Պաքուի մէջ 20 տարուան բանտարկութեան դատապարտուած Արցախի նախկին պետական նախարար Ռուբէն Վարդանեան 16 սեպտեմբեր 2026-ին հրապարակային ուղերձ յղած է Ազրպէյճանի Մարդու իրաւունքներու պաշտպան Սապինա Ալիեւային, որ աւելի կանուխ պատրաստակամութիւն յայտնած էր աջակցելու հայ դատապարտեալներու իրաւունքներու պաշտպանութեան հարցով:
Վարդանեան, որ Հայաստանի 18 այլ քաղաքացիներու հետ կը գտնուի Ումպաքի քրէակատարողական համալիրին մէջ, իր ուղերձին մէջ թուարկած է շարք մը խախտումներ, որոնք նախ եւ առաջ կը հակասեն ինքնին Ազրպէյճանի օրէնսդրութեան:
Ան յղում կատարած է Պատիժներու կատարման օրէնսգիրքին եւ դատապարտեալներու իրաւունքներուն մասին գրքոյկին, զոր այս տարուան ապրիլին Ազրպէյճանի Մարդու իրաւունքներու պաշտպանի գրասենեակը տրամադրած է բանտարկեալներուն: Ան ընդգծած է, որ այդ իրաւունքները պէտք է պահպանուին` անկախ մեղադրանքի յօդուածէն, ազգութենէն, կրօնական պատկանելիութենէն եւ քաղաքացիութենէն:
Վարդանեանի բարձրացուցած հարցերուն կարգին են բանտարկեալներուն մէկ մասին համար շաբաթական դրութեամբ հեռաձայնային հաղորդակցութիւններու բացակայութիւնը եւ տեսազանգերու անհասանելիութիւնը, որուն պատճառով անոնցմէ ոմանք գրեթէ երեք տարի է չեն տեսած իրենց զաւակները: Ան յիշած է նաեւ սեփական միջոցներով բժշկական քննութիւններու անկարելիութիւնը, նոտարական ծառայութիւններու մերժման պատճառով հարազատներուն անունով լիազօրագիր ձեւակերպելու անկարելիութիւնը, ֆիզիքական վարժութիւններու սահմանափակումը շաբաթական մէկ անգամ` 20-40 վայրկեան` օրական սահմանուած մէկ ժամի փոխարէն, ինչպէս նաեւ դիմումներուն եւ բողոքներուն գրաւոր պատասխաններու բացակայութիւնը:
Վարդանեան յատուկ կերպով անդրադարձած է այն հանգամանքին, որ Ազրպէյճանի մէջ Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտէի գործունէութեան դադրեցումէն ետք բանտարկեալները զրկուած են ընտանիքներուն հետ կապի կարեւոր ուղիէն, անոնց մեծ մասը ծանրոցներ չի ստանար: Ան նաեւ շեշտած է, որ շատեր նոյնիսկ առիթ չունին բանտային խանութէն սննդամթերք գնելու եւ հեռաձայններ կատարելու, որովհետեւ միջոցներ չունին:
Ան յիշեցուցած է նաեւ նախաձեռնութեան մասին իր կնոջ` Վերոնիքա Զոնապենտի, որ պատրաստ է մեկնիլ Պաքու, հանդիպում ունենալ Մարդու իրաւունքներու պաշտպանին եւ Հայաստանի դատապարտուած քաղաքացիներուն հետ, անոնց փոխանցել մօտ հազար նամակ, ծանրոցներ եւ անհրաժեշտ իրեր: Անոր դիմումները մնացած են անպատասխան, իսկ այլընտրանքային լուծում չէ առաջարկուած:
Վարդանեան առաջարկած է Մարդու իրաւունքներու պաշտպանին հանդիպում ունենալ բանտարկեալներուն հետ` աւելցնելով. «Կարեւոր չէ, թէ տակաւին որքան ժամանակ կ՛անցընենք Ումպաքիի մէջ: Կը խնդրեմ հետեւեցէ՛ք ձեր իսկ օրէնքներուն», շեշտած է ան:
