Տպագիր Գիրքի Գոյապայքարը` Ընդդէմ Ելեկտրոնայինին

Պատրաստեց՝ ՆԱՐԷ ԳԱԼԵՄՔԷՐԵԱՆ

Միշտ եղած է այն մտահոգութիւնը, որ նոր արհեստագիտութիւնը ինքզինք հաստատելով` գործածութենէ դուրս կը մղէ նախկինը: Եթէ որոշ պարագաներու այդպէս եղած է, սակայն այլ պարագաներու, մանաւանդ` արուեստի ասպարէզին մէջ, կարելի չէ ընդունիլ ատիկա: Երբ շարժապատկերի գիւտը եղաւ, եւ բացուեցան սրահներ, ոմանք մտահոգութիւն յայտնեցին, որ թատրոնը կը չքանայ: Երբ պատկերասփիւռը տարածուեցաւ տուներու մէջ, ոմանք գուժեցին շարժապատկերի եւ ձայնասփիւռի մահը: Երբ ելեկտրոնային գիրքերը սկսան նորոյթ դառնալ, մտահոգուողներ եղան, որ տպագիր գիրքերը անգործածելի պիտի դառնան: Սակայն փաստօրէն վիճակագրութիւնները կը հաստատեն, որ  թատրոնը, շարժապատկերը եւ տպագիր գիրքերը նոր ծաղկում կ՛ապրին:

Քաղուածքներ` բրիտանական «Տը Կարտիըն» թերթի, ռուսական «Ռիա Նովոսթի» եւ ամերիկեան «Ինք» կայքերէն:

Ն.

Ինչո՞ւ Ելեկտրոնային Գիրքերը
Մէկդի Չեն Դներ Տպագիր  Գիրքերը

Նորվեկիոյ Սթաւանկերի համալսարանի դասախօս, գիտնական Աննէ Մանկէն հաստատեց, որ ելեկտրոնային գիրքերը չեն կրնար ամբողջովին մէկդի դնել թուղթէ գիրքերը եւ տարածել «թուային սերունդի» ընթերցանութեան սովորութեան  մասին առասպելը:

Ընթերցանութիւնը` իբրեւ մարմնական փորձ

Գիտութեան տեսակէտէն, ընթերցանութիւնը բարդ հոլովոյթ մըն է, որուն կը մասնակցին տեսողութեան, տեսողական ընկալման գործարանները, որոնք ատիկա կը փոխանցեն ուղեղին, ուր տեղի կ՛ունենայ նշաններու «վերծանումը»:

Բայց Մանկէն ուշադրութիւն կը դարձնէ, որ ատիկա նոյնպէս մարմնական փորձ է: Գիրքը կարելի է կարդալ կանգնած, նստած կամ քալած ժամանակ:

«Հոլովոյթները, որոնք տեղի կ՛ունենան տպագիր գիրքը կարդալու ատեն` գիրքը ձեռքին մէջ պահելը,  նշանները ընկալելը, էջերը թերթելը, գրութեան անշարժ մնալը, այս բոլորը կը խթանեն ճանաչողական իմացութիւնը` բովանդակութիւնը ընկալելու ատեն: Եւ այդ խթանները կրնան յատկապէս կարեւոր ըլլալ բարդ գրութիւններ կարդալու ատեն», կը նշէ Մանկէն:

Ըստ անոր, գրութիւնը սմարթֆոնի պաստառին վրայ թերթելը,  ընդհակառակը, կ՛աւելցնէ ճանաչողական բեռնաւորումը:

Ուսումնասիրողներ հաստատած են, որ գրութիւններու ընկալման տարբերութիւնը էական է, երբ խօսքը կը վերաբերի մեծ ու բարդ նիւթերուն, երբ ընթերցողը պէտք է երկար ժամանակ ուշադրութիւնը պահէ մէկ նիւթի վրայ եւ հետեւի իրադարձութիւններու ժամանակագրութեան:

Ընկալումը կարճ գրութիւններու եւ հրահանգներու, որոնք էջ մը կամ պաստառ մը կը գրաւեն, կախեալ չեն ընթերցողէն:

Մանկէն կը հաստատէ, որ այժմ չկան բաւարար թիւով ուսումնասիրութիւններ, որոնք թոյլ կու տային եզրակացութեան հասնիլ տեսագիրքերու ընկալման իւրայատկութիւններուն մասին: Ան կ՛ենթադրէ, որ ընկալումը մեծապէս կախեալ կ՛ըլլայ գրական սեռէն:

Տոստոյեւսքին ձայնային միջոցով ընկալելը դժուար կ՛ըլլայ: Բայց Մանկէն կը նշէ, որ ատիկա վստահաբար պնդել կարելի չէ  տուեալներու բացակայութեան պատճառով:

Թուղթէ գիրքեր, յետո՞յ

Խօսելով թուղթէ գիրքերու հետագայ ճակատագիրի մասին` Մանկէն կ՛ընդգծէ, որ կարեւոր է տարբերել ատոնց կիրարկման ոլորտները` ուշադրութիւն հրաւիրելով Միացեալ Նահանգներու, Եւրոպայի եւ այլ երկիրներու մէջ տարբերութիւններուն վրայ:

«Ներկայիս բարձրագոյն կրթութեան ասպարէզին, օրինակ` Միացեալ Նահանգներու մէջ կը նկատուի տեղաշարժ դէպի ելեկտրոնային գիրքերը, բայց այս հանգամանքը հիմնականին մէջ կը բացատրուի թուղթէ դասագիրքերու բարձր սակով», կը նշէ մասնագէտը:

Շատ մը պարագաներու մէջ ուսուցման համար թուղթէ գիրքերը կրնան զիջիլ աւելի յաջող տեսակաւոր տեղեկատուական նիւթերուն:

Ուսումնասիրողներու եւ կրթութեան ասպարէզի պաշտօնատարներու խնդիրը  ճիշդ հաւասարակշռութիւն գտնելն է նիւթերու միջեւ, որոնք պիտի ներկայացուին թուային ձեւով եւ աւանդական թուղթով:

Ան սակայն մտահոգ չէ թուղթէ գրքերու  ճակատագիրին համար:

«Վիճակագրութիւնը ցոյց կու տայ, որ յատուկ երկար գրութիւններ կարդալու համար ստեղծուած Քինտըլ տիպի ելեկտրոնային գիրքերու վաճառքը ներկայիս գրեթէ չ՛աւելնար»,  կ՛ըսէ ան:

Ճիշդ չէ առասպելը այն մասին, որ «թուային սերունդի» ներկայացուցիչները` երիտասարդները, որոնք  ծնած են համացանցի եւ թուային արհեստագիտութիւններու  տարածումէն ետք, կը գերադասեն ելեկտրոնային գիրքերը:

«Ճիշդ չէ պնդել, որ երիտասարդ սերունդը երբ մեծնայ, կրնայ աւելի լաւ  կարդալ պաստառէն: Իրականութեան մէջ  ուսումնասիրութիւնները հակառակը ցոյց կու տան», կը նշէ ան:

«Այնպէս որ, չ՛արժեր մտահոգուիլ, որ թուղթէ գիրքերը պիտի անհետանան», աւելցուցած է մասնագէտը:

Ելեկտրոնային Գիրքի Վաճառքը Կը Նուազի,
Թուղթէ Գիրքերունը Կրկին Կ՛աւելնայ. Ինչո՞ւ

Տպուած աւանդական գիրքերը հրաշալի տեսք ունին, լաւ կը բուրեն եւ իսկապէս երկար ժամանակ կը դիմանան

Ըստ ամերիկեան հեղինակաւոր «Ուոլ Սթրիթ Ճըռնըլ» թերթին, Միացեալ Նահանգներու մէջ անցեալ տարի աւանդական տպագիր գիրքերու վաճառքը աւելցած է 5 առ հարիւրով, մինչ թուայնացած գիրքերու վաճառքը նուազած է 17 առ հարիւրով:

Հետաքրքրական պիտի ըլլայ տեսնել, որ ասիկա մէկ  անգամուան հիանալի երեւո՞յթ մըն է, թէ՞ նոր հակումի մը սկիզբը:

Ի՞նչ բաներ տպուած գիրքերը աւելի յատուկ կը դարձնեն, քան` ելեկտրոնային գիրքերը:

Նշենք մասնագէտներու տեսակէտներն քանի մը հատը.

Տպագիր գիրքերը աւելի դիւրութեամբ կը բաժնեկցուին

Տպագիր գիրքերը յաճախ կարդացողները կը մղեն զանոնք այլոց հետ բաժնեկցելու: Գրախանութներու, տան գրադարաններու կամ գրասենեակներու դարակներուն վրայ գտնուող գիրքերը կը մղեն ատոնք աչքէ անցընելու, փոխ առնելու, նոյնպէս գնելու:

Ելեկտրոնային գիրքերը անձնասիրաբար զետեղուած են սեփականատիրոջ կողմէ` անոր բջիջային սարքին վրայ: Կ՛ուզէ՞ք ձեր նախասիրած գիրքը բարեկամի մը կամ ընտանիքի անդամի մը հետ բաժնեկցիլ: Չի կրնար պատահիլ:

Տպագիր գիրքերը աւելի իմաստալից նուէրներ կ՛ըլլան

Մանկութեան օրերուն մեր ստացած ամէնէն իմաստալից նուէրներու շարքին են գիրքերը`  լաթակազմ, թղթակազմ, ընտիր հրատարակութեամբ, որոնք մեր փոքր տարիքէն բազմաթիւ բաներ սորվեցուցած են մեզի, մանաւանդ` ընթերցանութեան մղած: Դպրոցին կամ համալսարանին մէջ մենք գիրքեր փոխ առած ենք, մեր ընկերներուն, հարազատներուն, դրացիներուն գիրքեր նուիրած ենք կամ` փոխ տուած: Մանկութեան եւ պատանեկութեան շրջանին մեր ստացած այսպիսի նուէրները` գիրքերը, տակաւին կը մնան մեր յիշողութեան մէջ:

Ելեկտրոնային գիրքերը այս յատկանիշները չունին:

Տպագիր գիրքերը տառերու աւելի ճոխ տեսականի ունին

Վէպերու, պատմուածքներու, գիտական ուսումնասիրութիւններու, յուշերու եւ այլազան նիւթերու գիրքերը կրնան տպուիլ մէկը միւսէն տարբեր տեսակի գիրերով, մինչ ելեկտրոնային գիրքը տառերու շատ քիչ տեսակներ կը հրամցնէ մեզի: Երբ նոր կամ գործածուած գիրք մը կը բանաք, կը պատահի, որ տառատեսակին անունն ալ նշուած ըլլայ: Երբեմն յատուկ տառեր կը ստեղծեն, կամ կը յարմարեցնեն յատուկ գիրքի մը համար:

Ելեկտրոնային գիրքերը միատեսակութիւն կը յառաջացնեն իրենց շատ սահմանափակ տառատեսակներու հաւաքածոյով: Եւ ասիկա տարօրինակ է, տրուած ըլլալով, որ համակարգչային անսահման կարելիութիւններ կան:

Տպագիր գիրքերուն վրայ դիւրութեամբ կարելի է նշաններ ընել

Ոմանք սովորութիւն ունին գրելու իրենց գիրքերուն լուսանցքներուն վրայ, կամ` ընդգծելու տողեր, շրջանակի մէջ առնել բառեր, որպէսզի կրկին կարդան կամ այլ աշխատանք մը ընեն: Տակաւին, կան անձեր, որոնք գիրքին մէջ կը պահեն ձեռագիր թուղթ մը, վարդի չորցած թերթիկ մը, նոյնիսկ` սիրուհիին մազէն փոքր խուրձ մը…

Ելեկտրոնային գիրքերու պարագային ամէնէն շատը կոկիկ նշումներ կարելի է ընել` գործածելով զանազան գոյներ:

Տպագիր գիրքերը մեր երեխաներուն համար լաւ օրինակներ կ՛ըլլան

Նկատուած է, որ երբ ծնողները տպագիր գիրքերու փոխարէն` սկսած են ելեկտրոնային գիրքեր կարդալ, երեխաները ունեցած են այն տպաւորութիւնը, որ իրենց ծնողները համացանցին մէջ նիւթեր կը փնտռեն կամ նամակներ կը կարդան:

Մինչ ատիկա մասամբ ճիշդ է, ծնողները յաճախ ստիպուած կ՛ըլլան երեխաներուն ցոյց տալու, որ իրենք իրականութեան մէջ գիրք կը կարդան, որ անշուշտ աւելի ազնիւ եւ արդիւնաւէտ աշխատանք է:

Բայց երբ տպագիր գիրքեր կը կարդան, անմիջապէս յստակ ու թափանցիկ է, թէ անոնք ի՛նչ կ՛ընեն, եւ ասիկա անպայման լաւ օրինակ կ՛ըլլայ երեխաներուն:

Տպագիր գիրքերը անուշաբոյր են

Գիրքերու էջերու փխրուն եւ նուրբ ըլլալը որոշ  զգացումներ կը յառաջացնէ :Ոմանց համար այդ էջերուն բոյրը շատ հաճելի է կամ յիշողութիւններ կ՛արթնցնէ: Ձեւով մը, նախքան գիրքին մէջ գոյութիւն ունեցող պատկերները, գաղափարները մեր մէջ մտնելը, գիրքին հետ շօշափելի, հաճելի հաղորդակցութիւն մը կը ստեղծուի:

Մինչ շատեր դժուարութիւն կ՛ունենան գտնելու որոշ նկարագրական ածականներ` բացատրելու համար թղթակազմ եւ լաթակազմ գրքերէն բխող հոտերը, քանի մը մասնագէտ ուսումնասիրողներ վերջերս պարզած են, թէ ինչպէս կարելի է համակարգուած դասակարգել եւ նկարագրել, թէ գիրքը ինչպէս կը բուրէ:

Երկու ուսումնասիրողներ կը նկարագրեն, թէ իրենք ինչպէ՛ս քննած են մասնիկներ հին գիրքէ մը, որ առած են գործածուած գիրքեր վաճառող խանութէ մը, եւ մշակած են «պատմական գիրքի բոյրի անիւ» մը, որ ճանաչելի քիմիական նիւթերը կը կապէ ատոնց հանդէպ մարդոց արձագանգներուն:

Տպագիր գիրքերը աւելի երկար կը գոյատեւեն

Աշխարհի զանազան թանգարաններու, համալսարաններու եւ երկրորդական մեծ գրադարաններու մէջ կը ցուցադրուին առաջին տպագիր գիրքերը, որոնցմէ է Կիւթենպերկի Աստուածաշունչը: Եւ երբ մարդիկ ատիկա տեսնելէ ետք այցելած են Երուսաղէմ, Մեռեալ ծով, սրբազան վայրեր,  համոզուած են, որ տպուած ձեռագիր մը կրնայ գոյատեւել հազարամեակներու մաշումին:

Ելեկտրոնային գիրքե՞րը:

Տեսականօրէն, առնուազն, թուայնացած բովանդակութիւնը պէտք է ըլլայ անկախ սարք մը, գործող անկախ համակարգ մը, եւ այլապէս ամէն ձեւով` անմահ:

Բայց շատեր ասոր չեն հաւատար, որովհետեւ Mac / PC- ի բաժանման երկու կողմերուն մէջ համակարգի բարելաւման գործողութիւններ կը կատարուին, եւ մարդիկ հակուած են մտածելու, որ  սարքը եւ ծրագրային յաւելուածը մշակողները չեն ուզեր, որ մենք պահենք մեր տեղեկութիւնները եւ զանոնք փոխանցենք:

Ռէյ Պրատպըրիի դասական վէպին` «Ֆարընհայթ 451»-ին մէջ(առաջին անգամ շարժապատկերի վերածուած` 1966-ին) Կի Մոնթակ հրշէջ մըն է, որուն գործն է այրել գիրքեր, հասարակութեան մը մէջ, որ կ՛ատէ զանոնք:

Անցեալ տարիներուն, երբ ելեկտրոնային գիրքերու վաճառքը հետզհետէ աւելցաւ, իսկ տպագիր գիրքերունը նուազեցաւ, մտաւորականներ մտածեցին, որ հեգնականօրէն տպագիր գիրքերու մեծագոյն սպառնալիքը «Ֆարընհայթ 451»-ի ոճով գրաքննութեան արշաւն է (թէեւ գրաքննութիւնը անգամ մը եւս իր անհաճոյ գլուխը կը ցցէ):

Ո՛չ: Տպագիր գիրքերու այսօրուան ամէնէն մեծ սպառնալիքներէն մէկը գիրքերու վերածումն է ելեկտրոնային գիրքերու:

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )