Ստացուած Գիրքեր. «Պատմութիւն Հայոց Աղօթամատոյցին» (Հեղինակ` Հայր Վարդան Հացունի)

ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ

Մայր Աթոռ սուրբ Էջմիածնի տպարանէն 2015-ին լոյս տեսաւ հայր Վարդան Հացունիի «Պատմութիւն հայոց աղօթամատոյցին» հատորը (Բ. հրատարակութիւն), 544 էջ: Խմբագիր` Շահէ վարդապետ Անանեան:

«Երկու խօսք»-ին մէջ Շահէ վարդապետ կ՛ըսէ, որ հայր Վարդան Հացունիի «Պատմութիւն հայոց աղօթամատոյցին» աշխատութիւնը Ի. դարու հայ ծիսական գրականութեան, եւ ընդհանրապէս հայ ծէսի մասին ամէնէն ամբողջական աշխատութիւններէն մէկն է: Հայ ծէսի պատմութեան նուիրուած բազմաթիւ այլ գիտական աշխատութիւններ եւ մենագրութիւններ առաջ եկան Հացունիի այս դասական երկի կողքին, բայց Հացունիի գիրքը կը շարունակէ պահպանել իր կարեւորութիւնն ու նշանակութիւնը հայ ծէսի ուսումնասիրութեան ծիրէն ներս:

Հայր Վարդան Հացունիի գիրքին առաջին հրատարակութիւնը լոյս տեսած է 1965-ին, անոր մահէն աւելի քան քսան տարի ետք:

Գիրքը բաղկացած է երեք մասէ եւ յաւելուածական բաժինէ մը:

Առաջին մասը կարեւոր ծանօթութիւններ են աղօթքի պաշտամունքին, պաշտամունքի լեզուին, թիւ եւ ժամեր պաշտամունքին, ժամերու կոչումներուն եւ խորհուրդին, պաշտամունքի կազմակերպութեան, աղօթքի պաշտօնեաներու, աղօթքի վայրերու եւ պաշտամունքի սպասներու մասին:

Երկրորդ մասը աղօթամատոյցը եւ իր կազմաւորումն են: Աղօթամատոյցին անունը, աղօթամատոյցը Դ.-Ե. դարերուն, աղօթամատոյցը Զ.-Ը. դարերուն (գիշերային ժամ, առաւօտեան, Արեւագալ, Գ., Զ. եւ Թ. ժամեր, երեկոյեան եւ խաղաղական եւ շարականներ), աղօթամատոյցը: Թ. – Ժ. դարերուն (գիշերային ժամ, առաւօտեան ժամ եւ շարականներ), աղօթամատոյցը ԺԱ. – ԺԳ. դարերուն (արեւագալի պաշտօնը, ցերեկի երեք ժամերը, սեղանոյ օրհնութիւնը, եւ բարգաւաճում ու կարգապահութեան պաշտամունքի), եւ աղօթամատեանը յաջորդող դարերուն ու նորութիւններ:

Երրորդ մասը ծիսական հարցեր են` սրբազան սովորութիւններ (պատրաստութիւն պաշտամունքի, աղօթքի զգեստներ, լուացում, խնկարկութիւններ, աղօթքի ձեւեր եւ լռութիւն` յետ խաղաղականի), զանազանութիւն շաբթուան օրերու (երկուշաբթի, երեքշաբթի, հինգշաբթի, շաբաթ եւ կիրակի, չորեքշաբթի եւ ուրբաթ, հանգստեան տօներ եւ իւղաբերից կարգ), եւ պաշտօն հանգիստեան (հին օրեր, իններորդ դար, Մաքենեաց խրատները, անհատականները եւ խանգարում սովորութեան):

Յաւելուած բնագիրները խրատականներ են` ժամատեղեաց խրատք Մաքենեանց ուխտին, ժամատեղեայ խրատք Թեղենեանց ուխտին, եւ այլն: