ԱՐՄԻՆԷ ՄՈՒՔՈՅԵԱՆ
Երբեմն բաւարար է մէկ դեղնած ու մաշուած էջ բացել, որպէսզի զգաս քո պատմութեան չմարող անցեալը, զգաս, որ այն ապրում է քո մէջ` շարունակելով պատմութիւնը քո ներկայի միջոցով:
ՀՅԴ 135 տարիների պատմութիւնը թերթելիս ես երբեք չեմ զգում, որ պարզապէս ուսումնասիրում եմ պատմական փաստեր կամ էջեր: Այն աւելի շատ նման է կենդանի զրոյցի. իւրաքանչիւր պատմական դէպք, նամակ, զեկոյց, գաղտնի գրութիւն, ստորագրութիւն, նոյնիսկ դեղնած լուսանկարները խօսում են:
Եւ ամենակարեւորը` այդ խօսակցութիւնն ուղղուած է ինձ:
Այդ պատմութեան մէջ մարդիկ են, որոնց անունները փորագրուած են Հայոց պատմութեան մէջ, այնտեղ են երիտասարդներ, որոնք փոխանցում են այնպիսի վստահութիւն ու հաւատ առ հայրենիք, որն դժուար է բառերով արտայայտել, այնտեղ են առաջնորդներ, որոնք գիշերները գրում էին նամակներ` գիտակցելով, որ առաւօտը գուցէ չտեսնեն, արդէն զոհուած լինէին: Այնտեղ են` ուսուցիչներ, ուսանողներ, ֆետայիներ, զինուորներ, բանուորներ, մամուլի գործիչներ, ընտանիքներ որոնք իրենց կեանքը դրել էին հայրենիքի համար մեծ պայքարի մէջ:
Նրանց իւրաքանչիւր անուն, իւրաքանչիւր զոհողութիւն ու յաղթանակ կերպաւորել եւ միաւորել է Հայոց պատմութիւնը:
Եւ ահա` նրանց հետ զրոյցի մէջ ինձ ուղղուած յստակ հարց: «Ո՞րն է քո ներկայ պատասխանատուութիւնը ՀՅԴ 135 տարիների պատմութեան առջեւ»:
Եւ սկսում եմ մտածել` արդեօ՞ք փոխուել է այսօրուայ աշխարհում դաշնակցականի պատասխանատուութիւնը: Ո՛չ եւ հազա՛ր անգամ ոչ. այսօր այդ պատասխանատուութիւնը շատ աւելի խորքային է, որովհետեւ մենք ապրում ենք մի ժամանակաշրջանում, որտեղ վտանգները այլեւս միայն սահմանների վրայ չեն: Դրանք ներթափանցել են մեր պետութեանը ներսը, հասարակութեան մտածողութիւն, ինքնութեան հիմքեր եւ ազգային կամքի շերտեր: Փորձ է արւում մոռացնել, թուլացնել կամ վերաշարադրել մեր պատմութիւնը, իսկ հայութեան միասնականութիւնը երբեք այսքան փխրուն չի եղել, քան` այսօր: Եւ ուրեմն հէնց այստեղ է իմ դաշնակցականի պարտքն ու պատասխանատուութիւնը ՀՅԴ 135 տարիների ժառանգութեան առջեւ:
Ես հասկանում եմ` եթէ այսօր ես ինձ դաշնակցական եմ համարում, ապա դա նշանակում է, որ ես ստանձնում եմ մի պատասխանատուութիւն, որի մէջ ներառուած են հազարաւոր մարդկանց զոհողութիւններ, գաղափարներ, պայքարներ ու երազանքներ եւ, վերջապէս, ազատ, անկախ ու միացեալ Հայաստանի տեսլականը:
Եւ հէնց այդ պատճառով իմ պատասխանատուութիւնը այս 135 տարիներին շատ անձնական է, շատ ուղիղ եւ շատ պահանջկոտ: Ես պատասխանատու եմ է՛լ աւելի ամուր պահել ժամանակի փորձութիւններ անցած եւ պատմական աղէտների ծանրութեան տակ երբեք չկոտրուած ՀՅԴ գաղափարախօսութիւնը, պարտաւոր եմ պահպանել հայրենիքի հանդէպ այն հաւատարմութիւնը, որը մեր նախնիները դրսեւորել են իրենց կեանքի ամէն օրում, աչքի լոյսի նման պահել նրանց յիշատակն ու մեր ազգային արժէքները, որ չկորչեն, այլ շարունակեն լինել մեր ոգին, մեր ուժն ու մեր ապաւէնը:
Իմ պատասխանատուութիւնը ՀՅԴ-ի 135 տարիներին նշանակում է, որ ես ոչ թէ պարզապէս այդ պատմութեան ընթերցողն եմ, այլ` կրողն ու շարունակողը, այդ տարիները պարտադրում են ընտրել ոչ թէ հեշտ ճանապարհը, այլ` ճի՛շդ ճանապարհը, կանգնել ոչ թէ յարմար պահին, այլ` անհրաժե՛շտ պահին, դրսեւորել համարձակութիւն` առանց բարձրաձայնելու, եւ զոհողութիւն` առանց վախենալու, պաշտպանել անկախութեան գաղափարը, իմ ուժերի չափով կանխել կործանարար զիջումները, պահպանել պետականութիւն կառուցելու ՀՅԴ անսասան կամքը:
ՀՅԴ-ի 135 տարիները չափում են` հաւատարմութիւնը, վճռականութիւնը եւ ծառայութիւնը, նրանց յուշումն է պարզ. «Շարունակի՛ր մեզ ի գիտութիւն անցեալի, ի հաւատ ներկայի, ի սէր ազատ, անկախ ու միացեալ Հայաստանի»:
Շնորհաւոր 135-ամեակդ, Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւն:
