ԱՐՏԱՇԷՍ ՇԱՀԲԱԶԵԱՆ
Այո՛, հեռացաւ Վահան Յովհաննիսեանը: Թէեւ ժամանակը փոքր ինչ հաշտեցրած պէտք է լինէր ճակատագրի կայացրած դաժան դատավճռի հետ, սակայն գոյժն առնելուց յետոյ կարծես դատարկութիւն գոյացաւ` մեր մէջ ու մեր շուջը:
Դատարկութիւն գոյացաւ, որովհետեւ նա առաջինը զինուորագրուածներից լինելով, հայրենիք վերադարձած Դաշնակցութեան կենսագրութեան գլխաւոր հերոսներից մէկն էր: Որպէս այդպիսին վճռական ձայնով ներկայ էր նաեւ նորանկախ հայրենիքի պատմութեան ընթացքի մէջ` լինէին արցախեան պայքարի ալեկոծումները, ներքաղաքական ժամանակագրութիւնը, խորհրդարանական ասպարէզը, դիւանագիտական ոլորտը եւ թէ այլ: Ամէն տեղ առաջին գծում էր` անկախ նրանից, որ ի սկզբանէ լինելով Դաշնակցութեան Հայաստանի կազմակերպութեան, ինչպէս եւ համահայկական կառոյցի ղեկավարներից, գուցէ նոյնիսկ մի քայլ ետ պիտի կանգնէր տաք թոհուբոհից:
Գլխաւոր ղեկավար անձերից մէկը թերեւս «խոհեմութիւն» պէտք է ունենար չյայտնուելու արցախեան պատերազմի կրակագծում, կամ ընդդիմադիրի այնպիսի աշխուժութիւն չդրսեւորէր, որ օրուայ իշխանութիւնը մեկուսացնէր բանտում:
Վահանը ժառանգել էր մի կենսագրութիւն, որ պարտադրում էր լինել այդպիսին եւ նա իր կենսագրութեանը տէր եղաւ, կարելի է ասել, դեռ պատանութեան շրջանից: Մտաւորականի իր տեսակով մեղմ էր, անգամ խոցելի եւ ներողամտօրէն կարող էր խօսքի իրաւունքը զիջել ուղղափառ «անսխալականներին», բայց որպէս կուսակցական ու ազգային գործիչ նա դիրքերից նահանջող չէր, ինչպէս, որ չէր` ազգային արժէքների եւ նպատակների հարցում: Այս կողմից ե՛ւ ըմբոստ էր, ե՛ւ առաջնորդող, ե՛ւ նոյնիսկ կռուազանի համարձակութեամբ օժտուած:
Հոգեւոր պաշար ունեցող մտաւորականի բարձր չափանիշերն էին երեւոյթների, պատմութեան, ազգի, երկրի ներկայի եւ ապագայի իր պատկերացումները ու որքան էլ հիասթափութիւններ ունենար ներսում, մնում էր զինուոր` անձնուէր, անկաշառ, երազող ու վիպապաշտ:
Այդպիսին լինել նշանակում էր գնալ անվերջանալի զոհաբերութիւնների` գիտական ու ստեղծարար գործի, պետական հիմնաւոր դերակատարութեան, առողջութեան ու անձնական կեանքի առումներով:
Փոխարէնը պատրաստակամ էր պատասխանատուութիւնների բեռան տակ մտնել հաւաքական ցանկութեամբ, հաւաքական նպատակների համար` ինչպիսիք եղան հանրապետութեան փոխնախագահի եւ նախագահի թեկնածու որպէս առաջադրումները, կուսակցական ղեկավարի պատասխանատուութիւններից բխող ամէնօրեայ պարտականութիւնները: Պարտականութիւնները խորհրդարանում ու իշխանութեան այլ օղակներում, որպէս Դաշնակցութեան գլխաւոր ներկայացուցիչներից մէկը:
Վահան Յովհաննիսեան անձը, նոր ժամանակների ընձեռած հնարաւորութեամբ վերածուել էր Վահան Յովհաննիսեան երեւոյթի` սիրուած ճանաչուած, արժեւորուած:
Վահանի գնալով կարծես ինչ-որ երեւոյթ պակասեց եւ կարծես պատմութեան մի շրջան ամբողջացաւ: Շարունակութիւնը, որ յայտնի չէ, թէ ինչ է լինելու, կը լինի առանց Վահանի…
