ԱՍՊԵՏ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ
Երեւանի մէջ լոյս տեսաւ Լեւոն Շառոյեանի հեղինակած «Լեռնականներու վերջին շառաւիղը` Սիմոն Սիմոնեան» գիրքը, բաղկացած` 67 էջերէ:
Հալէպահայ մտաւորական Լեւոն Շառոյեան կը ներկայացնէ վաստակաշատ գրող, կրթական մշակ, գրահրատարակիչ, խմբագիր, մշակութային եւ հասարակական գործիչ Սիմոն Սիմոնեանի կեանքին գլխաւոր փուլերը եւ անոր գրական ժառանգութիւնը:
Խօսելով Սիմոնեանի պատրաստած հայոց պատմութեան դասագիրքերուն մասին Շառոյեան կ՛ըսէ, որ սերունդներ իրենց անցեալի փառաւոր պատմութեան հետ հաղորդուեցան այդ դասագիրքերուն ճամբով: Սերունդներ, իրենց պատանի հասակին, թրծուեցան ու իբրեւ զտարիւն հայ կոփուեցան այդ գիրքերուն միջոցով:
Խօսելով Սիմոնեանի պատրաստած «Արեւելահայ գրականութիւն» կոթողային գործին մասին Շառոյեան կ՛ըսէ, որ ըստ Սիմոնեանի, արեւելահայ գրականութեան գլխաւոր ու անմահ դէմքներն են` Խաչատուր Աբովեան, Րաֆֆի, Շերվանզադէ, Մուրացան, Նար Դոս, Գաբրիէլ Սունդուկեան, Յովհաննէս Թումանեան, Աւետիք Իսահակեան, Վահան Տէրեան, Ղազարոս Աղայեան եւ Աւետիս Ահարոնեան: Սիմոնեան արեւելահայ գրականութիւնը վերարժեւորած է իր գրականագէտի դիտանկիւնէն:
Շառոյեան կը գրէ, որ Սիմոն Սիմոնեան
1940-ական տարիներուն սկսաւ գրի առնել Սասունէն Հալէպ գաղթած հայ պարզունակ մարդոց կեանքէն առնուած հետաքրքրական պատումներ: Իր տիպարները չարքաշ ու պատուախնդիր անձեր էին, հայրենի իրենց երկրին հին բարքերով ու մտայնութեամբ կոփուած, որոնք սակայն դժուարութիւն ունէին հաշտուելու իրենց նոր միջավայրին հետ: Ամէն ինչ կը բաղդատէին «էրկրի» բարքերուն ու կենցաղին հետ:
***
Սիմոն Սիմոնեան ծնած էր Այնթապ, 1914-ին, բայց արմատներով Սասունի Կերմաւ գիւղէն էր, ջաղացպան Օվէի որդին: Այնթապի հայաթափումէն ետք (1921) ընտանիքին հետ փոխադրուած էր Հալէպ: Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Անթիլիասի դպրեվանքին մէջ: Վերադառնալով Հալէպ եղած է ուսուցիչ եւ հիմնած «Սեւան» տպարանը, ուրկէ հրատարակած է «Սեւան» պարբերագիրքի երկու թիւեր:
Գարեգին Ա. Յովսէփեանց կաթողիկոսի հրաւէրով 1946-ին Պէյրութ փոխադրուելով պատասխանատու պաշտօններ ստանձնած է մայրավանքէն ներս: Եղած է դպրեվանքի դասախօս եւ եւ «Հասկ» ամսագիրի խմբագրապետ:
Սիմոն Սիմոնեան 1959-ին հիմնեց Սեւան հրատարակչատունը. եղաւ լիբանանահայ մեծագոյն գրահրատարակիչներէն մէկը: Սեւան հրատարակչատունէն լոյս ընծայուեցան աւելի քան 475 անուն հայերէն գիրքեր` 190 հեղինակէ:
Սեւան հրատարակչատան հրատարակութիւններուն մէջ շատ կարեւոր տեղ կը գրաւեն հայերէն դասագիրքերը: Սիմոնեան պատրաստեց հայոց պատմութեան դասագիրքերը` վեց հատոր: «Արագած» պատկերազարդ դասագիրքերու շարքը` նախակրթարանի Ա. էն Զ. կարգերուն համար, իրեն գործակից ու համահեղինակ ունենալով Օննիկ Սարգիսեանը: «Աշխարհագրութիւն» խորագրեալ չորս դասագիրքեր` օժանդակ ունենալով Երուանդ Պապայեանն ու Օննիկ Սարգիսեանը: «Նոր քերականութիւն» Ա. եւ Բ. գիրքերը, գործակից ունենալով Սարգիս Պալեանը: Սիմոնեան պատրաստեց նաեւ հայերէնէ-հայերէն արդի բառարանը, զոր կոչեց «Սեւան ընդարձակ բառարան»:
Սիմոն Սիմոնեան հիմնեց նաեւ «Սփիւռք» շաբաթաթերթը, որ ունէր մնայուն աշխատակիցներու եւ հաւատարիմ ընթերցողներու շատ լայն շրջանակ մը:
Սիմոնեան հեղինակած է նաեւ «Կը խնդրուի… խաչաձեւել», «Սիփանաց քաջեր» (երկու հատոր), «Լեռ եւ ճակատագիր», «Լեռնականներու վերջալոյս»-ը եւ «Սիփանց քաջեր»-ը, «Անժամանդրոս»-ը
Սիմոն Սիմոնեան մահացած է 1986-ին:
