Բանաստեղծական Երեկոյ
Նուիրուած Մուշեղ Իշխանի
Տեղի ունեցաւ 17 հոկտեմբերի երեկոյեան ժամը 8:30-ին, Համազգայինի ակումբին մէջ:
Համազգայինի գրական-գեղարուեստական յանձնախումբի գործունէութեան եղանակի բացումը սկսաւ բանաստեղծ Մուշեղ Իշխանին նուիրուած երեկոյթով մը:
Օրուան նախագահը` Յ. Իսկէնտէրեան, հրաւիրեց ներկաները բանաստեղծական պահի մը վայելքին` «Տառապանք» քերթողագիրքի ընթերցումի առիթով: Հեղինակին այս վերջին գործը անձնական սէրեր եւ յուզումներ չէ, որ կ՛արտայայտէ, այլ իր հասունութեան հասած, իր գծած ուղիին հաւատարիմ մնացած իսկական բանաստեղծի մը ապրումները, «աշխարհի ցաւով հիւանդ» հոգիի մը տառապանքները:
Խաչիկ Արարատեան մօտ 30 վայրկեան իր ընթերցումով մասնակից դարձուց ներկաները բանաստեղծին յուզումներուն, որոնք արտայայտուեցան երբեմն բանտարկեալի մը հանդէպ տածած իր գթութեան մէջէն, երբեմն ամուրիի մը մենաւոր կեանքի տխուր խորհրդածութիւններէն, երբեմն` լքուած կատուի մը յուզում արտայայտող աչքերէն, պատկերացումը, անհամար սիրոյ, կարեկցութեան եւ հոգիին` գուրգուրանք տածող մարդու մը դէպի մարդն ու տառապանքը:
Ոմանք չափեցին բանաստեղծին մելամաղձոտութիւնը` առարկելով, թէ կը պակսի՞ն արդեօք երջանիկ սէրն ու կեանքի ուրախութիւնները: Ուրիշ մը զարմանքով դիտել տուաւ, որ` «Ամէն բանի մէջ բանաստեղծութիւն կը տեսնէ», այնքան որ կատու մը կրցած է ներշնչել զինք, քերթուածի մը հերոսը դառնալու աստիճան:
Ուրիշներ բնական գտան հեղինակին թախիծն ու նիւթերու ընտրութիւնը` նկատի ունենալով դժբախտ մանկութեան մը յիշատակը եւ հայ ազգին ողբերգական ճակատագիրը. երեւոյթներ, որոնք ամուր կերպով դրոշմած են բանաստեղծին ամբողջ կեանքը` զայն դարձնելով մելամաղձոտ եւ գերզգայուն:
Մուշեղ Իշխան յայտնեց իր գոհունակութիւնը բանաստեղծի եւ խումբի մը միջեւ հաղորդականութիւն ստեղծելու այս հաճելի նախաձեռնութեան համար: Անհրաժեշտ համարեց նաեւ կապ ստեղծել նորեկ գրողներու եւ ժողովուրդին միջեւ:
– Ճիշդ է,- աւելցուց,- բանաստեղծը կը սկսի գրել միայն իրեն համար, սակայն գրելէ ետք անխուսափելիօրէն կ՛ուզէ նաեւ ճանչնալ ընթերցողին ապրումները, իր գործին յառաջացուցած հակազդեցութիւններն ու արձագանգները` ընթերցող հասարակութեան մօտ: Եթէ հեղինակները գրէին միայն իրենց համար, արուեստագէտները արտադրէին նոյն մտահոգութեամբ, ապա ամբողջ ազգային հարստութիւն մը պիտի վերածուէր թանգարանային մշակոյթի:
– Այս գիրքին մէջ ամփոփուած բանաստեղծութիւններուն յուզիչ շեշտը մաս կը կազմէ կեանքի ուրախ թէ տխուր երեսներուն. հետեւաբար այս երեսներուն ըլլայ մէկուն թէ միւսին առանձնապէս օգտագործումը մաս կը կազմէ կեանքի առօրեայ իրականութեան:
– Քանի մը տարի առաջ,- կը շարունակէ Մ. Իշխան,- երբ «Ողջոյն քեզ կեանք»-ը հրատարակեցի, մարդիկ առարկեցին, որ ճիգով յղացուած գործ է, կեանքին մէջ տիրապետողը տխրութիւնն է առաւելաբար: Այս վերջին գործիս առիթով կ՛ըսեն, որ ճնշող է: Երկու պարագաներուն ալ բանաստեղծը չէ, որ կ՛որոշէ գործին շեշտը: Ճիգի արդիւնք չէ «Ողջոյն քեզ կեանք»-ը, ինչպէս որ որոշումի մը հետեւանք չէ «Տառապանք»-ը: Հոգեբանական պատճառներ, շրջապատի ազդեցութիւն, չնախատեսուած դէպքեր յաճախ կը տնօրինեն գործի մը ճակատագիրը` տալով անոր ուրախ, լաւատես եւ կամ տխուր ու յոռետես խորք մը:
– Շատ բնական է,- ըսաւ,- որ չկարենանք անջատել կենդանին եւ մարդը իրենց տառապանքին մէջ: Տխուր կատուի մը ու խեղճ երեխայի մը նայուածքները կրնան նոյնքան սրտառուչ ըլլալ. եւ ընդհանրապէս ալ բանաստեղծութիւնը 90% տոկոսով տխուր է. սովորաբար բանաստեղծը ներշնչող նիւթը վիշտն է, ինչպէս նաեւ` յուսախաբութիւնը, սպասումը, կորուստը, եւ այլն:
Երեկոյթի վերջաւորութեան Յ. Իսկէտէրեանը իր եզրափակիչ խօսքին մէջ, շատ հարազատ գտաւ Մ. Իշխանի բանաստեղծութիւններուն ոգին: Բնական է, ըսաւ, որ գերիշխողը ըլլայ տխուրը, երբ նկատի առնենք, թէ վերջին 4-5 տարիներու ընթացքին ընդհանուր լարուած կացութեան մը ազդեցութիւնը, գաղթաշխարհի հայութեան հետզհետէ անորոշ ճակատագիրը եւս կրնան տագնապ ստեղծած ըլլալ բանաստեղծին հոգիէն ներս:
Մաղթեց վերջապէս, որ Մ. Իշխանի «Ոսկի աշուն»-ը տեւէ տակաւին, որպէսզի տաղանդաւոր բանաստեղծը շարունակէ ծառայել հայ գրականութեան անդաստանին:
ՇԱՔԷ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ
Զահլէի ՀՄԸՄ-ի Ակումբին Բացումը
Շաբաթ, 19 հոկտեմբեր, կէսօրէ ետք տեղի ունեցաւ Զահլէի ՀՄԸՄ-ի ակումբին հանդիսաւոր բացումը:
Հանդիսութիւնը կը հովանաւորէին վեթերան եւ վաստակաւոր ՀՄԸՄ-ական եղբայրներ` Կիրակոս Թապագեանը, Փայլակ Բալուլեանը, Լեւոն Բիւրիւմլեանը եւ Ազատ Գասարճեանը:
Զահլէի ՀՄԸՄ-ի վարչութեան կողմէ հանդէսին բացումը կատարեց Ժորժ Էքմեքճեանը: Ան պատմականը ըրաւ Զահլէի ՀՄԸՄ-ի ակումբին գնման աշխատանքներուն եւ շեշտեց սեփական ակումբներուն կարեւորութիւնը: Յայտնենք, որ այս ակումբը իրենց գործունէութեամբ պիտի շնչաւորեն ոչ միայն ՀՄԸՄ-ական եղբայրներ, այլեւ` ընկերներ, պատանիներ եւ Օգնութեան խաչի անդամուհիներ:
Հանդէսը վարեց Ա. Տօնոյեանը: Ան իր խօսքին մէջ շեշտելէ ետք ակումբներուն կարեւորութիւնը մեր ազգային կեանքէն ներս, զուգակշիռով մը անդրադարձաւ ՀՄԸՄ-ի ծնունդին եւ Սարդարապատի ճակատամարտին` անոնց յիսնամեակին առիթով:
Պատշաճ հիւրասիրութենէ ետք Ժորժ Էքմեքճեան ՀՄԸՄ-ի շքանշանով պարգեւատրեց` Ազատ Գասարճեանը, Լեւոն Բիւրիւմլեանը, Հաննա Գասարճեանը, Կիրակոս Թապագեանը եւ Փայլակ Բալուլեանը: Նոյն շքանշանով պարգեւատրեց նաեւ Զահլէի Օգնութեան խաչի բազմավաստակ ատենապետ Արուսեակ Պիլեզիկճեանը:
Ստեղծուած խանդավառ մթնոլորտի մէջ եղան սրտաբուխ նուիրատուութիւններ` հետեւեալներէն.
Ազատ Գասարճեան` 100 լ.ո., Լեւոն Բիւրիւմլեան` 100, Հաննա Գասարճեան` 100, Կիրակոս Թապագեան` 50, Սեդրակ Կարոյեան` 50, Փայլակ Բալուլեան` 50, Արուսեակ Պիլեզիկճեան` 50, Սահակ Թագւորեան` 25, Աբրահամ Չոլաքեան` 25, Գրիգոր Փլաքճեան` 25, Սմբատ Ղուկասեան` 25, Յարութիւն Կարապետեան` 20, Ժան Մկրտիչեան` 10, Սեդրակ Ֆոսեան` 10 եւ տիկին Պաղչեճեան` 5 լ.ո.: Գումարը` 645 լ.ո.:
Ն.
