Գաղութէ Գաղութ

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ

Սուրիա

Սուրիա-Հայաստան Գործարար Խորհուրդը Նիստ Կը Գումարէ Դամասկոսի Մէջ Եւ Կ՛ընտրէ 2019-2022 Շրջանի Խորհուրդը

9 դեկտեմբեր 2018-ին Դամասկոսի մէջ գումարուեցաւ Սուրիա-Հայաստան գործարար խորհուրդին նիստը, որ ընդգրկեց բազմազան օրակարգ:

Սուրիա-Հայաստան գործարար խորհուրդի նախագահ Լեւոն Զաքի Ետալեանը ներկայացուց տեղեկագիր մը, որով պարզաբանեց Հայաստան կատարած իր այցի եւ պաշտօնական հանդիպումներուն մասին, ինչպէս նաեւ`

հայ-իրանական ազատ գօտիին սուրիական ընկերութիւններուն մասնակցութիւնը:

Ետալեանը անդրադարձաւ նաեւ Սուրիոյ վերականգնման աշխատանքներուն Հայաստանի մասնակցութեան, ինչպէս նաեւ` Դամասկոսի Միջազգային ցուցահանդէսին Հայաստանի մասնակցութեան:

Օրակարգի վրայ Պատրիկ Այտընեանը ներկայացուց 2018 տարուան հաշուետուութեան պատկերը, իսկ դոկտ. Հասան Զետոն ներկայացուց 2019 տարուան Սուրիա-Հայաստան գործարար խորհուրդին ծրագիրները:

Նիստին ներկայ էին` Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպան Տիգրան Գէորգեանը, Սուրիոյ խորհրդարանի անդամ, Սուրիա-Հայաստան խորհրդարանական բարեկամական յանձնախումբի նախագահ դոկտ. Նորա Արիսեանը եւ Սուրիոյ տնտեսութեան նախարարութեան ներկայացուցիչներ:

Ն. Արիսեանը ակնարկեց Հայաստանի տնտեսութեան նախարարի հետ սուրիացի խորհրդարանական պատուիրակութեան հանդիպման, ուր շեշտը դրուեցաւ Սուրիա-Հայաստան գործարար խորհուրդի աշխատանքներուն եւ անոր հետ համագործակցութեան վրայ: Իր հերթին դեսպան Տ. Գէորգեանը իր խօսքին մէջ հաստատեց համագործակցելու իր պատրաստակամութիւնը ի շահ երկու երկիրներուն:

Յիշենք, որ  նիստին տեղի ունեցան 2019-2022 շրջանի վարչական խորհուրդի ընտրութիւնները, որուն արդիւնքը եղաւ հետեւեալ ձեւով.

Սուրիա-Հայաստան գործարար խորհուրդի նախագահ` Լեւոն Զաքի Ետալեան, խորհուրդի փոխնախագահ` Շահէ Եագուպեան, իսկ խորհուրդի անդամներն են` Հասան Զետօ, Մազեն Քնամէ, Սթիւ Պոյաճեան, Պասել Հատայա եւ Պատրիկ Այտընեան:

Կիպրոս

«Սփիւռքահայ Կեանքեր` Ինչպէս Որ Տեսայ» Գիրքին Շնորհահանդէսը` Նիկոսիա, Կիպրոս

Կազմակերպութեամբ Կիպրոսի հայոց թեմի Ազգային առաջնորդարանին, տեղի ունեցաւ դոկտ. Հրայր Ճէպէճեանի «Սփիւռքահայ կեանքեր` ինչպէս որ տեսայ» գիրքին շնորհահանդէսը, ուրբաթ, 30 նոյեմբեր 2018-ին, «Իւթիւճեան» սրահին մէջ, Նիկոսիա: Ձեռնարկը կը հովանաւորէր Կիպրոսի հայոց թեմի կաթողիկոսական փոխանորդ Խորէն արք. Տողրամաճեանը, իսկ կը նախագահէր Վարդգէս Մահտեսեանը` կիպրահայ պետական ներկայացուցիչը:

Սրբազան հայրը բացումը կատարեց եւ հանդիսավարեց երեկոն: Ան նախ շնորհակալութիւն յայտնեց ներկաներուն եւ ապա հակիրճ կերպով ներկայացուց գիրքին հեղինակը: Իր խօսքին մէջ սրբազանը ըսաւ, որ` «Բոլոր յօդուածները Հրայրի աչքով, սրտով եւ հոգիի պրիսմակէն դիտուած գրութիւններ են: Այնպէս, ինչպէս գիրքին անունը,  շատերս ալ զինք կը ճանչնանք մեր սեփական ապրումներով եւ համոզումներով: Իր յօդուածները լոյս տեսած են սփիւռքի զանազան թերթերու մէջ»: Ապա անդրադառնալով գիրքի բովանդակութեան եւ խմբագրութեան` սրբազանը յիշեց նաեւ խմբագիր դոկտ. Արտան, որ նեցուկ կանգնած էր ոչ միայն հրատարակչական- խմբագրական աշխատանքին, այլեւ` ներշնչման եւ գիրքի հրատարակութեան յաջողութեան: Սրբազանը նաեւ յիշեց, որ հեղինակին գիրքը կը յիշեցնէ հայ գրականութեան ծառայող այլ վիթխարի անուններ, որոնք «հայու բեկորներ»-ու մասին գրած են: Եւ եզրափակելով` սրբազանը հաստատեց ընդունուած այն ճշմարտութիւնը, որ` «Խօսքը կը թռչի եւ գիրը կը մնայ»: Ան յիշեց նաեւ, որ Հրայր Ճէպէճեանը ամէն մակարդակներու վրայ հանդիպելով աշխարհական թէ եկեղեցական անձնաւորութիւններու` իր գրութիւնները կը շօշափեն բոլոր բազկերակները եւ մարդկային դասակարգի բոլոր բնագաւառները:

Գիրքը ներկայացուց Պէյրութի «Ազդակ» օրաթերթի գլխաւոր տնօրէն եւ խմբագիր Շահան Գանտահարեանը, որ յատկապէս հրաւիրուած էր Կիպրոս` այս ելոյթին համար:

Շ. Գանտահարեանը մատնանշեց, որ Հրայր Ճէպէճեանի այս երկրորդ հատորին խորագիրը ինքնին ամբողջական բանաձեւումն է բովանդակութեան առանցքներուն: «Սփիւռքահայ կեանքեր` ինչպէս որ տեսայ», այո՛, բոլոր պատումները կը վերաբերին սփիւռքին, սփիւռքահայ կեանքերուն. անոնք կեանքեր են` ապրուած ու ապրող կեանքեր, որոնք կը բնութագրեն պատմութեան ճակատագրորոշ իրադարձութիւններու ձգած ազդեցութիւնը տարբեր սերունդներու, ինչպէս մարդկային, այնպէս նաեւ ազգային կերտուածքներուն վրայ: Տագնապներ, ձգտումներ, հայկականութիւնը պահելու ապրումներ, ճիգեր, մտահոգութիւններ անձկութիւններ եւ մանաւանդ` յոյսեր: Անոնք բոլորն ալ ներկայացուած են ոչ միայն իբրեւ պատումներ կամ պատմուածքներ, այլեւ` այս անգամ խորագիրին երկրորդ մասը նկատի ունենալով, ինչպէս որ Հրայր Ճէպէճեանը ընկալած է զանոնք»: Եւ ակնարկելով Հայաստանի եւ հայրենիքի գործընթացին` Շ. Գանտահարեան ըսաւ. «Հրայր Ճէպէճեանի ներկայացուցած հայկական ընդլայնուած աշխարհագրութեան մէջ տարածուած հայու կերպարները Հայաստանը մեզի համար տուն է յայտարարելով` կ՛ընդգծեն անկախ պետականութեան գոյութեան սփիւռքահայու վրայ ունեցած ազդեցութիւնը եւ նորովի ըմբռնումը` ազգային, հայրենական եւ քաղաքացիական պատկանելիութեան»:

Ողջոյնի խօսքով հանդէս եկաւ մանկավարժ, տնօրէն եւ ներկայիս Կիպրոսի Նարեկ վարժարանի հոգաբարձութեան ատենապետ ու նաեւ  գեղանկարիչ Վարդան Թաշճեանը, որուն գեղանկարչական գործերէն մէկն է գիրքին կողքի նկարը: Ան ըսաւ. «Այս գիրքը յուշագրութիւն մըն է, որ ներկան եւ անցեալը կամրջող ճամբայ մը ունի: Յուշագրութիւն` հայրենասիրական պատգամով: Ամէն ինչ` վայր, դէմք, պատահար, ընթերցողը  կը մղէ հայութեան, անոր արմատներուն, իրաւունքներուն, Դատին, պայքարին, ամէն քարի տակէն բոյս մը գտնելու պէս: Հեղինակը պատմութիւնը կը պատմէ, նիւթը, սակայն, ճարտարօրէն շաղկապելով հայութեան ապագային, մտահոգութիւններուն, պարտաւորութիւններուն եւ մարտահրաւէրներուն հետ»: Վ. Թաշճեանը իր խօսքը եզրափակելով` ըսաւ. «Հրայր Ճէպէճեանը, ի՛նչ նիւթի մասին, որ կը խօսի, քիչ մը փիլիսոփայութիւն, քիչ մը մարդակերտում, քիչ մը վերլուծում, քիչ մը գաղափարախօսութիւն, միշտ ալ վերադարձ կը կատարէ հայու արմատներուն, դէմ է ձուլումին, այլասերումին եւ շարունակ կը ձգտի ազգային, կրօնական, քրիստոնէական ինքնութեան պահպանումին»:

Ապա խօսք առաւ գիրքի խմբագիր դոկտ. Արտա ճէպէճեանը, որ ըսաւ. «Հրայրին իւրաքանչիւր յօդուածը ազգագրական փաստաթուղթ մըն է, որ կը փաստէ ոչ միայն հայուն ներկայութիւնը աշխարհի հինգ ցամաքամասերու վրայ, այլ նաեւ կը փաստէ հայուն գոյատեւելու պայքարը, ինքզինք գերազանցելու անխոնջ աշխատանքը, քրիստոնէական հաւատքը պահելու խանդը եւ ազգային դիմագիծը պահպանելու մարմաջը, եւ Հրայրը իսկապէս սփիւռքահայ կեանքերը այսպէս տեսաւ, ուր որ ալ գնաց»:

Վերջին խօսք առնողը եղաւ գիրքի հեղինակ դոկտ. Հրայր Ճէպէճեանը: Ան իր շնորհակալութիւնը յայտնեց սրբազան հօր, պետական ներկայացուցիչին ու բոլոր անոնց, որոնք տարբեր ձեւերով օժանդակեցին ձեռնարկին ու գիրքի ծանօթացումին, ապա ներկայացուց պատառիկներ իր ճանապարհորդութիւններէն:

«Մենք հայապահպանումի մեծ պատերազմի մէջ ենք, իւրաքանչիւր գաղութ մէկ ճակատամարտ է հայապահպանումի մեծ պատերազմին մէջ: Ճիշդ է, որ շատ զոհեր կը խլէ հայապահպանումի այս պատերազմը, բայց եւ այնպէս պիտի շարունակենք առանց յուսահատելու», ըսաւ ան: Ակնարկելով գիրքին կողքի նկարին եւ անոր մէջտեղի ծառի իրականութեանը` ան ըսաւ. «Այս ծառը` մեր հայկական ինքնութիւնը, պէտք է միշտ դալար պահենք: Ու տակաւին, պիտի հաւատանք, որ օր մը զայն դարձեալ պիտի ցանենք մեր պապենական հողին վրայ»:

Շնորհահանդէսի աւարտին տեղի ունեցաւ գիրքին օրհնութիւն-արարողութիւնը եւ գինեձօն` առաջնորդութեամբ սրբազան հօր եւ աջակցութեամբ Նիկոսիոյ հոգեւոր հովիւ Մոմիկ քհն. Հապէշեանի:

Ձեռնարկը աւարտեցաւ սրբազան հօր «Պահպանիչ»-ով, որմէ ետք տեղի ունեցաւ գիրքին մակագրութիւնը:

ԹՂԹԱԿԻՑ

Կիպրոսի Անկախացման 47-րդ Տարեդարձի Եւ Ազգային Օրուան Նշում

3 դեկտեմբերին թեմի կաթողիկոսական փոխանորդ Խորէն արք. Տողրամաճեանը եւ Նիկոսիոյ հովիւ Մոմիկ քհնյ. Հապէշեանը,  ընդառաջելով  Արաբական Էմիրէութեանց դեսպան Սուլթան Ահմէտ Սուէյտիի  հրաւէրին, ներկայ գտնուեցան երկրի անկախացման 47-րդ տարեդարձին ու Ազգային օրուան առիթով կազմակերպուած ընդունելութիւն – հիւրասիրութեան, «Հիլթըն Մայփրըս» պանդոկէն ներս:

Դեսպանը իր ելոյթին մէջ շեշտը դրաւ երկու երկիրներու սերտ գործակցութեան վրայ եւ անդրադարձաւ կատարուած ճիգերուն` Կիպրոսի հարցին խաղաղ լուծման գծով:

Ապա խօսք առաւ Կիպրոսի արտաքին գործոց նախարար Նիկոս Խրիստոտուլիտիսը, որ իր կարգին գնահատեց Արաբական Էմիրէութեանց պետութեան աջակցութիւնն ու  գործակցութիւնը:

Հանդիսութեան ընթացքին սրբազանը եւ քահանայ հայրը կիպրահայ գաղութին անունով բարեմաղթութիւններ յայտնեցին դեսպանին եւ անոր ընդմէջէն` պետութեան: Անոնք պատեհութիւնը ունեցան նաեւ զրուցելու խորհրդարանի նախագահին, նախարարին, Միացեալ Նահանգներու, Ուքրանիոյ, Սլովաքիոյ, Շուէտի, Սպանիոյ, Աւստրալիոյ, Իրանի, Եգիպտոսի, Լիբանանի, Յորդանանի, Քուէյթի, Մեծն Բրիտանիոյ դեսպաններուն, դեսպանորդներուն եւ այլ պաշտօնական անձերու հետ:

Յայտնենք, որ բոլոր հրաւիրեալները սրահի մուտքին ստացան թուղթի վրայ տպուած թուանշան-կտրօններ եւ պաշտօնական խօսքերու աւարտին, նախքան հիւրասիրութիւնը, տեղի ունեցաւ վիճակահանութիւն` նախարարին ձեռքով ու օրուան բախտաւոր անձը ընտրուեցաւ սրբազանը, որ նաեւ ստացաւ «Էմիրէյց»-ի օդանաւային  «Պիզնէս քլաս» երթուդարձի տոմսակ` Լառնաքայէն: Այս մէկը ոչ միայն կիպրահայ գաղութի ներկայութիւնը շեշտեց, այլեւ առաւել խանդավառութիւն յառաջացուց շատերուն մօտ, որոնք անձնապէս շնորհաւորեցին սրբազանը:

Յունաստան

ՀՅԴ Յունաստանի Հայ Դատի Յանձնախումբին Հանդիպումը` Յունաստանի Ազգային Պաշտպանութեան Փոխնախարարին Հետ

29 նոյեմբերին Յունաստանի ազգային պաշտպանութեան նախարարութենէն ներս  ՀՅԴ Յունաստանի Հայ դատի յանձնախումբը ներկայացնող եռանդամ պատուիրակութիւն մը հանդիպում ունեցաւ Յունաստանի ազգային պաշտպանութեան փոխնախարար Մարիա Քոլիա Ցարուխասին հետ: Պատուիրակութեան մաս կը կազմէին` յանձնախումբի ատենապետ Սերգօ Գույումճեանը, Հռիփսիմէ Յարութիւնեանը եւ Յակոբ Յովակիմեանը:

Պատուիրակութեան անդամները փոխնախարարին ուշադրութեան յանձնեցին Յունաստանի հայկական գաղութին, ինչպէս նաեւ Հայ դատի յանձնախումբին առաջնահերթութիւններն ու ակնկալիքները: Անոնք նաեւ շնորհակալութիւն յայտնեցին Հայաստանի եւ Յունաստանի միջեւ տարիներէ ի վեր շարունակուող գործակցութեան բարձր մակարդակին համար: Մանրամասնօրէն քննարկուեցան նաեւ ապագայի հեռանկարներուն վերաբերող հարցեր: Իր կարգին Մարիա Քոլիա-Ցարուխան իր զօրակցութիւնը յայտնեց, ինչպէս նաեւ Յունաստանի պաշտպանութեան նախարար Փ. Քամենոսին գործակցութեան բարձր ոգին` Հայաստանի եւ հայութեան հարցերուն վերաբերեալ:

Շուէտ

Հայոց Ցեղասպանութեան Զոհերուն Նուիրուած Ցուցահանդէս

27 նոյեմբերին Շուէտի խորհրդարանին մէջ տեղի ունեցաւ բացումը «Հայոց ցեղասպանութիւնը եւ սկանտինաւեան արձագանգը» խորագիրով ցուցահանդէսին նուիրուած ցեղասպանութեանց զոհերու յիշատակին եւ արժանապատուութեան ու այդ յանցագործութիւնը կանխարգիլելու միջազգային օրուան, ինչպէս նաեւ ցեղասպանութիւնը իբրեւ յանցագործութիւն կանխարգիլելու եւ պատժելու մասին ՄԱԿ-ի հռչակագիրի ընդունման 70-ամեակին:

Առժամեայ ցուցահանդէսը պատրաստուած էր 2011-ին, Երեւանի Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-հիմնարկին կողմէ, որ այնուհետեւ տրամադրուած էր Շուէտի հայկական ընկերակցութիւններու միութեան:

Ցուցահանդէսը պիտի գործէ մինչեւ 20 դեկտեմբեր:

Քանատա

Օթթաուայի Մէջ Հիմնուեցաւ ՀՅԴ «Վահան Յովհաննիսեան» Կոմիտէութիւնը

Քանատայի մէջ կայացած յատուկ արարողութեան մը ընթացքին հիմը դրուեցաւ ՀՅԴ Քանատայի կառոյցի նոր միաւորին` ՀՅԴ «Վահան Յովհաննիսեան» կոմիտէութեան:

Հաւաքի ընթացքին տեղի ունեցաւ երդման արարողութիւն, որմէ ետք շնորհաւորական ուղերձով հանդէս եկաւ ՀՅԴ Քանատայի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ Րաֆֆի Տօնապետեանը, որ յայտնեց, թէ Կեդրոնական կոմիտէի որոշումով, Հայաստանի ազատագրութեան դատին ու Դաշնակցութեան ազգային գաղափարախօսութեան նուիրեալ ընկեր Վահան Յովհաննիսեանին անունով կը կնքուի նոր կոմիտէութիւնը:

 Միացեալ Նահանգներ

Համշէնի Նուիրուած Ձեռնարկ

Հովանաւորութեամբ Սան Ֆրանսիսքոյի ՀՅԴ «Քրիստափոր» կոմիտէին, կազմակերպութեամբ Համազգայինի «Նիկոլ Աղբալեան» մասնաճիւղին եւ Պըրքլիի համալսարանի հայագիտական ամպիոնին, 30 նոյեմբերին «Խաչատուրեան» Հայ կեդրոնի «Սարոյեան» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ Համշէնի նուիրուած ձեռնարկ:

Հանդիսութեան բացումը կատարեց Քալիֆորնիոյ համալսարանի Պըրքլիի մասնաճիւղին մէջ գործող հայագիտականի տնօրէն դոկտ. Ստեփան Աստուրեանը, որ հանգամանօրէն ներկայացուց օրուան բանախօս Լուսինէ Սահակեանը, որ Երեւանի պետական համալսարանի արեւելագիտութեան բաժանմունքի թրքագիտութեան ամպիոնի վարիչն է, ինչպէս նաեւ` բանասիրական գիտութիւններու դոկտորութեան թեկնածու: Ան հեղինակն է կարգ մը մենագրութիւններու, ինչպէս նաեւ` «Համշէնը անցեալի ու ներկայի խաչմերուկներում» գիտահանրամատչելի վաւերագրական ժապաւէնին, որ 2012-ին Հոլիվուտի «Արփա» միջազգային ժապաւէններու փառատօնին արժանացած է Արմին Վեկների անուան մարդասիրական գլխաւոր մրցանակին:

Այնուհետեւ Լուսինէ Սահակեանը ներկայացուց իր վերջին տարիներու գիտական հետազօտութիւններուն արդիւնքները` լուսաբանելով Օսմանեան կայսրութեան վարած ցեղային քաղաքականութեան փուլերը, մեթոտները եւ նպատակները: Ան մասնաւորապէս ներկայացուց, թէ 18-րդ դարուն օսմանեան իշխանութիւնները ինչպէ՛ս բռնի կերպով իսլամացուցած են համշէնահայերը: Լ. Սահակեանը պատմական փաստերու հիման վրայ մեկնաբանեց այդ քաղաքականութեան քաղաքական ու տնտեսական նպատակները: Ան նաեւ անդրադարձաւ իսլամացուած համշէնցիներու ներկայ սերունդներու լեզուական վիճակին, ժողովրդագրութեան եւ ինքնութեան ընկալումներուն: Այնուհետեւ ան խօսեցաւ իր նոր մենագրութեան` «Համշէնը հայկական ձեռագրերում»-ին մասին, որուն մէջ առաջին անգամ պատմաբանասիրական քննութեան ենթարկուած է Համշէնի մէջ պատրաստուած ձեռագիր յիշատակարանները: Համշէնցի գրիչները այս աղբիւրներով մեզի փոխանցած են բացառիկ տեղեկութիւններ, որոնք, հեղինակին կարծիքով, կրնան լոյս սփռել Համշէն գաւառի պատմութեան մութ մնացած դրուագներուն վրայ:

Դասախօսութենէն ետք ներկաները դիտեցին նաեւ Լուսինէ Սահակեանի հեղինակած «Համշէնը անցեալի ու ներկայի խաչմերուկներում» վաւերագրական ժապաւէնը, որուն մէջ հեղինակը կրցած էր ներկայացնել իսլամացուած համշէնցիներու ներկայ սերունդներու կեանքի մտորումները, կենցաղը, երգն ու պարը:

Նշենք, որ Սահակեանը մօտ օրէն կ՛աւարտէ իր նոր ժապաւէնը, որ նուիրուած է Սեւ ծովու հիւսիսային ափերուն սփռուած քրիստոնեայ համշէնահայերու պատմութեան, կենցաղին եւ մշակոյթին:

Արեւելեան Ամերիկայի Հայոց Թեմի Առաջնորդ Անուշաւան Եպս. Դանիէլեան Կը Ստանայ Արքութեան Տիտղոս

22 նոյեմբեր 2018 թուակիր կոնդակով Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոս Արամ Ա. վհափառ հայրապետը Արեւելեան Ամերիկայի հայոց թեմի նորընտիր առաջնորդ Անուշաւան եպս. Դանիէլեանին շնորհեց արքութեան տիտղոսը: Կոնդակին մէջ վեհափառը գրած էր, որ մօտէն հետեւած է թեմին մէջ երկար տարիներու սրբազան հօր գործունէութեան` որպէս առաջնորդական փոխանորդ եւ միջեկեղեցական յարաբերութեան պատասխանատու, եւ անոր մէջ տեսած է մեր եկեղեցւոյ ու Ս. Աթոռին հաւատարիմ ու նուիրեալ միաբանը եւ առ ի գնահատանք անցնող տարիներու անոր նուիրեալ ծառայութեան եւ որպէս քաջալերանք անոր կեանքին առջեւ բացուող նորանոր ծառայութեանց` շնորհած է արքութեան պատիւ եւ տիտղոս:

Վեհափառը իր կոնդակին մէջ վստահութիւն յայտնած է, որ սրբազան հօր տրուած այս տիտղոսը նոր մղում պիտի հանդիսանայ վերանորոգ հաւատքով եւ ամբողջական նուիրումով կատարելու իրեն վստահուած առաքելութիւնը մեր Սուրբ Աթոռի ծառայութեան դաշտէն ներս:

 

Share This Article
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
CATEGORIES

COMMENTS

Wordpress (0)