Եւրոպայի խորհուրդի Խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ) պատուիրակութիւնը, որ դիտորդական առաքելութիւն կատարեց 6 դեկտեմբերին Հայաստանի մէջ տեղի ունեցած սահմանադրական բարեփոխումներու հանրաքուէին ընթացքին, հրապարակած է իր արժեւորումը:
ԵԽԽՎ-ի պաշտօնական կայքին մէջ նշուած է, որ հանրաքուէով ընդունուեցաւ նոր սահմանադրութիւնը, ըստ նախնական արդիւնքներուն, քուէարկութեան մասնակիցներուն 64 տոկոսը թեր քուէարկած է` այսպիսով ապահովելով սահմանադրական փոփոխութիւններու ընդունման համար անհրաժեշտ արձանագրուած ընտրողներուն 25 տոկոսի մասնակցութեան օրինաթիւը:
«Համեմատաբար ցած մասնակցութիւնը, բնակչութեան մօտ 50 տոկոս, արտացոլացումն է այն փաստին, որ հանրաքուէն պայմանաւորուած է քաղաքական շահերով», նշուած է հաղորդագրութեան մէջ:
Նշուած է, որ 2,5 տարուան բարեփոխումներու հոլովոյթը այնքան ամբողջական չէր, խորհրդարանը ունէր ընդամէնը քանի մը շաբաթ բովանդակութիւնը քննարկելու համար եւ հանրային բանավէճը սահմանափակուեցաւ 2 ամիսով` դժուարացնելով համաձայնութեան ձեռք բերումը:
«Այսպիսով, սահմանադրական բարեփոխութիւններու հիմնական առանցքը` նախագահական համակարգէն խորհրդարանական համակարգին անցումը, բազմաթիւ քաղաքացիներու կողմէ կը դիտուի իբրեւ ներկայի նախագահին իշխանութեան վրայ մնալու միջոց` անոր երկրորդ եւ վերջին ժամկէտին աւարտէն ետք»:
Քուէարկութեան հոլովոյթին առնչութեամբ պատուիրակութիւնը կ՛ափսոսայ, որ իշխանութիւնները մտահոգ չէին դէպի նոր սահմանադրութիւն տանող հոլովոյթին անաչառութեամբ եւ նշած են քանի մը հարցեր.
– Ընտրացանկերուն մէջ անճշդութիւնները, հոն կային մնայուն կերպով Հայաստանէն դուրս բնակող կամ նոյնիսկ մահացածներու անուններ` հաստատելով այն պնդումները, որ այս անունները կ՛օգտագործուին այն մարդոց կողմէ, որոնք քանի մը անգամ կը քուէարկեն:
– Մեծ չափերու կազմակերպուած ընտրակաշառքներ, ընտրողներու վրայ ճնշում գործադրելու պնդումներ:
– Լրատուական դաշտը անգամ մը եւս հաւասար մօտեցում չունէր, եւ քաղաքական կուսակցութիւնները չեն կրցած կատարել իրենց պարտականութիւնները` հասարակութիւնը տեղեակ պահելու եւ զայն քուէարկութեան մղելու:
– Գործադիր մարմիններուն կողմէ վարչական կարողականութեան չարաշահում:
– Ընտրական պաշտօնեաներու ճնշումներու, կաշառելու պնդումները:
– Տեղամասային ընտրական պաշտօնեաներու վերապատրաստման թերութիւնները` յատկապէս հաշուարկի ընթացքին:
– Շարժական քուէարկութեան բացակայութիւնը բացառած է հաշմանդամ քաղաքացիներուն արդիւնաւէտ մասնակցութիւնը:
ԵԽԽՎ-ի պատուիրակութիւնը կոչ ուղղած է իշխանութիւններուն` անդրադառնալու այս խնդիրներուն, որպէսզի վստահութիւն հաստատուի քուէարկութեան հոլովոյթին եւ քաղաքականութեան մէջ ընդհանրապէս` ապահովելու համար Հայաստանի իրական ժողովրդավարական ապագան:
ԵԽԽՎ-ի պատուիրակութիւնը Հայաստան գտնուած է 4-7 դեկտեմբերին, հանդիպումներ ունեցած է քաղաքական կուսակցութիւններու ղեկավարներուն եւ ներկայացուցիչներուն, Կեդրոնական ընտրական յանձնախումբի նախագահին, քաղաքացիական հասարակութեան եւ լրատուամիջոցներու ներկայացուցիչներու, ինչպէս նաեւ ԵԱՀԿ Ժողովրդավարական հաստատութիւններու եւ մարդկային իրաւանց գրասենեակի փորձագէտներուն հետ:
Դիտորդական առաքելութեան ղեկավարն էր Զուիցերիոյ պատգամաւոր Անտրէաս Կրոսը: Պատուիրակութեան մէջ էր նաեւ Հայաստանի հարցով ԵԽԽՎ-ի համազեկուցող Ալան Միլը, Զուիցերիոյ պատգամաւոր Տորիս Ֆիալան:
