ՀՅ Դաշնակցութեան անդամները իրաւունք ունեն մտածելու, վերլուծելու, առարկաները քննութեան յանձնելու, տեսակէտներ յայտնելու եւ վերլուծումներ կատարելուց յետոյ` որոշումներ կայացնելու: Դաշնակցութիւնն ապակենտրոն կուսակցութիւն է, իսկ ոմանք սովոր չեն դրան, քանի որ չունեն այդ կարելիութիւնն ու կենսափորձը: Այսպէս սկսեց «Երկիր»-ին հետ զրոյցը ՀՅԴ Լիբանանի Կենտրոնական կոմիտէի անդամ Մելիք Գարագաւորեանը:
ՀԱՐՑՈՒՄ.- Պարո՛ն Գարագաւորեան, դուք նշեցիք, որ Դաշնակցութեան մէջ մարդիկ կարող են ունենալ տարբեր տեսակէտներ, որոնք ընդունելի են կուսակցութեան կողմից: Սակայն կարո՞ղ ենք դա դիտարկել որպէս «բազմաշերտութիւն»:
ՄԵԼԻՔ ԳԱՐԱԳԱՒՈՐԵԱՆ.- Որոշ մարդկանց կողմից ենթադրեալ այդ տարակարծութիւնները, որոնցով Դաշնակցութեան միասնականութիւնը դարձնում են խնդրոյ առարկայ, հակառակ ազդեցութիւնն են ունենում: Տարբեր մտածողութիւնները, որոնք Դաշնակցութեան կանոնագրային սահմաններում են, աւելի են ուժեղացնում մեր կազմակերպութիւնը: Պատկերացրէք` Դաշնակցութիւնը չլինէր տարբեր տեսակէտներ ունեցողների կուսակցութիւն, մենք, բնականաբար, 128 տարի չէինք գոյատեւելու, եւ իւրաքանչիւր փուլում համապատասխան մարտահրաւէրների չէինք կարողանալու դիմակայել: Ոմանք կարող են խնդիր ունենալ սա ընկալելու հարցում, բայց ասեմ, որ ՀՅԴ-ն միասնական է, ուժեղ եւ ապակենտրոն կուսակցութիւն է: Ապացոյցներից մէկն էլ այն է, որ ՀՅԴ-ի բոլոր ընտանիքները` բոլոր երկրներում գոյութիւն ունեցող կենտրոնական կոմիտէները միանշանակ իրենց զօրակցութիւնը յայտնեցին Հայաստանի Գերագոյն մարմինի քաղաքական որոշումներին, մարտավարութեանն ու այս ընտրութիւններին մասնակցելու ձեւաչափին ու բովանդակութեանը:
Հ.- Հայաստանում 20 տարի առաջ ամէն կերպ փորձ էր արւում սերմանել այն կարծիքը, որ Հայաստանի Դաշնակցութիւնն ուրիշ է, սփիւռքի Դաշնակցութիւնը` ուրիշ: Այժմ էլ են նկատւում նման միտումներ: Արդեօ՞ք ճշմարտութեան բաժին կայ այդ կարծիքի մէջ:
Մ. Գ.- Այդպէս մտածող մարդիկ չարաչար սխալւում են: Դաշնակցութիւնն ապացուցել է, որ ինքը միասնականութիւն է, չկայ երկու տարբեր տեսակի դաշնակցական, չկայ սփիւռքի Դաշնակցութիւն եւ` Հայաստանի Դաշնակցութիւն: Չկայ Ամերիկայի եւ Ֆրանսայի Դաշնակցութիւն, Դաշնակցութիւնը միանշանակօրէն միասնական է, ունի մէկ ծրագիր, մէկ կանոնագիր: Ամերիկայից մինչեւ Լիբանան, Լիբանանից մինչեւ Արցախ, Արցախից Հայաստան` Դաշնակցութեան «ալֆան» եւ «օմեկան» համայն հայութեան գերագոյն շահերն են, եւ այդ գերագոյն շահերի ապահովման համար Դաշնակցութիւնը պատրաստ է իր հեղինակութիւնը, վարկը, կարողականութիւնն ու ժողովրդականութիւնը, այո՛, ի պահանջել հարկին, խնդրոյ առարկայ դարձնել: Այդ մօտեցումը, ինչ-ինչ հաշիւների բերումով, շինծու մօտեցում է: Այո՛, նման փորձեր եղել են, բայց դրանից Դաշնակցութիւնն աւելի ուժեղ է դուրս եկել: Չկայ իրականութիւն, որ Լիբանանի դաշնակցականը տարբերւում է Հայաստանի դաշնակցականից, Հայաստանի դաշնակցականը` Ամերիկայինից: Այս բոլորը չեն նպաստում ո՛չ քաղաքական մշակոյթին, ո՛չ քարոզարշաւին, ո՛չ էլ հայ ժողովրդի գերագոյն շահերի պաշտպանութեան գործընթացին, մի խօսքով` ներազգային միասնականութեանն ու հանդուրժողականութեանը, որն այնքան անհրաժեշտ է այսօր, քանի որ մենք գտնւում ենք ամենապատասխանատու հանգրուանում: Մենք այսօր, տնտեսական առումով, հրաբխի վրայ ենք, մենք շրջապատուած ենք այնպիսի հարեւաններով, որոնք նկրտումներից բոլորս ենք տեղեակ: Նրանք բաւարարուած չեն, նրանք ախորժակները դեռ չեն յագեցրել: Մեր ուժի հիմնական կենտրոնը մեր միասնականութիւնն է: Այս առումով, Դաշնակցութիւնը ոչ թէ միայն միասնական է, այլեւ հզօր է իր միասնականութեամբ: Դաշնակցութեան համար միասնականութիւնը միայն կարգախօս չէ, այլ` քաղաքական գործօն:
Հ.- Առաջիկայում ԱԺ ընտրութիւններն են: Ըստ ձեզ, որոշուած ժամկէտից շուտ ընտրութիւններն անցկացնելը ինչպէ՞ս կ՛ազդի արդիւնքների վրայ: Ինչո՞ւ էր ՀՅԴ-ն դէմ ընտրութիւնները շուտ անցկացնելուն:
Մ. Գ.- Մենք կը նախընտրէինք, որ նոր Հայաստանում կայանալիք Ազգային ժողովի այս ընտրութիւնների համար տրուէր աւելի երկար ժամանակ: Կը նախընտրէինք, որ այս հապճեպ ընտրութիւնները կայանային նախապէս` բոլոր քաղաքական ուժերի համախոհութեամբ որոշուած ապրիլ-մայիս ամիսներին: Դա աւելի լաւ կը լինէր հայութեան համար, Հայաստանի համար եւ միասնականութեան համար: Ինչո՞ւ: Պարզապէս այն պատճառով, որ այս ընտրութիւնները տարբերուէին նախորդ ընտրութիւններից: Որպէսզի այս ընտրութիւնները դառնային բովանդակային, քաղաքականացուած, գաղափարականացուած, ծրագրային, եւ մրցակցային հաւասար պայմաններ ունենային բոլոր կուսակցութիւնները: Դժբախտաբար, զանազան պատճառների բերումով, այդպէս չեղաւ: Այսօր արդէն ուշ է դրան անդրադառնալ, բայց` ափսոս: Այսօր մտահոգ եմ, որ կարող է յուսախաբութեան մատնուել երիտասարդութիւնը, ժողովրդային շարժումը: Այսօրուայ քարոզարշաւի պայմաններում, դժբախտաբար, դժուարանում եմ ըմբռնել` այն որքանով է օգնելու նոր Հայաստանի կերտմանը: Դժուարանում եմ ըմբռնել, թէ այս ընտրութիւններն ինչքանո՞վ են սատարելու անմխիթար խաւին` աւելի հանգիստ պայմաններ ունենալու համար: Քանի որ քարոզարշաւն ընթանում է ոչ թէ ծրագրային խնդիրների շուրջ, այլ` անհատական, թիրախաւորուած: Ես չափազանց մտահոգ եմ, որովհետեւ արցախեան ազգային-ազատագրական պայքարը վերածւում է ներքաղաքական վիճարկման առարկայի: Բոլոր մասնակիցները, բոլոր քաղաքական ուժերը պէտք է հասկանան սա: Մենք խօսում ենք Արցախի մասին, ազգային-ազատագրական պայքարի մասին, անվտանգութեան, անդորրութեան, քաղաքական կայունութեան, անհրաժեշտ ներազգային համերաշխութեան եւ միասնականութեան մասին, քանի որ արցախեան պայքարը, անկախութիւնը, բանակցային գործընթացը, կարգաւորումը չեն վերաբերւում միայն Արցախի բնակչութեանը, միայն Արցախի քաղաքական կարգաւորմանը, այլեւ վերաբերւում է ամբողջ Հայաստանի անվտանգութեանը: Աստուած մի արասցէ, արցախեան ճակատում մի բան տեղի ունենայ, ամբողջ Հայաստանն է տուժելու: Հայաստանը դիւրաբեկ է` առանց հզօր, քաղաքական կարգավիճակով օժտուած Արցախի: Մեր բոլոր ծրագրերի նախապայմանը պէտք է հանդիսանայ Արցախի անկախութիւնը:
Հ.- 1994-ին կասեցուեց ՀՅԴ-ի գործունէութիւնը Հայաստանում, արդեօ՞ք այդ «կարգավիճակը» խանգարեց կուսակցութեանը` զօրակցել հայրենիքին:
Մ. Գ.- Դաշնակցութիւնը, անկախ տիրող քաղաքական պայմաններից, բոլոր ժամանակներում իր ամբողջ կենսունակութեամբ գործել է Հայաստանի անվտանգութեան եւ հայ ժողովրդի ապահովութեան համար: ՀՅԴ-ն ընդդիմութիւն եղած ժամանակ էլ, իշխանութիւն եղած ժամանակ էլ արդիւնաւէտ գործունէութիւն է ծաւալել, նպաստել է քաղաքական մշակոյթի զարգացմանը Հայաստանում, սահմանադրութեան որդեգրմանն ու ընտրական արդիական օրէնքի որդեգրմանը: Թէեւ դեռեւս առկայ են հրատապ փոփոխութիւններ, բայց ՀՅԴ-ի համար ոչ մի քաղաքական պայմանաւորուածութիւն, ոչ մի դժուարութիւն չի կարող արգելք հանդիսանալ, որպէսզի լաւագոյնս եւ անշահախնդիր լուծի իր առջեւ ծառացած խնդիրները:
Հ.- Սփիւռքը, ձեր կարծիքով, բաւականաչափ ներգրաւուածութիւն ունի՞ հայրենիքի քաղաքական կեանքում:
Մ. Գ.- Հիմնական պատճառներից մէկը, որ մենք աւելի նպատակայարմար էինք համարում ընտրութիւններն անցկացնել նախապէս որոշուած ժամանակահատուածում, նաեւ այն էր, որ մտածուած, մշակուած ծրագրերով հանդէս գային կուսակցութիւնները, նաեւ յայտնուէր եւ հրապարակային քննարկման վերածուէր սփիւռքի հիմնական եւ ուղղակի դերակատարութեան հարցը` հայրենիքի կառուցման, ծաղկեցման եւ կայունութեան գործում: Հրամայական է` սփիւռքը դառնայ պետականաշինութեան գործուն մասնակիցը: Ժամանակն է, որ սփիւռքը դիտորդի, օժանդակողի, «կողքի» դերակատարութիւնից մի քանի աստիճան բարձրանայ եւ յաւելեալ դերակատարութեամբ մասնակից լինի Հայաստանի վերակառուցման, հզօրացման գործին: Սփիւռքի դերակատարութիւնը հիմնական է, որովհետեւ այն 100 տարուայ իր կենսափորձով ու քաղաքական յարաբերութիւններով պէտք է ուղղակի մասնակից լինի Հայաստանի Հանրապետութեան քաղաքական կեանքին:
Հարցազրոյցը` ԱՐԱԶ ԳԱՅՄԱԳԱՄԵԱՆԻ
