Դաշնակցականը իւրայատուկ հոգեբանութիւն եւ խառնուածք ունի. իտէալ եւ հաւատք ունի: Կը ներշնչուի մեր պատմութենէն, մեր ժողովուրդի հրաշազան առաքինութիւններէն: Կը հաղորդուի մեր հայրենի երկրի սրբութիւններէն, մեր լեռներէն ու ձորերէն: Դաշնակցականը պաշտելու աստիճան կը սիրէ իր հայրենիքը:
Դաշնակցականին խօսքը պայծառ է եւ անկեղծ, այդ պատճառաւ ալ իր խօսքը ուժեղ է եւ ազդու: Իր գաղափարներն ու տեսակէտները կը ներկայացնէ յստակ եւ ձեւակերպուած. այդ պատճառաւ ալ իր գրածը համոզիչ է եւ վստահութիւն կը ներշնչէ: Դաշնակցական խմբագիրը ինքնուրոյն ձեւով մը հարցերը կը դնէ շեշտակի եւ կը վերլուծէ ձեռնհասութեամբ, անհրաժեշտ փաստերով եւ ծանօթութիւններով: Պայքարի լեզուն շատ հատու է եւ կտրուկ: Մանուածապատ եւ անբովանդակ բացատրութիւններ յատուկ չեն դաշնակցականի գրիչին: Վճռակամութիւնն ու առնականութիւնը գլխաւոր յատկանիշներն են դաշնակցական գրողին:
Դաշնակցական հրապարակագիրը դաշնակցական ֆետայիին պէս յանդուգն է եւ անվախ: Կը պայքարի ուղղակի, ճակատ ճակատի, միշտ հաւատարիմ մնալով իր հիմնադիրներու գծած սրբազան ուղիին: Հարուածը կը հասցնէ ուղղակի եւ անվրէպ, ճիշդ թիրախին, ինչպէս դաշնակցական հերոսին գնդակը: Անխնայ է իր պայքարին մէջ եւ անսայթաք: Զարնողին կը զարնէ անողոք կերպով:
Դաշնակցութեան շունչն էր որ յեղաշրջեց հայ գրականութիւնը, մաքրեց մեր ոճն ու լեզուն, բովանդակութիւն եւ պայծառութիւն մտցուց մեր գիրերուն եւ գիրքերուն մէջ: Դաշնակցութիւնը նոր ակօսներ բացաւ հայ մշակոյթին համար: Ճոխացուց եւ ուռճացուց մեր քաղցրահնչիւն բարբառը:
Արդի հայ գրականութեան, հայ լեզուի եւ խօսքի ձեւաւորման եւ զարգացման մէջ շատ խոր է Դաշնակցութեան ազդեցութիւնը:
ՀԱՅԿ ՊԱԼԵԱՆ
Դաշնակցութիւնը ինք իր մէջ առիթ ունի ամէն օր հաշիւ տալու եւ գործունէութեան ծրագիրներ քննելու, որդեգրելու: Դաշնակցական մտածողութիւնը սակայն, Դաշնակցականութիւնը` որ հայկական ներաշխարհով ու հպարտառիթ զգացումներով պայքարող մեր բազմութիւններն են, կը պահանջէ հրապարակային քննութիւն, հրապարակային հաշուետուութիւն, եւ գործունէութեան ծրագրի հրապարակային որդեգրում:
Եւ Դաշնակցութիւնը պատճառ չունի խուսափելու, ինք իր մէջ կծկուելու, կոճկուելու: Պատճառ չունի իր իրագործումներն ու դժուարութիւնները հանրային սեփականութիւն չդարձնելու, իր բարեկամներու լայն շրջանակին գնահատանքն ու դիտողութիւնները, ի պահանջել հարկին նոյնիսկ դատապարտութեան խօսքը նկատի չունենալու` իր այս կամ այն թերութեան համար, իր այս կամ այն դիրքորոշումին համար:
Այսպէս է եղած Դաշնակցութեան ներքին քաղաքականութիւնը անցեալին, նոյնը կը մնայ նաեւ այսօր: Իբրեւ Հայ ազգի գերագոյն ու գեղեցկագոյն ձգտումներով ներշնչուած կազմակերպութիւն, իբրեւ հայ ժողովուրդի արիւնէն ու միսէն ծնունդ առած մտածողութիւն, իբրեւ հայ հայրենիքի բոլոր մասնիկներով, սրբութիւններով մտահոգ հաստատութիւն, չի կրնար տարբեր գործելակերպ որդեգրել:
Հոս է ահաւասիկ Դաշնակցութեան յաջողութեան գաղտնիքը, ժողովրդականութեան բնորոշիչ յատկութիւնը:
Ա. ՈՒՐՖԱԼԵԱՆ
