ՅԱՐՈՒԹ ՉԷՔԻՃԵԱՆ
Պատանեկան օրերէս կը ճանչնամ ՀՄԸՄ-ական եղբայր Ժաքը, երբ արդէն ինք երիտասարդ էր, իսկ ո՛վ չէր ճանչնար զինք: Մեր մտերմութիւնը, սակայն, սկսաւ Յորդանանի մէջ, ուր 1973-էն սկսեալ շուրջ 7 տարի պաշտօնավարեցի: Իր միութենական հարուստ վաստակին` կենսագրութեան չէ, որ պիտի անդրադառնամ, այլ` իր գործունէութեան որոշ փուլերուն, մասնակի վկայութիւններ:
Յակոբ Պոյաճեան
1975-ին սկսած լիբանանեան քաղաքացիական պատերազմին պատճառով կարգ մը ընկերութիւններ եւ հաստատութիւններ ժամանակաւոր կերպով Ամման փոխադրուեցան, որոնց հայ պաշտօնեաներէն էր պասքեթպոլի յայտնի մարզիչ քոչ Ժաք Պոյաճեանը, որուն պատահմամբ տեղ մը հանդիպեցայ: ՀՄԸՄ-ի ակումբ հրաւիրեցի զինք, պասքեթպոլի փորձի օրը` կարծիք յայտնելու մեր կողովագնդակի խումբին մասին:
Տեղացի մարզիչին հսկողութեամբ տղոց «թոյլ» փորձը դիտելով` եղբ. Ժաքին «արիւնը եռաց» եւ ինքզինք միջամտելէ հազիւ զսպեց` բերնին տակէն ինծի լսելի տղոց հրահանգներ արձակելով: Ապա, վերջապէս առաջարկս ընդունեց` պատրաստակամութիւն յայտնելով մեր խումբին սիրայօժար օժանդակել:
Երեւութապէս մեղմ ու ժպտուն եղբ. Ժաքը, երբ դաշտին վրայ իբրեւ մարզիչ կ՛աշխատի, բոլորովին կ՛այլակերպուի ու «առիւծ» կը դառնայ: Անդադար տղոց գոռալով, որոտալով, ազդու ցուցմունքներ տալով, երբեմն իրեն յայտնի «ք..իս տղայ» կէս փաղաքշական ածականը գործածելով:
Եղբ. Ժաքը սորվեցուց, որ մի՛շտ յաղթելու մտային ու ֆիզիքական պատրաստութեամբ պէտք է նետուիլ դաշտ` անվախ ու համարձակ: «Դող դիմացի՛նդ վախնայ քեզմէ», «Պտոյտի չենք եկած», «Սալոնին մէջ չենք հոս» եւ այլ խրախուսիչ, մերթ «վիրաւորական» ասոյթներով տղոց մէջ պայքարի ոգին բարձրացնելու կարողութիւնը ունէր ան: Կարճ ժամանակ ետք տեղացի մարզիչը չէր հաւատար, որ ասոնք իր երբեմնի մարզած, սակայն այժմ կրակ ու բոց դարձած նոյն տղաքն էին:
Եղբ. Ժաքին ազդեցիկ, խիստ, սակայն ոգեւորիչ ու հոգատար ղեկավարութեամբ` 1976-ին խումբը դարձաւ Բ. դասակարգի ախոյեան, իսկ յաջորդ տարի` 1977-ին, պատմութեան մէջ առաջին անգամ ըլլալով, Յորդանանի առաջին դասակարգի ախոյեան` նոր աւիշ ու եռանդ պարգեւելով գաղութին: Այս էր նուիրեալ ու մասնագէտ ՀՄԸՄ-ական մարզիչ եղբ. Ժաքը, որուն շնորհիւ այն նոյն ատաղձը, որ Բ. դասակարգին մէջ կը պայքարէր, Յորդանանի ախոյեանութեան տիրացաւ` փաստելով, որ ատակ ու հարազատ մարզիչին դերակատարութիւնը շատ բան կը փոխէ:
Մեր գործակցութեան յաջորդ փուլը սկսաւ, երբ 1980-ին վերջնականապէս Պէյրութ վերադարձայ, ու այս անգամ ի՛նք իբրեւ ՀՄԸՄ Պէյրութի վարչութեան ատենապետ` զիս գործի հրաւիրեց, ու քանի մը տարի այդպէս միասնաբար աշխատեցանք: Վարչութեան մէջ միայն երկուքս «արեւելեան» Պէյրութի Էշրեֆիէ շրջանէն էինք ու ժողովներէն ետք, գիշերով, մեր ինքնաշարժներով, իր առաջնորդութեամբ, «Պարպիր»-ի ճամբով մեր տուները կը վերադառնայինք: Միայն մէկ անգամ արձակազէնին փամփուշտը ինքնաշարժիս մետաղը ծակեց: Ինք գործին բերումով «արեւմտեան» Պէյրութ կ՛աշխատէր, օրակա՛ն վտանգի ենթակայ էր, երբ երթուդարձով կ՛անցնէր պատերազմին պարտադրած սահմանագիծները` միեւնոյն ատեն լիուլի կատարելով միութենական պարտականութիւնները:
Քանի մը տարի ետք, ՀՄԸՄ-ի Լիբանանի Շրջանային վարչութեան մէջ միասին էինք, ուր նկատելի էր իր ժողովականի արհեստավարժ մօտեցումը: Ընդհանրապէս իր մասնագիտութենէն դուրս նիւթերուն չէր միջամտեր եւ կարծիք կը յայտնէր, երբ որ հարցուէր: Սակայն իր մասնագիտութեան` պասքեթպոլի եւ պետական, մարզական համադաշնակցութիւններու խնդիրներուն մէջ անպայման իր փորձառու ըսելիքը ունէր: Բացառիկ կարողութիւն ունէր եւ քանիցս մարզական-պետական անկարելի մեքենականութիւններ կարելի դարձուց` շնորհիւ իր «լիբանանեան» ոճին տիրապետելուն եւ յարաբերական լայն շրջանակին: Իր բոլոր ստանձնած պարտականութիւնները լիուլի, ճշդապահութեամբ ու աւելիով կը կատարէր:
Վերջապէս, Ժաք Պոյաճեանը ճանչցայ իբրեւ Ազգային Գէորգ Չաթալպաշեան վարժարանի խնամակալութեան ատենապետ: Վարժարանի պատմութեան դժուար փուլի մը, 1996-ին սիրայօժար կերպով ստանձնեց խնամակալութեան ատենապետի պաշտօնը եւ հօր մը նման հոգաց վարժարանին պէտքերը: Շնորհիւ լիբանանեան եւ հայկական իր լայն շրջանակին եւ ծանօթութիւններուն, բնա՛ւ պարապ ձեռքով դպրոց չէ այցելած` բերելով գրենական պիտոյքներէն մինչեւ վարժարանին նոր շարժակառքը` օթօքարը, որ իր միջոցով մի ոմնի մը կողմէ նուիրուեցաւ վարժարանին:
Այստեղ նոյնպէս, իբրեւ խնամակալութեան ատենապետ, միջամուխ չէր ըլլար կրթական հարցերուն, եւ իր ու յարակից մարմիններուն ճիգերուն շնորհիւ` դպրոցը դարձաւ տնտեսապէս ինքնաբաւ: Խնամակալութիւն, տնօրէնութիւն, քահանայ` տէր Մեսրոպ Քէրքէզեան, թաղականութիւն` ատենապետ ՀՄԸՄ-ական եղբ. Վարդգէս Հայրապետեան եւ շրջանաւարտից միութիւն հեզասահ ու սերտ գործակցութիւնը դրական կերպով կերպարանափոխեց վարժարանը իր կրթական մակարդակով, աշակերտութեան թիւով ու տնտեսութեամբ:
Եղբ. Ժաք, քանիցս աշխատանքովդ փաստեցիր «ճիշդ անձը ճիշդ գործին վրայ» սկզբունքը: Վա՛րձքդ կատար:
12 մարտ 2021
