Համազգայինի «Բ. Կանաչեան» երաժշտական քոլեճին կազմակերպութեամբ ուրբաթ, 30 յունուար 2015-ին, քոլեճի վարիչ տնօրէն Արմէն Ճենտերեճեան, Համազգայինի «Լ. Շանթ» կեդրոնի «Գ. եւ Հ. Արմէնեան» սրահին մէջ ներկայացուց Ալեքսանտր Սպենդիարեանի կեանքն ու գործունէութիւնը: Արմէն Ճենտերեճեան յայտնեց, որ Սպենդիարեանը կը նկատուի հայ դասական երաժշտութեան հիմնադիրներէն մէկը, որ իւրացնելով ժողովրդական երաժշտութեան օրինաչափութիւնները, դաստիարակուելով եւրոպական եւ ռուսական դասական երաժշտութեամբ, ընդարձակած է ազգային երաժշտութեան շրջանակները, հիմքը դրած հայ դասական սիմֆոնիք երաժշտութեան եւ ստեղծած «Ալմաստ» օփերան:
Ալեքսանտր Սպենդիարեան ծնած է 1871-ին, Խրիմ, վաճառականի ընտանիքի մէջ: Անոր մանկական երաժշտական տպաւորութիւնները կապուած եղած են ընտանիքի մթնոլորտին եւ Խրիմի երաժշտական կենցաղին հետ: 1896-1900 թուականներուն Սպենդիարեան աշակերտած է նշանաւոր յօրինող Ն. Ռիմսքի Քորսաքովին: Անոր աշխարհահայեացքի ձեւաւորման մէջ մեծապէս նպաստած է կապը ռուսական արուեստի յայտնի ներկայացուցիչներուն եւ հայ մշակոյթի յառաջադէմ գործիչներուն հետ:
Ճենտերեճեան նկատել տուաւ, որ Սպենդիարեան ապրած է Խրիմի մէջ, ուր ծաւալած է երաժշտական բեղուն գործունէութիւն: Իսկ անոր ստեղծագործական կեանքին մէջ կարեւոր եղած են երկու իրադարձութիւններ. 1916 թուականին` երբ յատուկ հրաւէրով կ՛այցելէ Թիֆլիս, եւ 1924-ին` երբ Խորհրդային Հայաստանի կառավարութեան հրաւէրով կը փոխադրուի Երեւան, ուր մեծ կարելիութիւն կ՛ունենայ խոր ու բազմակողմանի կերպով ուսումնասիրելու հայ ժողովուրդին կեանքը: Ան մօտէն յարաբերութիւն կ՛ունենայ Կոմիտասի ստեղծագործութեան հետ, որ հսկայական տպաւորութիւն կը ձգէ վրան:
Ճենտերեճեան անդրադարձաւ, թէ ինչպիսի՛ մեծ դեր խաղացեր է Սպենդիարեան Հայաստանի երաժշտական կեանքի զարգացման մէջ թէ՛ իր ստեղծագործութեամբ, թէ՛ հասարակական գործունէութեամբ` մեծապէս նպաստելով սիմֆոնիք նուագախումբի ստեղծման:
Ան նշեց նաեւ, որ 1928-ին Սպենդիարեան Խորհրդային Միութեան կառավարութեան կողմէ նշանակուած էր Շուպերթի մահուան 100-ամեակը նշելու համար ստեղծուած համաշխարհային կոմիտէի կազմին մէջ: Բայց դժբախտաբար չէ կրցած մասնակցիլ անոր աշխատանքներուն, որովհետեւ կեանքի թելը կտրուած է 7 մայիս 1928-ին:
Ձեռնարկի աւարտին ներկաները ունկնդրեցին Սպենդիարեանի վոքալ եւ սիմֆոնիք ստեղծագործութիւններէն` «Այ վարդը», «Ղրիմի էսքիզներ» եւ «Երեք արմաւենիներ»:
Արմէն Ճենտերեճեան նկատել տուաւ, որ Սպենդիարեանի անունով կոչուած է Երեւանի օփերայի եւ պալէի թատրոնը:
Պէտք է յիշել, որ Ճենտերեճեանի ներկայացման հետ զուգընթաց ներկաները կարելիութիւն ունեցան դիտելու Ալեքսանտր Սպենդիարեանի լուսանկարները:
