Գաղութէ Գաղութ

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ

Սուրիա

 «Պատառիկներ Հայ Մամուլի Պատմութենէն» Նուիրուած` Հայ Մամուլի Տարուան

Հովանաւորութեամբ եւ ներկայութեամբ Բերիոյ հայոց թեմի առաջնորդ Մասիս եպս. Զօպուեանի, կազմակերպութեամբ ՀՄԸՄ-ի Սուրիոյ Շրջանային վարչութեան գրական յանձնախումբին, 27 դեկտեմբերին «Ա. Մանուկեան» ժողովրդային տան «Լ. Շանթ» սրահին մէջ «Պատառիկներ հայ մամուլի պատմութենէն» խորագիրը կրող ձեռնարկով մը նշուեցաւ հայ մամուլի 225-ամեակը:

Գրական յանձնախումբի ատենապետ Սեւան Ազարիկեան-Պարմաքսզեան անդրադարձաւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոսին 2019-ը  «Հայ մամուլի տարի» հռչակելուն` նկատել տալով, որ ՀՄԸՄ-ի գրական յանձնախումբը անհրաժեշտ նկատած է լուսարձակի տակ առնել «Հայ մամուլին պատմութիւնը»` մատնանշելով  ՀՄԸՄ-ի բերած ներդրումը հայ մամուլի պատմութեան մէջ:

Օրուան բանախօս, Հայագիտական հիմնարկի դասախօս Լեւոն Շառոյեան պտոյտ մը կատարեց աշխարհի կարգ մը ոստանները եւ կանգ առաւ այն բոլոր խորհրդանշական թերթերուն վրայ, որոնք կարեւոր հետք ձգած են հայ մամուլի 225 տարուան պատմութեան մէջ: Սկսելով Հնդկաստանի Մատրաս քաղաքէն, ուր 1794-ին լոյս տեսած է հայերէն առաջին տպագիր թերթը` «Ազդարար»-ը, անցնելով Վենետիկէն, Վանէն ու Տարօնէն, Մոսկուայէն, Թիֆլիսէն, Զմիւռնիայէն ու Պոլիսէն, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներէն, Փարիզէն, հասնելով մինչեւ Լիբանան եւ Սուրիա:

Դասախօսը յատուկ կերպով յիշեց նուիրապետական աթոռներու պաշտօնաթերթերը` Երուսաղէմի պատրիարքութեան «Սիոն»-ը, Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան «Հասկ»-ը եւ Էջմիածինի կաթողիկոսութեան «Արարատ»-ը, ապա «Էջմիածին»-ը:

Դասախօսութեան ընթացքին պաստառի վրայ ցուցադրուեցան թերթերու լուսանկարներ, ապա տեսերիզի ցուցադրութեամբ ներկայացուեցան գրական գործիչներ եւ խմբագիրներ  Ռոպեր Հատտէճեանի, Վարդան Մատթէոսեանի, ՀՄԸՄ-ի Կեդրոնական վարչութեան անդամ եւ «Մարզիկ» պաշտօնաթերթի խմբագիր Վիգէն Աւագեանի եւ «Գանձասար» շաբաթաթերթի խմբագիր Զարմիկ Չիլ Աբօշեան-Պօղիկեանի տեսակէտները հայ մամուլի ներկայ իրավիճակին մասին:

Յայտագիրի աւարտին սրբազան հայրը իր սրտի խօսքին մէջ նկատել տուաւ, որ հայ մամուլը կարեւոր է նաեւ ոչ թէ այն պատճատով, որ անոր ծառայած են հոգեւոր եւ աշխարհիկ ակնառու խմբագիրներ, այլեւ մեր ժողովուրդի տագնապալի օրերուն ունեցած ենք նաեւ կրօնական թերթեր, որոնց խորքը եւ նպատակը միշտ ալ ազգային շունչը տարածել եղած է, եւ մեր խմբագիրները յաջողած են այդ առաքելութեան մէջ:

Ձեռնարկի ընթացքին գործադրուեցաւ գեղարուեստական յայտագիր:

Միացեալ Նահանգներ

 Զէյլեան` Դարձեալ «Օսքար» Մրցանակի Թեկնածու

13 յունուարին բեմագիր Սթիւըն Զէյլեան «Օսքար» մրցանակի թեկնածու դարձաւ «Լաւագոյն պատշաճեցուած բեմագրութեան» անուանակարգին մէջ, «Այրիշմըն» ժապաւէնին իր բեմագրութեան համար:

Զէյլեան ծնած է Ֆրեզնօ եւ 1953-ին արժանացած է «Օսքար» մրցանակին` «Շինտլըրզ Լիսթ» ժապաւէնին իր բեմագրութեան համար: Նաեւ ան երեք այլ առիթներով «Օսքար» մրցանակի թեկնածու եղած է:

Իրանահայ Երգիչ Անդրանիկ Մատատեան` Անդի, Հոլիվուտի Փառքի Ծառուղիին Վրայ Աստղ Ստացաւ

17 յունուարին իրանահայ երգիչ Անդի իր 40-ամեայ գործունէութեան առիթով անուանական աստղը ստացաւ Հոլիվուտի Փառքի ծառուղիին վրայ:

Անդրանիկ Մատատեան` Անդի, ծնած է 1958-ին Թեհրան, պարսկահայ ընտանիքի մը մէջ: 22 տարեկանին կը տեղափոխուի Լոս Անճելըս, ուր կը սկսի կիթառ նուագել գիշերային ակումբներու մէջ: Երգիչի իր ասպարէզը  կը սկսի 1980-ական թուականներուն, երբ հանդէս կու գայ Անդի եւ Քուրոս զուգերգով: 1985-1991 թուականներու ընթացքին զոյգը կը հրապարակէ 4 ալպոմ: Հետագային Անդի հանդէս կու գայ որպէս մեներգող: Ան լոյս կ՛ընծայէ 15 ալպոմ, ներառեալ` «Էնտ մայ հարթ®» ալպոմը, որուն մէջ կ՛երգէ քանի մը լեզուներով: Անդիի ալպոմները վաճառուած են միլիոնաւոր օրինակներով:

Անդի իրանցի առաջին արուեստագէտն է, որուն անունը նշուած է ծառուղիին վրայ: 63-ամեայ միջազգայնօրէն ճանչցուած փոփ երգիչը յայտնեց, որ պատրաստ է «նոր սկիզբի»: Ան նշեց, որ շատ դժուար է ըլլալ իրանցի-ամերիկացի արուեստագէտի կարգավիճակով: «Ինչ որ ես կը ստեղծեմ, իմ ժողովուրդիս` իմ ամերիկացի, իրանցի եւ հայ ժողովուրդիս համար է»,  հաստատեց Անդի:

Յունաստան

ՀՅԴ Յունաստանի Կեդրոնական Կոմիտէի Ամանորեայ Հաւաքը

Երկրորդ տարին ըլլալով, Յունաստանի ՀՅԴ Կեդրոնական կոմիտէն, 8 յունուարին, իր նստավայրէն ներս հրաւիրեց իր կառոյցները եւ ուղեկից միութիւններու Շրջանային վարչութիւնները, որպէսզի միասնաբար կտրեն Ամանորեայ կարկանդակը, ուրախ ու տօնական մթնոլորտի մէջ:

ՀՅԴ Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ Սերգօ Գույումճեան բարի գալուստի խօսքով դիմաւորեց հրաւիրեալները եւ բարեմաղթանքներ յղեց Նոր տարուան առիթով: Ան բացատրեց, որ սոյն հաւաքին բնոյթը Դաշնակցութեան լայն ընտանիքին մէջ գործող կառոյցներուն եւ միութիւններուն անդամներն ու աշխատանքները ի մի բերելու տարեկան մեկնարկ մըն է` մեր ազգային-միութենական-կուսակցական կեանքը նոր հեռանկարներու եւ նոր մարտահրաւէրներու առջեւ զգօն ու յանձնառու գտնուելու տրամադրութեամբ: Գույումճեան անդրադարձաւ գաղութի կազմակերպ կառոյցներու եւ անոնց վստահուած դերակատարութեան մասին, որպէսզի վճռական ու լաւատես չափորոշիչներով յառաջանան նոր տասնամեակին մէջ, նկատել տալով, որ 2020-ին ՀՅ Դաշնակցութեան հիմնադրութեան 130-ամեակն է, յատուկ ուշադրութիւն հրաւիրելով դաշնակցականավայել գործընթացին վրայ: Ան անդրադարձաւ նաեւ Սեւրի դաշնագիրի 100-ամեակի կարեւոր թուականին, որ քաղաքական հիմքը կը կազմէ հայ ժողովուրդի պահանջատիրութեան:

Ան յայտնեց նաեւ, որ 2020-ին «Ազատ Օր» օրաթերթի 75-ամեակն է, աւելցնելով, որ «Ազատ Օր»-ը ներկայիս, Եւրոպայի տարածքին ամէն օր հրատարակուող միակ հայերէն օրաթերթն է, որ բացի տպագիր տարբերակէն` արդիականացած, ելեկտրոնային ձեւերով ալ կը տարածուի ընթերցողներուն մէջ: Ան շեշտեց, որ օրաթերթի հասանելիութիւնը աւելի ընդլայնելու եւ իւրաքանչիւր հայ ընտանիքի հասցնելու գերագոյն ճիգը բոլորին ներդրումին կարիքը ունի: Ան յայտնեց, որ հայ մամուլի պաշտպանութեան ու յարատեւման ճիգը քաջալերելու եւ բարոյական աջակցութիւն ցոյց տալու համար Լիբանանի ծանր տնտեսական իրավիճակէն խորապէս ազդուած լիբանանահայութեան, ՀՅԴ – Յունաստանի Կեդրոնական կոմիտէն խորհրդանշական գումար մը նուիրեց «Ազդակ» օրաթերթին: Ան շեշտեց, որ կարեւոր եւ առաջնահերթ կը մնայ սփիւռքի գաղութներու համախմբուածութեան բարձր մակարդակը անխախտ պահելու առաջադրանքը:

Գույումճեան անդրադարձաւ Հայաստանի ու Արցախի կապուած մարտահրաւէրներուն, ինչպէս նաեւ` գաղութին դիմագրաւած հարցերուն, կարեւոր նկատելով յատկապէս  վարժարաններուն ու հայ աշակերտութեան պարագան` որպէս գաղութի կենարար շունչը:

Հերթաբար խօսք առին բոլոր կառոյցներու պատասխանատուները, բարեմաղթանքներ յղելով եւ իրենց ներդրումը բերելով հաւաքին:

Քանատա

 Արեւմտեան Քանատայի Հայ Դատի Յանձնախումբը Արցախի Հարցը Արծարծեց Խորհրդարանի Անդամ Թերի Պիչի Եւ Նախարար Ատրիան Տիքսի Հետ

Ընդառաջելով Արեւմտեան Քանատայի Հայ դատի յանձնախումբի հրաւէրին, 5 յունուարին Քանատայի փոխադրամիջոցներու նախարարութեան խորհրդարանական քարտուղար Թերի Պիչ եւ Քանատայի Պրիթիշ Քոլոմպիոյ առողջապահութեան նախարար Ատրիան Տիքս մասնակցեցան Պրիթիշ Քոլոմպիոյ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ Ս. Ծննդեան պատարագին եւ Հայ կեդրոնի «Լազարեան» սրահին մէջ կայացած ճաշկերոյթին: Անոնք շնորհաւորեցին հայ համայնքը Ս. Ծննդեան տօնին առիթով` շեշտելով, որ իրենք պիտի շարունակեն զօրակցիլ Քանատայի Պրիթիշ Քոլոմպիա նահանգի հայ համայնքին:

ՀՅԴ Քանատայի Կեդրոնական կոմիտէի անդամ Վահիկ Յակոբեան եւ Արեւմտեան Քանատայի Հայ դատի յանձնախումբի շրջանի ներկայացուցիչներ Վահէ Անտոնեան, Թիթառ Քէօշկերեան, Մեղրիկ Սիւլահեան-Չափանեան եւ դոկտ. Րաֆֆի Չափանեան յատուկ հանդիպում մը ունեցան խորհրդարանի անդամ եւ փոխադրամիջոցներու նախարարութեան խորհրդարանական քարտուղար Թերի Պիչի եւ Քանատայի Պրիթիշ Քոլոմպիոյ առողջապահութեան նախարար Ատրիան Տիքսի հետ, ուր լայնօրէն քննարկուեցան Արցախի տագնապի լուծման առնչուած հարցեր: Հայ դատի յանձնախումբի պատուիրակութիւնը անդրադարձաւ հակամարտութեան պատմութեան եւ արցախեան հիմնահարցի իրաւական խորքին: Խորհրդարանի անդամ Թերի Պիչ պատրաստակամութիւն յայտնեց արծարծուած հարցերուն մասին զեկուցելու Քանատայի արտաքին գործոց նախարարին:

Յանձնախումբը զեկուցեց նաեւ սուրիահայ գաղթականներ հովանաւորելու Պրիթիշ Քոլոմպիոյ հայ համայնքին տարած յաջող քառամեայ գործունէութեան մասին:

Կիպրոս

 Ս. Ծննդեան Պատարագ Եւ Ջրօրհնէք Փաֆոսի Յունական Ս. Նիքոլաոս Եկեղեցւոյ Մէջ

Կիպրոսի կաթողիկոսական փոխանորդ Խորէն արք. Տողրամաճեան եւ Ազգային վարչութիւնը, ինչպէս նախօրօք յայտարարած էին, 2019-ի հոկտեմբեր ամսուան աւարտին պաշտօնական այցելութիւն մը տուած էին Փաֆոս քաղաքի յոյն ուղղափառ եկեղեցւոյ պետ Եորղիոս մետրոպոլիտին եւ զրոյցի ընթացքին, ընդառաջելով սրբազան հօր փափաքին, մետրոպոլիտը սիրայօժար պատրաստակամութիւն յայտնած էր տեղւոյն յունական եկեղեցիներէն մին տրամադրել հայոց`  այդտեղ պատարագներ եւ հոգեւոր արարողութիւններ կատարելու համար:

Արդարեւ, 12 յունուարին, Ս. Ծննդեան առիթով Փաֆոսի յունական Ս. Նիքոլաոս եկեղեցւոյ մէջ Խորէն արք. Տողրամաճեան մատուցեց ս. պատարագ եւ կատարեց ջրօրհնէք:

Սրբազանը իր քարոզին մէջ շնորհաւորեց եւ խրախուսեց ներկաները Ս. Ծննդեան տօնին առթիւ եւ անգամ մը եւս պաշտօնապէս շնորհակալութիւն յայտնեց Փաֆոսի յոյն մետրոպոլիտին` ազնիւ եւ քրիստոնէական եղբայրական սիրոյ վերաբերմունքին համար: Պատարագէն ետք տեղի ունեցաւ սիրոյ սեղան:

Պատուելի Արիստոտէլիս Ցինօղլուի Այցելութիւնը Ազգային Առաջնորդարան

17 յունուարին, տօնական օրերու առիթով, Աւետարանական եկեղեցւոյ Կիպրոսի ներկայացուցիչ պատուելի Արիստոտէլիս Ցինօղլու, որ նաեւ ներկայացուցիչն է համաշխարհային «ԱԿԱԲԻ» բարեսիրական միութեան Կիպրոսի մէջ եւ անդամ` Յունաստանի մէջ գործող կառոյցին, այցելեց թեմի կաթողիկոսական փոխանորդ Խորէն արք. Տողրամաճեանի:

Խօսակցութեան ընթացքին արծարծուեցան երկու համայնքներու աշխատանքներուն, բայց մասնաւորաբար Լիբանանի, Սուրիոյ, Հայաստանի ու Արցախի դիմագրաւած դժուարութեանց մասին:

Պատուելին նաեւ սրբազան հօր խնդրանքին ընդառաջելով, 19 յունուարի երեկոյեան ժամը 6:00-ի իրենց հաւաքական աղօթքին ժամանակ, մասնաւոր աղօթք պիտի կատարեն սրբազանի կողմէ առաջարկուած լուրջ հիւանդութիւններէ տառապող անձերու բժշկութեան եւ Լիբանանի մէջ բնականոն կեանքի հաստատման համար: Սրբազանը իր խորին շնորհակալութիւնն ու երախտագիտութիւնը յայտնեց եւ խնդրեց, որ  սիրոյ իր ողջոյններն ալ փոխանցէ իր հաւատացեալներուն:

Ռումանիա

 Ոչ Եւս Է Երաժիշտ Կարպիս Տէտէեանը

14  յունուար 2019-ին ռումանահայ սաքսաֆոնահար Կարպիս Տէտէեանը կնքեց իր մահկանացուն: Բացառիկ տաղանդով օժտուած անձնաւորութիւն մըն էր, որ կ՛ապրէր երաժշտութեան համար, եւ որ սիրուեցաւ ճազ երաժշտութեան սիրահարներու կողմէ:

24 ապրիլ 1959-ին Հայոց ցեղասպանութեան օրը Պուքրէշի մէջ ծնած Կարպիս Տէտէեանը հպարտօրէն կրեց իր ունեցած մշակութային հարստութիւնը, իսկ Ռումանիոյ հայ համայնքը յարգեց զինք` որպէս իր հեղինակաւոր որդիներէն մէկը:

Ֆլորիան Լունկուն մէկ տարի առաջ իր ծննդեան օրուան առիթով ըսած է. «Անկասկած Կարպիս Տէտէեանը եղած է եւ կը մնայ այն շնորհալի արուեստագէտը, որ ստեղծագործական հնարամտութեամբ հրապուրած է երաժշտասէր հասարակութիւնը եւ վայելած է անոնց սէրն ու համակրանքը»:

Ան իր շունչը փչեց իր եղբօր` Գաբրիէլի գիրկը, բայց անոր սաքսաֆոնը պիտի շարունակէ երգել երկինքը:

Պուլկարիա

Ռումանիոյ Հայոց Թեմի Առաջնորդին Այցելութիւնը Պուլկարիա

Կարեւոր նկատելով Պուլկարիոյ հայոց թեմին ունեցած դերակատարութիւնը եւ նշանակութիւնը` հայ համայնքներու գործօն եւ ներգրաւուած ըլլալուն եւ  հոգեւոր եւ ազգային կեանքի մէջ ընթացող իրադարձութիւններուն, 7 դեկտեմբերէն  5 յունուար Ռումանիոյ հայոց թեմի առաջնորդ եւ Պուլկարիոյ հայոց թեմի առաջնորդական տեղապահ Տաթեւ եպս. Յակոբեան հովուական այցելութիւն տուաւ Պուլկարիոյ շարք մը հայկական ծուխեր եւ քաղաքներ:

Առաջին հերթին սրբազանը այցելեց Սիլիստրա, ուր Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ մատուցեց ս. պատարագ, ծանօթացաւ տեղւոյն հայ համայնքի անդամներուն հետ եւ պաշտօնական հանդիպում ունեցաւ Սիլիստրայի մետրոպոլիտ Ամվրոսիյ Տորոսթոլսկիի հետ: Այնուհետեւ ան այցելեց Պուրկաս, ուր Ս. Խաչ եկեղեցւոյ մէջ Պօղոս քհնյ. Միքայելեան մատուցեց ս. պատարագ, որուն աւարտին սրբազանը գնահատեց քահանայ հօր նուիրեալ ծառայութիւնը` մաղթելով անոր նորանոր յաջողութիւններ հովուական առաքելութեան մէջ, ապա ծանօթացաւ տեղւոյն հայ համայնքին: Ռուսէ տուած իր այցելութեան ընթացքին ան մատուցեց ս. պատարագ Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ, ապա հանդիպում ունեցաւ Ռուսէի մետրոպոլիտ Նաում Չեռվենսկիի հետ: Եամպոլի նորակառոյց Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ մէջ ան մատուցեց ս. պատարագ, կատարեց մատաղօրհնէք, նաեւ ծանօթացաւ տեղւոյն հայ համայնքի անդամներուն հետ: Պազարճիկ այցելութեան ընթացքին Ս. Ստեփանոս եկեղեցւոյ մէջ մատուցուեցաւ ս. պատարագ եւ կատարուեցաւ մատաղօրհնէք: Աւարտին սրբազանը շնորհաւորեց Փլովտիվի երկար տարիներու հովիւ, ներկայիս Պազարճիկի այցելու հովիւ Գէորգ Ա. քհնյ. Խաչերեանը` անոր ծննդեան 80-ամեայ յոբելեանին առիթով: Խասկովոյի Ս. Ստեփանոս եկեղեցւոյ մէջ եւս մատուցուեցաւ ս. պատարագ, կատարուեցաւ մատաղօրհնէք եւ ծանօթութիւն` տեղւոյն հայ համայնքի անդամներուն հետ: Այնուհետեւ, նախաձեռնութեամբ Տիգրան Պալապանեանի, հայկական շաբաթօրեայ դպրոցի եւ գրադարանի մասնաշէնքի մուտքի  պատին վրայ տեղադրուեցաւ յուշատախտակ` Խասկովոյի  հայոց լեզուի երկարամեայ ուսուցչուհի, հանգուցեալ Մեսրոպուհի Թանգարանեանի յիշատակին, որմէ ետք «Մշակոյթի տան» համայնքի փոքրիկներուն կողմէ գործադրուեցաւ գեղարուեստական յայտագիր: Վառնա տուած իր այցելութեան ընթացքին սրբազանը Ս. Սարգիս եկեղեցւոյ մէջ մատուցեց ս. պատարագ եւ կատարեց նուռօրհնէքի արարողութիւն:

4 եւ 5 յունուարին Տաթեւ եպս. Յակոբեան ներկայ գտնուեցաւ Պուրկաս եւ Վառնա, ուր մատուցեց Ս. Ծննդեան պատարագներ եւ կատարեց ջրօրհնէք:

 

 

 

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )