Վենետիկի Սուրբ Ղազարի Մխիթարեան միաբանութեան մայրավանքին մէջ վերջերս տեղի ունեցան երկու ձեռնարկներ` Վարդան Ճաքոմելլիի «Արծուահրէշի թեւերը» իտալերէն լեզուով վէպին ներկայացումը եւ 1975-ի հրդեհամարութեան մասնակցած հրշէջներու ի պատիւ արարողութիւն մը, միջադէպի յիսնամեակին առթիւ:
Շաբաթ, 29 նոյեմբերին ներկայացուեցաւ Ճաքոմելլիի վէպը` «Արծուահրէշի թեւերը. Անտոն Սուրեանի կեանքն ու սխրանքները, Արեւելքէն եկած հայը, որ նուաճեց Վենետիկը» (Le ali della chimera: Vita e imprese di Andon Surian, l’armeno venuto dal Levante che conquistò Venezia, Zacinto Edizioni, Միլան, 2025): Գիրքը վիպականացած պատմութիւն մըն է Վենետիկի հայազգի ճարտարագէտ եւ գիւտարար Անտոն Սուրեանի կեանքի մասին, որուն հանճարը մեծապէս նպաստած է այդ դարաշրջանի Վենետիկի նաւատորմիղի գերազանցութեան:
Գիրքը ներկայացուց Լեւոն արք. Զէքիեան` Իտալիոյ տարբեր կողմերէ եկած ունկնդիրներու ներկայութեան: Ան ընդգծեց, թէ գործը փաստերու հիման վրայ գրուած վէպ մըն է, եւ կոչ ուղղեց հեղինակին` աւելի խորանալու նիւթին մէջ, նշելով, որ այս գիրքը նոր դուռ կը բանայ Վենետիկի եւ ընդհանրապէս Իտալիոյ հայերու պատմութեան ուսումնասիրութեան համար: Նախաբանին մէջ իտալահայ գրող Անտոնիա Արսլան կը բնութագրէ Անտոն Սուրեանը իբրեւ Արեւելքի եւ Արեւմուտքի միջեւ յաջող միութեան խորհրդանիշ եւ կը շեշտէ, որ Վարդան Ճաքոմելլին «կեանքի կը կոչէ զայն` իբրեւ իր դարաշրջանի մարդ»:
Սուրեանի «ամբողջ կեանքը կը մարմնաւորէ Արեւելքի եւ Արեւմուտքի միջեւ յաջող միութիւնը, ճակատագրի մը ընթացքն ու տաղանդի մը այն ծաղկումը, որ ծնած է Արեւելք, բայց իր լրիւ զարգացումը կատարած է Արեւմուտքի մէջ` Վենետիկի Հանրապետութեան խթանիչ մթնոլորտին մէջ, ուր կը գտնէ հասուննալու եւ ամբողջովին հաստատուելու հնարաւորութիւնը», գրած է Արսլան:
Կ
իրակի, 7 դեկտեմբերին յատուկ արարողութեամբ խաչքարի օրինակներ նուիրուեցան Վենետիկի հրշէջներուն, որ մասնակցած էին 8 դեկտեմբեր 1975-ի հրդեհամարութեան, դէպքի յիսնամեակին առթիւ: Հրդեհին պատճառով փրկուեցաւ Մարգարիտ թագուհիի նուիրուած վարագոյրին միայն մէկ մասը, որ մինչեւ այսօր կը գործածուի որպէս խորանի վարագոյր: Հրդեհին ընթացքին ձեռագիրներու կորուստ չեղաւ, բայց զգեստներ` ներառեալ պատմական հանդերձներ, վառեցան: Այրած հատորներէն` հայկական գրադարաններ եւ կազմակերպութիւններ տրամադրելի կրկնօրինակներ նուիրած են միաբանութեան, փոխարինելու համար կորսուած հատորները: Արարողութեան ընթացքին աղօթքով յիշուեցան հրդեհամարութեան մասնակցած` այսօր մահացած հրշէջները:
