Սահմանադրական փոփոխութիւններին կողմնակից ուժերից ՀՅԴ-ն, որը անցած 25 տարիներին խորհրդարանական համակարգի անցնելու հիմնական ջատագովներից մէկն էր, յառաջիկայ հանրաքուէում պատրաստւում է անհատական քարոզչութիւն իրականացնել` առանձին ՀՀԿ-ից եւ «այո»-ի դաշտի մնացած ուժերից: Դաշնակցականների պնդմամբ` իրենց «այո»-ն ուրիշ «այո» է, եւ իրենց հիմնաւորումներն էլ ունեն առաւել խորքային եւ գաղափարական բնոյթ: Դաշնակցութեան մօտեցումների շուրջ «Առաջին լրատուական»-ը զրուցեց ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Հրանդ Մարգարեանի հետ:
«ԱՌԱՋԻՆ ԼՐԱՏՈՒԱԿԱՆ».- Պարոն Մարգարեան, ինչո՞վ է Դաշնակցութեան «այո»-ն ուրիշ, ինչո՞ւ չէք ցանկանում միաւորուել «այո»-ի դաշտի միւս ուժերի հետ: Արդեօք մտավախութի՞ւն ունէք, որ ՀՀԿ-ի հետ ժողովրդի առջեւ հանդէս գալով` կարող էք որոշակիօրէն վարկաբեկուել, հեղինակազրկուել: Առանց այդ էլ դուք միանշանակ չէք ընկալւում հանրութեան կողմից, քանի որ փաստօրէն սատարում էք Սերժ Սարգսեանի նախաձեռնութեանը` սահմանադրական փոփոխութիւններին:
ՀՐԱՆԴ ՄԱՐԳԱՐԵԱՆ.- «Այո»-ն պէտք չէ անպայման տեսնել ի հակադրութիւն միացումի, մեր «այո»-ն տարբեր է, բայց մենք չենք ասում, որ հակադրւում ենք կամ Հանրապետականը վատն է, չենք ուզում համագործակցել: Մեր շեշտադրումներն են տարբեր: Մենք 25 տարի ունեցել ենք խորհրդարանական համակարգի անցնելու մեր հիմնաւորումը: Մենք ունենք ներկայ իրավիճակի մեր ախտաճանաչումը: Այդ ախտաճանաչումից ելնելով է, որ կարծում ենք` սահմանադրական փոփոխութիւնները այս բացասական երեւոյթներին վերջ դնելու ելք են: Այստեղ է, որ տարբերութիւն կայ: Տարբերութիւնը մօտեցման եւ մեկնարկի մէջ է: Այսօրուայ իրականութիւնում մենք տարբեր ենք գնահատում, տարբեր շեշտադրումով ենք հիմնաւորում Սահմանադրութեան փոփոխութիւնների անհրաժեշտութիւնը: Վարկաբեկիչ է թէ վարկաբեկիչ չէ, կարծեմ` ձեր անձնական տպաւորութիւնները պէտք չէ որ հանրութեան անունով յայտարարէք, որովհետեւ ժողովուրդը մի քիչ չարաշահուած է:
«Ա. Լ.».- Դուք այսօր ընդդիմութի՞ւն էք:
Հ. Մ.- Մենք այն ենք, ինչ որ կանք, Դաշնակցութիւն ենք: Դաշնակցութիւնը չի կարելի գրքային բացատրութիւնների մէջ տեղաւորել: Վերջապէս ո՞վ է ընդդիմութիւնը` նա, որ իշխանութեան մէջ չէ, մենք իշխանութեան մէջ չենք: Ո՞վ է ընդդիմութիւնը` ով ունի այլընտրանքային ծրագիր, մենք ունենք այլընտրանքային ծրագիր: Մենք ենք, որ էապէս տարբերւում ենք մեր տնտեսական-ընկերային քաղաքականութեամբ, միւս բոլորը տնտեսական լիբերալ համակարգի կողմնակից են, միայն մենք ենք, որ սոցիալիստական տնտեսական քաղաքականութեան ենք հետեւում, ուրեմն իրական ընդդիմութիւնը միայն մենք ենք: Բայց մեր երկիրը եւ մեր ժողովրդի վիճակն այնպիսին է, որ մենք այդ ընդդիմութիւնը չենք կարող ձեւի վերածել, հայհոյելով ու մերժելով, բացասական էներգիայով չէ, որ մարդ ընդդիմութիւն է դառնում: Ընդդիմութիւն են դառնում այլընտրանքային ծրագիր մէջտեղ բերելով եւ դրա համար պայքարելով: Իսկ երբ երկրի եւ ժողովրդի շահը պահանջում է, մենք պէտք է կարողանանք գիտակցել` իշխանութեան դէմ պայքարն ինչ է, իսկ երկրի եւ հայրենիքի շահի համար` համագործակցութիւնն ինչ է: Այսինքն` այո, մենք համագործակցում ենք Ցեղասպանութեան, Ղարաբաղի հարցով, եթէ չհամագործակցենք, մենք հայ կոչուելու իրաւունք չունենք: Քաղաքական հաշուարկումներից ելնելով` այս երկրին եւ այս ժողովրդին նոյնիսկ ակամայ չպէտք է հարուածել, դրա համար մենք պէտք է լինենք այն, ինչ ասում ենք, ոչ թէ ձեւի զոհ գնալով` ակամայ անենք այն բանը, որ կ՛անի թշնամին:
«Ա. Լ.».- Այն ժամանակուանից ի վեր, երբ 2009թ. դուք համախոհութենէն դուրս եկաք` հայ-թուրքական արձանագրութիւնների հարցում իշխանութիւնների հետ տարաձայնութիւնների պատճառով, խօսակցութիւններ են շրջանառւում, որ ՀՅԴ-ն կարող է նորից համախոհութիւն կազմել ՀՀԿ-ի հետ: Հիմա էլ սահմանադրական փոփոխութիւնների այս նախագծի հարցում փաստօրէն համակարծիք էք ՀՀԿի հետ, եւ կարծես ձեր սկզբունքային տարաձայնութիւնները վերացել են` նաեւ հայ-թուրքական արձանագրութիւնների հետ կապուած: Հնարաւո՞ր է, որ յառաջիկայում վերադառնաք կոալիցիա: Այդ մասին պարբերաբար մամուլում լուրեր են շրջանառւում, անգամ նշւում է պաշտօններու քանակը, նաեւ ժամկէտը:
Հ. Մ.- Ես ձեզ վստահեցնում եմ, Դաշնակցութեան հետ ոչ ոք ոչ մի պորտֆելի մասին չի խօսել, եւ ոչ ոք Դաշնակցութիւնից դեռ ոչ մի համաձայնութիւն իշխանութիւնների հետ չունի, սա բացարձակ ճշմարտութիւն է: Սրանից դուրս ինչ որ կայ, սուտ է: Եւ այդ սուտը նոր չէ: Այդ սուտը ասել են այն օրուանից, երբ մենք կոալիցիայից դուրս ենք եկել:
«Ա. Լ.».- Այդ օրուանից երբեք չէ՞ք բանակցել իշխանութիւնների հետ կոալիցիա մտնելու համար:
Հ. Մ.- Ո՛չ: Երբեք չենք բանակցել կոալիցիա մտնելու շուրջ, բայց բանակցել ենք այսինչ քաղաքականութիւն փոփոխելու, այնինչ որոշման, մօտեցումի հարցերով, սահմանադրական փոփոխութիւնների շուրջ: Ինչպէ՞ս կարելի է Ազրպէյճանի, ռուսի, թուրքի հետ բանակցել, իսկ մենք իրար հետ չբանակցե՞նք: Սա ի՞նչ մօտեցում է, որ նոյնիսկ բանակցութիւնը համարւում է թապու:
«Ա. Լ.».- Բազմիցս ասել էք, որ չունէք թապու` համախոհութիւն մտնելու, եթէ նպատակայարմար գտնէք: Հիմա կա՞յ նպատակայարմարութիւն` յունուարից յետոյ համախոհական կառավարութիւն մտնելու, թէ ոչ:
Հ. Մ.- Հէնց դա է հարցը: Մենք 25 տարի Հայաստանում ճիգ ենք թափում բացատրելու, որ մեր պետական համակարգը կարող է առողջանալ, բարեփոխուել, Հայաստանն իր զարգացման իմաստով նոր ուղի կարող է դուրս գալ, եթէ խորհրդարանական համակարգի անցնենք: Թէ՛ ընդդիմութեանը, թէ՛ իշխանութեանն ասել ենք, որ նախապայմանը 7 կէտն է: Մեզ համար նպատակը Հայաստանն է ու հայ ժողովուրդը: Եթէ Սահմանադրութիւնն ընդունուի, եւ իշխանութեան կողմից լինի առաջարկ, մենք կը գնանք մեր առաջարկութիւնների փաթեթով, եթէ կ՛ընդունուի, մենք այն կուսակցութիւնը չենք, որ պատասխանատուութիւնից փախչենք: Մենք ինչ որ ասել ենք, հետեւողականօրէն տէր ենք կանգնել մեր ասածին, հետեւողական ենք եղել մեր քաղաքական դիրքորոշման մէջ: Այս ամբողջ ասէկօսէն, բամբասանքը, սուտը, որ լցրել են մամուլը` ամէն առիթով ասելով, որ տակից ուրիշ խաղ կայ, տակից ուրիշ հաշիւ կայ, լաւ, բա 2009-ից 6 տարի անցել է, այդ ստից չէ՞ք ձանձրացել: Ամէն ինչ չափ ունի, չէ՞:
«Ա. Լ.».- Բայց միգուցէ դա նաեւ Դաշնակցութեան վարքագծից է գալիս, որովհետեւ դուք մշտապէս «կողմ ըլլալով» դէմ էք , «դէմ ըլլալով` կողմ»:
Հ. Մ.- Մենք ինչ որ ասել ենք, դրան հաւատարիմ ենք եղել: Մենք ասել ենք անհատի չենք վիրաւորելու, մենք ասել ենք թշնամութիւն չունենք ոչ ոքի հետ ներազգային կեանքի մէջ, մենք պատրաստ ենք համագործակցել, երբ ազգի շահի հարց գոյութիւն ունի: Եթէ մեզ չեն հասկացել, դա ուրիշ հարց է:
«Ա. Լ.».- ՀՅԴ-ի 7 կէտանոց փլաթֆորմը (քաղաքական ծրագիրը-Խմբ.) դեռ 2012թ. յայտնի խորհրդակցութիւններու շրջանակներում դրուեց շրջանառութեան մէջ: Դուք նշել էիք, որ եթէ քաղաքական ուժերից որեւէ մէկը, այդ թւում` նաեւ ՀՀԿ-ն, ընդունի ձեր առաջարկած 7 կէտերը, դուք պատրաստ էք համագործակցելու: Վերջերս էլ նշեցիք, որ սահմանադրական փոփոխութիւնների ընդունմամբ ձեր փլաթֆորմի երեք կէտերը իրականացւում են: Որոնք են այդ կէտերը:
Հ. Մ.- 1.- Խորհրդարանական համակարգ, 2.- 100 տոկոսով համամասնական ընտրակարգ եւ 3-րդ կէտը® այս պահին չեմ մտաբերում:
«Ա. Լ.».- Դուք նշել էիք, որ եթէ չի ընդունւում ամբողջ փաթեթը, ապա համագործակցութեան մասին խօսք լինել չի կարող: Յոյս կամ հեռանկար ունէ՞ք, որ առաջիկայում նաեւ միւս 4 կէտերը կ՛ընդունուեն:
Հ. Մ.- Յոյսո՛վ ապրեցէք: Մենք ինչ որ մինչեւ այսօր ասել ենք, եղել է, յուսով եմ` դրանք էլ կը լինեն:
«Ա. Լ.».- Այսինքն` եթէ 6 կէտն ընդունուի, բայց մէկը չընդունուի, չէ՞ք համագործակցելու:
Հ. Մ.- Մէկ անգամ էլ են այդ հարցը տուել, ասել եմ` ոչ:
«Ա. Լ.».- Կարծում էք իշխանութիւնը կը գնա՞յ գործառնութեան եւ քաղաքականութեան տարանջատմանը, ինչը ձեր փլաթֆորմի կարեւոր կէտերից է: Դա իրողակա՞ն էք համարում գործող իշխանութիւնների պարագայում:
Հ. Մ.- Իրողական է, եթէ իրողական չլինէր, մենք չէինք գրի:
«Ա. Լ.».- Սերժ Սարգսեանը կը գնա՞յ դրան:
Հ. Մ.- Եթէ այս իշխանութիւնը ուզում է յարատեւի, դիմանայ, գոյատեւի, զարգանայ, պէտք է ընդունի, չընդունի` նշանակում է չի ուզում:
«Ա. Լ.».- Եթէ նոր սահմանադրութիւնն ընդունուի, բայց ձեր 7 կէտերը չընդունուեն, այդ դէպքում համախոհութիւն մտնելու մասին խօսք չի՞ լինի:
Հ. Մ.- Շատ-շատ պատճառներով մենք կարող ենք համախոհութիւն չմտնել, համախոհութիւն մտնելը մեզ համար նպատակ չէ, մենք 7 տարի է կոալիցիա չենք եւ չենք մեռել: Ցանկացած բանակցութիւն առաջարկութիւնների մէկ ամբողջականութիւն է, որովհետեւ եթէ երկու ուժեր իրար հետ պէտք է համագործակցեն, երկուսն էլ ինչ որ բան պէտք է զիջեն, որ կարողանան համագործակցել:
«Ա. Լ.».- Բայց դուք ասում էք, որ ձեր 7 կէտերից ոչ մէկը չէք զիջելու:
Հ. Մ.- Էնքան զիջելու բան կայ, որ կարող է շատ աւելի ցաւալի լինել, որ չպէտք է զիջել եւ այդ 7 կէտերի մէջ չէ:
«Ա. Լ.».- Րաֆֆի Յովհաննիսեանը ձեր 7 կէտերն էլ ընդունեց, բայց դուք չպաշտպանեցիք նրա թեկնածութիւնը նախորդ նախագահական ընտրութիւններում: Ինչո՞ւ:
Հ. Մ.- Մէկ ամիս յետոյ ծրագիր հրապարակեց, եւ այդ 7 կէտից մի նշոյլ անգամ չկար դրա մէջ:
«Ա. Լ.».- Բայց դուք մինչ այդ մէկ ամիսն էլ չյայտարարեցիք, որ պաշտպանում էք նրան:
Հ. Մ.- Մենք Րաֆֆի Յովհաննիսեանի հետ սերտ համագործակցութեան ժամանակաշրջան ենք ունեցել, բայց ինքը մեզ էլ յուսախաբ արեց, իր կուսակցութեան անդամներին էլ:
«Ա. Լ.».- Անդրադառնանք Րաֆֆի Յովհաննիսեանի մասնակցութեամբ «Նոր Հայաստան» հանրային ճակատի, «ոչ»-ի դաշտի գործունէութեանը, ինչպէ՞ս էք գնահատում հակառակ ճամբարում տեղի ունեցող գործընթացները, որ չեն կարողանում միասնական օրակարգով հակազդել իշխանութիւններին:
Հ. Մ.- Ես չեմ ուզում ուրիշների մասին դատողութիւններ անել, դա լաւ բան չէ: Ես բնական եմ համարում ամէն ինչ, բայց նաեւ գիտեմ` ծայրայեղականութիւնը միշտ երկար չի մնում: Երբ որ ծայրայեղութեան են գնում, դժուար է լինում թէ՛ միանալը, թէ՛ համագործակցելը, թէ՛ գոյատեւելը:
«Ա. Լ.».- Դէ Դաշնակցութիւնն, ի հարկէ, ունեցել է ծայրայեղականութեան այդ փորձը:
Հ. Մ.- Մենք եղել ենք վճռական, բայց ոչ թէ ծայրայեղ:
«Ա. Լ.».- Այսինքն` դուք հիմա դէ՞մ էք ընդդիմութեան պահանջներին` իշխանանափոխութիւն իրականացնելուն, արտահերթ խորհրդարանական եւ նախագահական ընտրութիւններ անցկացնելուն. դուք` որպէս ընդդիմադիր ուժի ղեկավար, դէ՞մ էք:
Հ. Մ.- Այո՛:
«Ա. Լ.».– Ինչո՞ւ էք դէմ:
Հ. Մ.- Որովհետեւ ես չեմ կարծում, որ այսօր ցնցումային բանը մեր երկրին պէտք է: Մենք մէկուկէս տարի ունենք մինչեւ ընտրութիւնները: Աշխատենք բոլորս, ճիգ թափենք, որ ընտրութիւններին յաջողենք: Պարտադրենք իշխանութեանը արդար ընտրութիւններ անցկացնելու: Պէտք է իշխանութիւնը պարտադրուա՛ծ լինի արդար ընտրութիւններ անցկացնելու:
«Ա. Լ.».- Բայց Սահմանադրութեան փոփոխութեամբ, ըստ ընդդիմութեան, իշխանափոխութեան հնարաւորութիւնը վերանում է:
Հ. Մ.- Ո՛չ, սխալ կարծիքի են: Իրենք իրենց շահի գիտակցութիւնը չունեն: Ես մէկ անգամ բացատրել եմ, որ այս Սահմանադրութիւնը յաջորդ ընտրութեան ամենանպաստաւոր հնարաւորութիւնն է տալիս:
«Ա. Լ.».- Եթէ առաջիկայ հանրաքուէն տապալուի, այսինքն` փոփոխութիւնները չանցնեն, ո՞ր դաշտում ենք տեսնելու Դաշնակցութեանը:
Հ. Մ.- Այն դաշտում, որ կանք. դրական ուժ ենք լինելու` ընդդիմութեան դաշտում կամ իշխանութեան դաշտում: Հիմա մենք ընդդիմութեան դաշտում ենք, ընդդիմութեան դաշտում ենք լինելու:
«Ա. Լ.».- Դուք տեւական ժամանակ Ռոբերտ Քոչարեանի քաղաքական յենարանն էիք: Ինչպէս գիտէք, 2-րդ նախագահը դէմ է հանդէս եկել սահմանադրական փոփոխութիւններին` նշելով, որ դա մեծագոյն սխալը կը լինի Հայաստանի համար: Ինչպէ՞ս էք վերաբերւում նման գնահատականին եւ արդեօք կարո՞ղ ենք ասել, որ այսուհետ ձեր ճանապարհները անվերադարձ բաժանւում են:
Հ. Մ.- Մենք քաղաքական յենարան չենք եղել, մենք համագործակցել ենք Ռ. Քոչարեանի հետ, եւ չէի ուզենայ հրապարակաւ նրա դէմ խօսել: Ռոբերտ Քոչարեանի հանդէպ մեծ յարգանք ունեմ, բայց իմ սկզբունքների հանդէպ աւելի մեծ յարգանք ունեմ: Ռոբերտ Քոչարեանը սխալւում է եւ ինքն իրեն հակասում է:
«Ա. Լ.».- Յառաջիկայ խորհրդարանական ընտրութիւններում, ի՞նչ էք կարծում, որքա՞ն ձայն կ՛ունենաք:
Հ. Մ.- Կեանքում շատ բաներով եմ զբաղուել` բացի Նոսթրատամուսի զբաղմունքից. կանխատեսումներ անել երկու տարի յետոյի մասին, կարծում եմ, սխալ է:
