիստի ընթացքին:
Ս. Սոֆիա տաճարը բիւզանդական ճարտարապետութեան յուշակոթող է: Տաճարը կառուցուած է 532-537 թուականներուն` Յուստինիանոս կայսեր կողմէ, որ որոշած էր այս տաճարով յաւերժացնել Կոստանդնուպոլսոյ փառքը:
1453 թուականին Բիւզանդական կայսրութեան անկումէն ետք, թուրքերը տաճարը վերածած են մզկիթի: 1935-ին, Թուրքիոյ կառավարութեան որոշումով, որ ստորագրուած է արդի թրքական պետութեան հիմնադիր Քեմալ Աթաթուրքի կողմէ, տաճարը դարձած է թանգարան, կառոյցին պատերը մաքրուած են որմնանկարներէ եւ խճանկարներէ: 1985-ին տաճարը ընդգրկուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան ցանկին վրայ:
