Վենեզուելայի Հայ Գաղութը
Վենեզուելայի հայ գաղութը ծնունդ առած է Ա. Համաշխարհային պատերազմէն անմիջապէս ետք` քանի մը հայ ընտանիքներու կայք հաստատումով Քարաքասի մէջ:
Այս քանի մը ընտանիքները, երկար ու դժուարին տարիներ, հայապահպանման համար դժնդակ պայքար մղած են այլասերիչ ազդակներու դէմ, մինչեւ որ նոր հայ գաղթականներ եկած են իրենց հայու թարմ ու տաք շունչով առաւել զօրութեամբ գօտեպնդելու իրենց հայեցիութիւնը:
Վերջին գաղթականներու ժամանումէն քանի մը տարի ետք, արդէն կը սկսի խօսուիլ եկեղեցիի, դպրոցի, վարդապետի եւ ակումբի մասին:
Մեր նախնիքներու բարի սովորութեան համաձայն, Վենեզուելայի հայերը, հակառակ իրենց գաղութի փոքր թիւին, տարին քանի մը հեղ կը խմբուին Ստեփան Ծաղիկեանի ապարանքը` խորհրդակցելու համար ազգաշէն գործերու մասին:
Այս հանդիպումները երկար չեն տեւեր եւ 1966-ի ապրիլ 27-ի առաւօտուն, Քարաքաս կը ժամանէ գաղութին հոգեւոր հովիւը` Եզնիկ վրդ. Բալայեանը, որ կը հաստատուի Քարաքաս` բարձր արտօնութեամբը Մեծի Տանն Կիլիկիոյ հայրապետ Խորէն Ա. կաթողիկոսի:
Վարդապետին ժամանումէն ետք ազգային գործը արագ թափ մը կը ստանայ: Առաջին հերթին կը փնտռուի կալուած մը, որ պիտի դառնար Ազգային տունը: Շնորհիւ վարչական կազմի անդուլ փնտռտուքներուն` 1966 օգոստոս 15-ին կը գնուի ազգային կալուածը:
Կիրակի, 8 յունուար 1967-ը անմոռանալի օր մը կ՛ըլլայ Վենեզուելայի հայութեան համար: Գրեթէ ամբողջ գաղութը ցնծութեան տամուկ աչքերով ներկայ կը գտնուի «Ազգային Արարատ տուն»-ի բացման արարողութեան եւ կը հաղորդուի Քարաքասի նորակառոյց Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցիին մէջ:
Բացումէն անմիջապէս ետք գաղութին աւագ մտահոգութիւնը կ՛ըլլայ մանուկներու համար շաբաթօրեայ դպրոցի մը հաստատումը:
Քանի մը ամիս ետք այս բաղձանքն ալ կ՛իրագործուի, եւ այսօր գաղութը` ունի իր շաբաթօրեայ դպրոցը` երեք ժամերու տեւողութեամբ:
Իսկապէս գնահատանքի արժանի է Վենեզուելայի հայ գաղութի այս ոգեւորիչ զարթօնքը:
Ափ մը հայեր, չբաւականանալով եկեղեցիով ու դպրոցով, ուզեցին ունենալ իրենց միութենական շարժումները եւս` յար եւ նման բազմահոծ գաղութներու:
Առաջին առիթով ծնունդ առաւ Վենեզուելայի հայ տիկնանց միութիւնը, որ իր գործի շրջագծին մէջ առաւ եկեղեցւոյ եւ դպրոցի հոգածութիւնը: Ապա հիմնուեցաւ Վենեզուելայի հայ երիտասարդաց միութիւնը, որուն գլխաւոր նպատակն է կերտել` հոգեպէս, մտաւորապէս ու մարմնապէս առողջ նոր սերունդ մը: Հարկ է ընդգծել, որ երիտասարդացի հովանիին տակ կազմուեցան երգի, պարի եւ թատերական խումբեր, որոնք վստահաբար աւելի պիտի խթանեն հայ կեանքը:
Եւ հիմա, որ այս բոլորը կենդանի իրականութիւններ դարձած են, կը մնայ մեզի մեր սրտի խոր ծալքերէն մաղթել, որ այս գաղութը միշտ դէպի յառաջ նայի ու փայլուն էջ մը արձանագրէ սփիւռքի հայութեան պատմագրքին մէջ:
Ե. ԱՐԱՐԱՏ
