Արցախեան Աւանդութիւններ
Պտղատու Ծառը Չեն Կտրեր
Արցախի մէջ հազարաւոր տարիներ առաջ Սօս անունով գիւղացի մը կ՛ապրէր: Անոր տնամերձ այգիին մէջ մեծ խնձորենի մը կար, որուն պտուղները ընտանիքի ձմեռուան պաշարեղէնի զարդը կը կազմէին:
Սակայն երեք տարի շարունակ այս խնձորենին ոչ մէկ անգամ չծաղկեցաւ: Հարեւանները ամէն աշնան լեցուն կողովներով պտուղ կը տանէին իրենց այգիներէն, իսկ Սօս տուն կը դառնար ձեռնունայն:
Յաջորդ տարուան գարնան, երբ սովորականին պէս ծաղկած էին բոլոր ծառերը եւ առատ պտղատարուան նշաններ կ՛երեւէին, Սօս չհամբերեց եւ կացինով կտրեց իր չծաղկած խնձորենին: Քանի մը օր ետք սաստիկ ցուրտէն ծաղկաթափուեցան բոլոր ծառերը: Մարդիկ տարուեցան իրենց վար ու ցանքով եւ բոլորովին մոռցան պտուղը: Ալ ի՞նչ պտուղ կրնար ըլլալ, երբ ամրան սկիզբը բոլոր ծառերը արդէն տերեւաթափ դարձեր էին:
Բայց ահա Սօսի կտրած խնձորենին աննախընթաց ծաղկեցաւ: Զարմացուց: Կիսաթեք ինկած խնձորենին պտղաւորուեցաւ եւ աշնան սկիզբը Սօս քանի մը կողով խնձոր քաղեց: Այդքան համեղ, անուշաբոյր խնձոր ոչ ոք տեսած էր Արցախի մէջ: Իսկ այդ տարի, բացի Սօսէն, ոչ ոք պտուղ ունէր: Ձմրան` հիւանդ ունեցողները խնձորի մը համար Սօսին կը դիմէին թախանձանքով, հարսանիքի պատրաստութիւն տեսնողները անոր դուռը կը զարնէին: Եւ իրեն դիմողներուն խնձոր տալով` Սօս ամէն անգամ իր ծառին պատմութիւնը կ՛ընէր.
– Եթէ չկտրէի, տասնապատիկ պտուղ կ՛ունենար ծառս, եւ հիմա առատաձեռն կ՛ըլլայ,- կ՛ըսէր ան:
Այդ դէպքէն ետք ոչ մէկ արցախցի ձեռք տուաւ իր ծառին: Եւ երբ որեւէ ծառ երկար ատեն պտուղ չէր տար, տէրը կացինով երեք անգամ թեթեւակի կը խփէր ծառին եւ կ՛ըսէր.
– Պտուղ կու տաս` տո՛ւր, չես տար` կը կտրեմ:
Ուրիշ մը իբր թէ կը միջնորդէ.
– Մի՛ կտրեր, այս տարի անպատճառ պտուղ կու տայ:
Ու մինչեւ այսօր Արցախի մէջ սովորութիւն դարձած է պտղատու ծառ չկտրելը:
Հ. ԽԱՉԱՏՐԵԱՆ
Լիբանանահայ Նկարիչ
Շարթի Նուաճումները
Վերջերս ֆրանսական մամուլը լայնօրէն անդրադարձաւ լիբանանահայ արժէքաւոր նկարիչ Շարթի կատարած նուաճումներուն:
Ստորեւ «Լ՛Էքօ տը լա Ֆինանս» թերթին յօդուածը` ամփոփ գիծերու մէջ:
Շարթ ծնած է Պէյրութ, 1927-ին: Հայրը լուսանկարիչ էր: 13 տարեկանին, կ՛ըսեն, կը գծէր յաջող կերպով: 18 տարեկանին, իբրեւ գծագրող, գործի կը մտնէ հրատարակչատուն մը:
Սուրիա կատարած կարճատեւ այցելութենէ մը ետք Շարթ կը համոզուի, որ միայն Փարիզի մէջ պիտի կրնայ փառքի բարձունքներ նուաճել: Իտալիա կատարած փոքր շրջապտոյտէ մը ետք կու գայ Փարիզ, 1947-ին: Տարի մը ետք Գեղարուեստից վարժարանին մէջ կը հետեւի գծագրութեան, իւղանկարի եւ որմնանկարչութեան դասընթացքներու:
23 տարեկանին արդէն փայլուն ապագայ խոստացող երիտասարդ մըն էր նկարչական արուեստին մէջ: Կը նկարէր խոր հասկացողութեամբ եւ անընդհատ կը կարդար Կանտիի ու Կոմփիկիոսի գործերը: Շրջան մը Հոլանտայի մէջ կատարեց նկարչական յաջող փորձեր: Սքանտինաւիոյ մէջ ապահովեց նկարչական մրցանակ մը:
Պէյրութ` իր ծննդավայրին տուած կարճ այցելութենէ մը ետք, Շարթ վերջնականապէս հաստատուեցաւ Փարիզ, 1954-ին: Այս թուականէն կը սկսէր Շարթի իսկական վերելքը դէպի մեծ նուաճ ումներ: Յաջորդաբար ցուցահանդէսներ սարքեց Փարիզի առաջնակարգ սալոններու մէջ: 1958-ին այցելեց Սպանիա, ինչպէս նաեւ` եւրոպական այլ երկիրներ:
Մասնակցեցաւ Քարաքասի, Քալիֆորնիոյ, Միլանոյի, Պէյրութի, Նիւ Եորքի, Շիքակոյի եւ Փարիզի մէջ կազմակերպուած ցուցահանդէսներուն եւ խլեց բազմաթիւ Ա. մրցանակներ:
1956-ին Ա. մրցանակ` «Կշռոյթ եւ գոյն» գործով, 1962-ին` Շերպուրկի երկամեայ Ա. մրցանակը, 1964, 1965 եւ 1967 թուականներուն` Պէյրութի միջազգային մեծ մրցանակը, Մանթ լա Ժոլի քաղաքի Ա. մրցանակը եւ, վերջապէս, «Էլիզէ-Պրըթանիա» կեդրոնի ցուցահանդէսին Ա. մրցանակը, ուր պիտի ներկայացուէր արդիական եւ ուժական Պրըթանիայի հարազատ պատկերը: Այս ցուցահանդէսին մէջ էր, որ Շարթ փայլեցաւ` խլելով առաջնութիւնը վտանգաւոր մրցակիցներու ձեռքէն:
Այսօր Շարթ արդէն տաղանդաւոր նկարիչ մը դարձած է եւ ծանօթ է իբրեւ այդպիսին: Եթէ ան գիտէ խաղալ իր գիծերուն եւ գոյներուն հետ, ատիկա կը պարտի իր խոր զգացումներու հրայրքին, որուն շնորհիւ բարձրացած է միջազգային դիրքի:
Սարսափելի, խենթ շարժումները իր գիծերուն կ՛աւարտին մեղմութեամբ մը, որ կը տածէ հանդէպ մարդկութեան: Քաղցրութիւն մը, որ կը յայտնաբերուի իր համեստ տիպարներուն ընդմէջէն:
