Պէյրութի նաւահանգիստի աւերակուած վիճակը ամբողջ քաղաքականութեան մը ուղենիշը կը շարունակէ մնալ: Լիբանանի տնտեսութիւնը ո՛չ գիտելիքահենք է, ո՛չ գիւղատնտեսութեան վրայ կը յենի, ո՛չ ուժանիւթային աղբիւրներու, ո՛չ ալ հիմնականին մէջ ճարտարարուեստի: Անոր յենասիւները կը նկատուին զբօսաշրջութիւնը, դրամատնային համակարգը իբրեւ ներդրումային եզակի միջավայր եւ ազատ առեւտուրը:
Այս երեք ուղղութիւնները յարափոփոխ են, ենթակայ վերիվայրումներու կամ ընդհանրապէս առկախուած վիճակ կը պարզեն: Զբօսաշրջութիւնը լուրջ հարուած կը ստանայ, ամէն անգամ, երբ պատերազմական գործողութիւններ սանձազերծուին, եւ ապահովական վիճակը դառնայ խորապէս մտահոգիչ: Դրամատնային համակարգը չէ վերականգնուած տակաւին, ընկերութիւններու եւ անհատներու հին հաշիւները կը շարունակեն սառեցուած մնալ. անվստահութիւնը այս առումով կասեցուցած է նաեւ նոր ներդրումները: Դանդաղ, փուլային բարենորոգումներու մասին նախագիծեր կը սկսին գործել տակաւին` հեռու պահելով ներդրումային դաշտի վերականգնումի եւ վստահութեան վերաապահովման հեռանկարը:
Այս բոլորին մէջ կ՛առանձնանայ ազատ առեւտուրը, որ նոյնիսկ պատերազմի ամէնէն թէժ պայմաններուն մէջ աշխատեցաւ, յատկապէս ծովային ելքերը լիարժէք օգտագործելով: Հիմնական նաւահանգիստն ու առընթեր կողմնակիները, պաշտօնական եւ անպաշտօն տեսքերով շարունակեցին աշխարհին հետ կապի մէջ պահել Լիբանանը: Ազատ առեւտուրը, երբեմն անսահմանօրէն ազատ, գործեց նաւահանգիստի ճամբով:
Հիմա նաւահանգիստը պայթեցուած աւերակներու տակ կը շարունակէ գործել: Բնականաբար ոչ լիարժէք, որովհետեւ քանդուած կը մնան անոր հիմնական կառոյցները, բաժանմունքներն ու ենթակառոյցները: Տնտեսութիւնը հիմնականօրէն վերականգնելու, անոր թափ տալու առաջին քայլը պիտի նկատուի նաւահանգիստի ամբողջական վերակառուցումը: Միջերկրականեան այս երկիրը տնտեսապէս շնչելու համար պէտք ունի Պէյրութի գործող նաւահանգիստին:
Պարզ է, որ նաւահանգիստի հիմնական վերանորոգումը կախեալ է արտաքին օժանդակութիւններէն: Այս օժանդակութիւններուն նպատակը Լիբանանի տնտեսութեան վերականգնումը չէ: Այդ օժանդակութիւնները պայմանական են եւ չեն իրականանար, եթէ պահանջուած պայմանները չիրականացուին:
Ուղղակի պետութիւններ կրնան ստանձնել նաւահանգիստի վերանորոգութիւնը: Կրնայ պատահիլ, որ մասնաւոր ընկերութիւններ եւս աճուրդային դրոյթէ անցնելէ ետք ապահովեն վերանորոգման եւ յանձանձման մենաշնորհը: Պետական դրուածքով, սեփականաշնորհումով թէ այլ պետութեան կողմէ վարչակառավարման կանոններու ճշդումով, այնուամենայնիւ նաւահանգիստը եթէ բանի իր ունեցած եւ ունենալիք կարելիութիւններով, ապա անիկա կրնայ հիմնական կայուն ենթահող դառնալ երկրի տնտեսութեան: Այդ պարագային թէ՛ տարանցիկ առումով, թէ՛ արտածման եւ ներմուծման լայնածաւալ կարելիութիւններով երկիրը կը դառնայ իր ծովային կարելիութիւնները առաւելագոյնս օգտագործող միջավայրի, չհաշուած նաւային ճամբորդատարութեան եւ այդ ճամբով զբօսաշրջութեան նոր ծաւալներու ձեռք բերման ուղիները:
Երկրի վերականգնումի ցուցանիշը ուրեմն նաւահանգիստի ամբողջական վերանորոգումն է: Երբ ազդարարուի այդ պահը, ապա քաղաքական տրամաբանութեամբ կ՛ընկալուի նաեւ այն, որ երկիրը ճգնաժամէն դուրս բերելու ժամը ճշդուած է միջազգային ընտանիքին կողմէ:
Մինչեւ այն ատեն սակայն, որ չեն լուծուած խնդիրները, չեն բաւարարուած արտաքին պահանջները, դրացի եւ թշնամի պետութիւններու հետ գալիք փուլերը չեն ճշդուած, վերանորոգումի ծրագիրը չի հաստատուիր: Նաւահանգիստը կը մնայ աւերակներու տակ:
Մնացեալը` արդարութիւն պահանջելու, իրականութիւնը բացայայտելու, պատասխանատուները դատական ատեաններու դիմաց կանգնեցնելու, դժբախտաբար կը յամենան ներքին սպառման թեմաներ, հեռու` ճգնաժամերու յաղթահարման ուղիներէ:
Արդարութիւնը պէտք է վերականգնի անպայման: Պէտք է վերականգնի նաեւ նաւահանգիստը: Այս երկրորդ վերականգնումը սակայն արդարութեան հետ կապ չունի: Կապ ունի առաջադրուող պայմաններու կատարումին հետ:
