Արամ Ա. Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսի բարձր հովանաւորութեամբ եւ Համազգայինի Լիբանանի Շրջանային վարչութեան կազմակերպութեամբ` Լիբանանի բժիշկներու սենտիքայի նախագահ փրոֆ. Անթուան Լ. Պուսթանիի «Histoire de la Grande famine au Mont-Liban(1915-1918) Un génocide passé sous silence» գիրքին ներկայացումը տեղի ունեցաւ հինգշաբթի, 5 փետրուար 2015-ի երեկոյեան ժամը 7:00-ին, կաթողիկոսարանի «Կիլիկիա» թանգարանին մէջ:
Ձեռնարկը սկսաւ մէկ վայրկեան յոտնկայս լռութեամբ յարգելով նահատակներու յիշատակը, ապա «Ֆայհա» երգչախումբը բարձր կատարողութեամբ մեկնաբանեց լիբանանեան քայլերգը եւ փունջ մը երգեր, Պարգեւ Թասլաքեանի խմբավարութեամբ: Գեղարուեստական յայտագիրին իր մասնակցութիւնը բերաւ Համազգայինի «Բ. Կանաչեան» երաժշտական քոլեճի սենեկային համոյթը:
Բացման խօսքով հանդէս եկաւ Պուրճ Համուտի փոխքաղաքապետ Ճորճ Գրիգորեան:
Գրիգորեան խօսեցաւ Անթուան Պուսթանիի գիրքին արժէքին մասին` իբրեւ պատմական, վաւերագրական աշխատասիրութիւն: Գիրքը ընթերցողին առջեւ կը բանայ Լիբանանի պատմութեան ցաւոտ էջերէն մէկը, որ դատապարտուած էր լռութեան: Ան ըսաւ, որ պատմական ճշմարտութիւնները կարելի չէ ընդունիլ իբրեւ սոսկ տեսակէտ: Պատմութեան եւ անցեալի իրադարձութիւններու իմացութիւնը անհրաժեշտութիւն է: Ան ըսաւ, թէ պատմութեան գիրքերը, եւ յատկապէս Պուսթանիի այս գիրքը անցեալը տեսնելու, ներկան հասկնալու եւ ապագան կերտելու նպատակին լաւագոյնս կը ծառայէ:
Ապա դոկտ. Նորա Պայրագտարեան-Գապագեան ներկայացուց գիրքը, որ կը խօսի Լիբանանի պատմութեան 1915-1918 ժամանակաշրջանին տեղի ունեցած իրադարձութիւններուն մասին: Ան ըսաւ, որ գիրքը յագեցած է մարդասիրական եւ հայրենասիրական ապրումներով: Նահատակներու նկատմամբ յարգանքի զգացումով: Չորս դար Օսմանեան իշխանութեան կատարած բռնութիւններուն կու գայ աւելնալու Ճեմալ փաշայի սեւ ծրագիրը, որ սովի ենթարկելով վերջ տուաւ Լեռնալիբանանի ժողովուրդին եւ որուն զոհ գացին մօտ 200 հազար լիբանանցիներ: Ան անդրադարձաւ նաեւ, որ գիրքին հրատարակութիւնը կը համընկնի Համաշխարհային Ա. պատերազմի օրերուն ժողովուրդներու ապրած արհաւիրքի 100-ամեակին եւ նաեւ Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին:
Նշեց, որ գիրքը պատմական, վաւերական փաստերու վրայ հիմնուած աշխատասիրութիւն է, որ կը պատմէ 1915-1918 Լիբանանի քաղաքական իրադարձութիւններուն մասին, մինչեւ Ճեմալ փաշայի մուտքը Լիբանան, թուրք զինուորներու կատարած վայրագութիւնները, կողոպուտն ու թալանը, ապա ֆրանսացիներուն մուտքը:
Ելոյթ ունեցաւ Լիբանանի բժիշկներու սենտիքայի նախագահ փրոֆ. Անթուան Լ. Պուսթանի, որ շնորհակալութիւն յայտնեց Համազգայինի Լիբանանի Շրջանային վարչութեան ստեղծած առիթին համար: Ապա ներկայացուց, թէ ինչպէ՛ս Համաշխարհային Ա. պատերազմին Լիբանանը եւ լիբանանցիները անզէն եւ անպաշտպան ինկան օսմանեան իշխանութեան տակ, որուն հետեւանքով աւերուեցաւ երկիրը: Ծայր առին գաղթն ու կողոպուտը: Լեռնալիբանանի մէջ սեւ ու մութ այս ծրագիրի իրականացման օգնեցին երեք գործօններ` մարդկային, քաղաքական եւ բնական: Ապա ներկայացուց, թէ ինչպէ՛ս ֆրանսացիներուն մուտքով լիբանանցի ժողովուրդը աշխատեցաւ ծալլել անցեալի ցաւոտ էջը եւ սկսիլ նոր կեանք:
Ապա Պուսթանի հարց տուաւ, թէ ինչո՞ւ մեր պատմութիւնը մոռացութեան կը մատնուի անհատներու կամ հասարակութեան կողմէ: Ինչո՞ւ լռութեան դատապարտած ենք մեր զգացումները, ինչո՞ւ մեր արժանապատուութիւնը հանգած է:
Ան նշեց, որ ապրելու բնազդը, որ անցնող 4 տասնամեակներուն արթնցաւ մեր մէջ, ստիպեց բոլորին, որ անդրադառնան իրականութեան, վերադառնան արմատներուն եւ զգուշաւոր ըլլան գալիքին նկատմամբ: Արմատներուն վերադարձը ուղղութիւն կու տայ կողմնորոշուելու գալիքին գծով:
Ան ըսաւ, որ մեր ներկայութիւնը եւ գործակցութիւնը հայ ազգի ազնիւ զաւակներուն հետ օրինակելի է, այս ազգին նահատակներուն առջեւ մենք ալ կը խոնարհինք ու կ՛ոգեկոչենք անոնց յիշատակը` քաջութեամբ պահանջելով արդարութիւն եւ իրաւունք: Լիբանանահայերը ուս ուսի տալով կը գործակցին իրարու հետ, բայց միշտ հաւատարիմ մնալով Լիբանանին:
Սեպուհ Այնթապեան Համազգայինի Լիբանանի Շրջանային վարչութեան անունով Պուսթանիին յանձնեց յուշանուէր իբրեւ երախտիք:
Ձեռնարկի աւարտին տեղի ունեցաւ գիրքին մակագրութիւնը: Հարկ է նշել, որ գիրքը պիտի թարգմանուի նաեւ անգլերէնի:
