Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon)
No Result
View All Result
  • Խմբագրական
  • Հայկական
  • Լիբանանեան
  • Միջազգային
  • Յօդուածներ
    • Անդրադարձ
    • Գաղութային
    • Հարցազրոյց
    • Հայրենի Կեանք
    • Գաղութէ Գաղութ
    • Զաւարեանական
    • Գիտութիւն
    • Ազդակ Գաղափարաբանական
    • Պատմական
    • Առողջապահական – Բժշկագիտական
    • Արուեստ – Մշակոյթ
    • Գրական
    • ԼԵՄ-ի ԷՋ
    • Մշակութային եւ Այլազան
  • Գաղութային
  • Մարզական
  • Այլազան
    • «Ազդակ»ի ֆոնտ
    • 50 Տարի Առաջ
    • Ի՞նչ Կ՛ըսեն Աստղերը
    • Յայտարարութիւններ
    • Կնոջական
    • Մանկապատանեկան
  • Խմբագրական
  • Հայկական
  • Լիբանանեան
  • Միջազգային
  • Յօդուածներ
    • Անդրադարձ
    • Գաղութային
    • Հարցազրոյց
    • Հայրենի Կեանք
    • Գաղութէ Գաղութ
    • Զաւարեանական
    • Գիտութիւն
    • Ազդակ Գաղափարաբանական
    • Պատմական
    • Առողջապահական – Բժշկագիտական
    • Արուեստ – Մշակոյթ
    • Գրական
    • ԼԵՄ-ի ԷՋ
    • Մշակութային եւ Այլազան
  • Գաղութային
  • Մարզական
  • Այլազան
    • «Ազդակ»ի ֆոնտ
    • 50 Տարի Առաջ
    • Ի՞նչ Կ՛ըսեն Աստղերը
    • Յայտարարութիւններ
    • Կնոջական
    • Մանկապատանեկան
No Result
View All Result
Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ
No Result
View All Result

Չկեղծե՛լ Հանրաքուէն

October 12, 2015
| Անդրադարձ
0
Share on FacebookShare on Twitter

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ

Դեկտեմբերի 6-ին Հայաստանում կը կայանայ հանրաքուէ, որի ընթացքում ընտրողները պէտք է ԱՅՈ կամ ՈՉ ասեն սահմանադրական փոփոխութիւնների նախագծին: Հայաստանը վերջին 20 տարիներին չորրորդ անգամ է անցկացնելու սահմանադրութեան ընդունման կամ մայր օրէնքը փոփոխելու հանրաքուէ:

Հայաստանում սահմանադրութիւնը հանրաքուէով ընդունուել է 1995-ի ամռանը: Նախքան սահմանադրութեան ընդունումը` 1991-1995 թթ., Հայաստանը առաջնորդւում էր 1990-ի օգոստոսին ընդունուած Անկախութեան հռչակագրով եւ Գերագոյն խորհրդի կողմից ընդունուող օրէնքներով:

1995-ի հանրաքուէն անցկացուեց Ազգային ժողովի առաջին ընտրութիւնների հետ միաժամանակ, ե՛ւ Հայաստանում արմատաւորուած է հանրային խորը ընկալում, որ ե՛ւ հանրաքուէն, ե՛ւ ընտրութիւնները կեղծուել են: Այդ սահմանադրութեան հիմնական քննադատները` այն օրուայ ընդդիմութիւնը` ԱԺՄ-ն ու կասեցուած ՀՅԴ-ն պնդում էին, որ դա Լեւոն Տէր Պետրոսեանի սահմանադրութիւնն է, գրուել ու կարուել է նրա համար: 1995-ի սահմանադրութիւնը ապահովում էր ուժեղ նախագահական կառավարում:

2001-ի յունուարին, երբ Հայաստանը անդամակցեց Եւրոպայի խորհրդին, ստանձնեց բազմաթիւ պարտաւորութիւններ, որոնք անհրաժեշտութիւն դարձրին սահմանադրական փոփոխութիւնները: 2003-ին, Ազգային ժողովի ընտրութիւնների հետ միաժամանակ հանրաքուէի դրուեց Ռոպերթ Քոչարեանի կողմից հաւանութեան արժանացած սահմանադրական փոփոխութիւնների փաթեթը, որը, սակայն, չստացաւ բաւարար քուէ: Շուրջ 560 հազար կողմ եւ 552 հազար դէմ քուէներով սահմանադրական փոփոխութիւնների փաթեթը մերժուեց:

2005-ին Քոչարեանը եւ օրուայ իշխանական քոալիսիոնը, որոշ փոփոխութիւններով, կրկին հանրաքուէի դրեցին փաթեթը, որն ընդունուեց անհաւատալի` 1.4 միլիոն կողմ եւ ընդամէնը 82 հազար դէմ ձայներով: Այդ քուէարկութիւնը, որն անցնում էր ընտրատեղամասերում ընտրողների դատարկութեան պայմաններում, ստացաւ «ուրուականների հանրաքուէ» անունը:

Սերժ Սարգսեանը 2013-ի սեպտեմբերի 4-ին` ուղիղ մէկ օր անց իր` Եւրասիական տնտեսական միութեանն անդամակցելու պատրաստակամութեան մասին Մոսկուայում արուած յայտարարութիւնից, պաշտօնապէս ազդարարեց սահմանադրական փոփոխութիւնների մեկնարկի մասին: Անցնող շաբաթ` հոկտեմբերի 5-ին, Ազգային ժողովը 104 կողմ, 10 դէմ եւ 3 ձեռնպահ ձայներով կողմ քուէարկեց նոր սահմանադրութեան նախագիծը հանրաքուէի դնելու որոշմանը, որը ներկայացրել էր Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեանը: Դէմ քուէարկեցին միայն «Հայ ազգային քոնկրես» խմբակցութեան 7 պատգամաւորներից 6-ը, երկու պատգամաւոր` Օրինաց երկիր խմբակցութիւնից, մէկական` Ժառանգութիւնից եւ Բարգաւաճ Հայաստանից (ԲՀԿ): Քուէարկութեան արդիւնքը եւս մէկ առիթ տուեց իշխանութիւններին պնդելու, որ սահմանադրական փոփոխութիւնները պահանջուած են եւ այդ հարցի շուրջ առկայ է քաղաքական լայն համախոհութիւն:

Եթէ Ազգային ժողովը ծանրակշիռ մեծամասնութեամբ կողմ է արտայայտւում սահմանադրական փոփոխութիւնները հանրաքուէի դնելու որոշմանը, Հայաստանի հասարակութեան տրամադրութիւնների հարցում այդ քուէարկութիւնը շատ բան չի նշանակում: Աւելի՛ն. այդ քուէարկութիւնը չի կարելի դատավճիռ որակել հանրաքուէի ընթացքում այո-ի կամ ոչ-ի հարցում: Հայաստանի վերջին գումարումների խորհրդարանները չեն արտացոլում հասարակութեան տրամադրութիւնները մի շարք, այդ թւում` ընտրութիւնները կեղծելու պատճառներով: Այս խորհրդարանը ժողովրդի տրամադրութիւնները չի արտայայտում մէկ այլ էական պատճառով: Փետրուարին Սերժ Սարգսեանի անմիջական մասնակցութեամբ խորհրդարանում ներկայացուած մեծութեամբ երկրորդ ուժը` ԲՀԿ-ն, պառակտուեց, իսկ նրա դերակատարութիւնը` ակնյայտ նուազեց: Աւելի՛ն. ԲՀԿ-ն որպէս միասնական ուժ շարքից հանելու գործում գլխաւորն այն էր, որ այդ կուսակցութիւնը կտրականապէս դէմ էր սահմանադրական փոփոխութիւններին:

Սահմանադրական փոփոխութիւնների հարցում քաղաքական ուժերի եւ քաղաքականապէս աշխուժ հասարակութեան տեսակէտները պայմանականօրէն կարելի է բաժանել չորս խմբի:

Առաջին` իշխանութիւններ եւ իշխանամէտ ուժեր: Այստեղ ամէն ինչ պարզ է. Սերժ Սարգսեանը եւ նրան աջակցող ուժերը պնդում են, թէ նոր սահմանադրութիւնը նոր դուռ կը բացի երկրի քաղաքական եւ ընկերային-տնտեսական զարգացման համար:

Երկրորդ` արմատական ընդդիմութիւն: Այստեղ էլ ամէն ինչ պարզ է. Սերժ Սարգսեանը սահմանադրական փոփոխութիւններով վերարտադրուելու նպատակ է հետապնդում: Ըստ այս խմբի տեսակէտի, Սարգսեանը, զբաղեցնելով ՀՀԿ-ի ղեկավարի աթոռը, իր ձեռքում կը պահի իշխանական լծակները` չզբաղեցնելով որեւէ պաշտօն:

Երրորդ` ուժեր եւ անհատներ, որոնց հետաքրքրում է քուէարկութեան դրուելիք սահմանադրութեան բովանդակութիւնը: Նրանք պնդում են, որ այդպիսի սահմանադրութիւնը վտանգաւոր է, անգամ չարիք` երկրի համար, քանի որ ապահովում է մէկ կուսակցութեան գերակայութիւնը խորհրդարանում, եւ կայուն մեծամասնութեան երաշխաւորումը դառնում է սահմանադրական կանոն:

Չորրորդ խմբում այն ուժերն են, առաջին հերթին` հասարակութեան անտարբեր հատուածը, որոնք համոզուած են` ներկայ եւ նախկին իշխանութիւնները կեղծել են համապետական նախորդ ընտրութիւնները, հետեւաբար կեղծելու են նաեւ դեկտեմբերի 6-ի հանրաքուէի արդիւնքները:

Սահմանադրական բարեփոխումների այս փաթեթին, տարբեր պատճառաբանութիւններով եւ հիմնաւորումներով, կտրականապէս դէմ են Հայաստանի առաջին եւ երկրորդ նախագահները: Լեւոն Տէր Պետրոսեանի ղեկավարած ՀԱՔ-ը սահմանադրական փոփոխութիւնների դէմ պայքարի առաջամարտիկներից է: Ռոպերթ Քոչարեանի պայքարը սահմանադրական փոփոխութիւնների դէմ առայժմ հրապարակային քննադատութիւնից այն կողմ չի անցնում:

Իշխանութիւնները եւ սահմանադրական փոփոխութիւնների կողմնակիցները պէտք է գիտակցեն, որ սա ճակատագրական քուէարկութիւն է, որի օրինականութիւնը չի կարելի դնել հարցականի տակ: Յատկապէս եթէ նրանք համոզուած են, որ այդ փոփոխութիւններն արւում են յանուն Հայաստանի եւ նրա հասարակութեան:

Գործող իշխանութիւնները պարտաւոր են հաւասար պայմաններ ապահովել, յատկապէս` քուէարկութեանը նախորդող շրջանում, որպէսզի ելեկտրոնային լրատուամիջոցներով հաւասարապէս լսելի լինի Ոչ-ի կողմնակիցների ձայնը:

Կառավարութիւնը պարտաւոր է ապահովել ազատ եւ արդար քուէարկութիւն, իսկ Ոչ-ի կողմնակիցները եւ դիտորդական կազմակերպութիւնները` վերահսկողութիւն, որպէսզի հանրաքուէի ընթացքում բացառուեն լցոնումները եւ միւս ընտրակեղծիքները:

Եւ, ամենակարեւորը, լաւագոյն սահմանադրութիւնը (նախագահական, կիսանախագահական կամ խորհրդարանական) չի կարող ստեղծել համապատասխան պայմաններ ժողովրդավարական արժէքների կեանքի կոչման համար, երբ կեղծւում են ընտրութիւնները: Ներկայացուած փաթեթը չի կարող ապահովել կառավարման խորհրդարանական համակարգ, եթէ հանրաքուէն կեղծուի: Գործող սահմանադրութիւնը չի ապահովել կիսախորհրդարանական համակարգ քաղաքական մենաշնորհի եւ ընտրութիւնների պարբերական կեղծման պատճառով: Հետեւաբար, երբ արդէն հանրաքուէն անխուսափելի է, հրամայականը այն ազատ, արդար եւ թափանցիկ անցկացնելն է:

 

 

Նախորդը

Հօրս` Որսորդ Սըդդանի Ծննդեան 100-Ամեակի Առիթով

Յաջորդը

Համահայկական Խորհուրդը Պիտի Փոխարինէ Հայոց Ցեղասպանութեան Հարիւրամեակի Յանձնաժողովը

RelatedPosts

Ազգային Ինքնագիտակցութեան Եւ Գոյութեան Տրամաբանութիւնը. Պատմական Յիշողութեան, Ինքնութեան Եւ Խորհրդանիշների Պահպանման Պայքար
Անդրադարձ

Ռոստոմի «Վնասակար Տարրեր» Տեսութիւնը. Մկզբունքայնութեան Եւ Պատեհապաշտութեան Սահմանագիծը

November 16, 2026
Մեր Ընթերցողները Կը Գրեն.  Համաշխարհային Պատերազմ
Անդրադարձ

Մեր Ընթերցողները Կը Գրեն. Համաշխարհային Պատերազմ

November 16, 2026
Իմ Սիրելի Պուրճ Համուտը` 1920-Ականներու Ճահիճներէն Մինչեւ Մանկութեանս Յուշեր
Անդրադարձ

Իմ Սիրելի Պուրճ Համուտը` 1920-Ականներու Ճահիճներէն Մինչեւ Մանկութեանս Յուշեր

November 16, 2026
  • Home
  • About Us
  • Donate
  • Links
  • Contact Us
Powered by Alienative.net

© 2022 Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon). All rights reserved.

No Result
View All Result
  • Խմբագրական
  • Հայկական
  • Լիբանանեան
  • Միջազգային
  • Յօդուածներ
    • Անդրադարձ
    • Գաղութային
    • Հարցազրոյց
    • Հայրենի Կեանք
    • Գաղութէ Գաղութ
    • Զաւարեանական
    • Գիտութիւն
    • Ազդակ Գաղափարաբանական
    • Պատմական
    • Առողջապահական – Բժշկագիտական
    • Արուեստ – Մշակոյթ
    • Գրական
    • ԼԵՄ-ի ԷՋ
    • Մշակութային եւ Այլազան
  • Գաղութային
  • Մարզական
  • Այլազան
    • «Ազդակ»ի ֆոնտ
    • 50 Տարի Առաջ
    • Ի՞նչ Կ՛ըսեն Աստղերը
    • Յայտարարութիւններ
    • Կնոջական
    • Մանկապատանեկան

© 2022 Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon). All rights reserved.