Վիշապին Խորհուրդը Հայկական Գորգարուեստին Մէջ

Պատրաստեց՝ ՇՈՒՇԻԿ ՄԱՒԻՍԱԳԱԼԵԱՆ

Հայկական գորգարուեստի ամենայայտնի եւ հզօր խորհրդանիշերէն մէկը վիշապն է: Նախաքրիստոնէական շրջանին վիշապը չարի խորհրդանիշ չէր. ընդհակառակը, վիշապագորգի վրայ պատկերուած վիշապը հզօր էակ եւ բնութեան ուժերու մարմնաւորում էր:

Վիշապը կը համարուէր ջուրի եւ պտղաբերութեան խորհրդանիշ. ան երկնային ջուրերու` անձրեւի եւ ամպրոպի տիրակալն էր: Անոր պատկերը գորգին վրայ կոչուած է ապահովելու առատ բերք եւ պտղաբերութիւն:

Վիշապը նաեւ կը համարուէր պահապան ուժ: Իր հզօր տեսքին շնորհիւ` վիշապը կը համարուէր տան եւ ընտանիքին պահապանը` չար աչքերէն եւ ուժերէն:

Վերջապէս, վիշապը իր օձաձեւ տեսքով կը համարուէր իմաստութեան եւ յաւերժութեան խորհրդանիշ:

Այսուհետեւ վիշապագորգ դիտելով` յիշենք, որ մենք կը տեսնենք ոչ թէ հրէշ, այլ` բնութեան հզօր ուժ, որ դարեր շարունակ պաշտպաներ է հայկական օճախը:

Ճիշդ է այն հաստատումը, որ իւրաքանչիւր հայկական գորգ մշակութային անցագիր է, որ կը կրէ իր ստեղծման վայրի, ժամանակի եւ գործողի հոգիին դրոշմը:

Ձեր Առօրեան Դիւրացնող Հնարքներ

 Աղի Օգտագործման
Հետաքրքրական Տարբերակներ

Աղը, որ իւրաքանչիւր խոհանոցի հիմնական բաղադրիչն է, շատ աւելին է, քան` պարզապէս համեմունք: Այս բազմակողմանի հանքանիւթը հազարամեակներ շարունակ եղեր է մարդկային քաղաքակրթութեան անկիւնաքարը` կարեւոր դեր խաղալով մեր կեանքի տարբեր ոլորտներուն մէջ:

Ստորեւ` աղի օգտագործման տարբերակներ:

1

Կտրատման տախտակը ախտահանելու համար աղով եւ կիսուած կիտրոնի կտորով մը շփել զայն, ապա` կոշտ խոզանակով եւ տաք ջուրով մաքրել եւ, վերջապէս, առատօրէն ցօղուել պաղ ջուրով:

2

Միջատներու խայթոցին ցաւն ու ուռեցքը նուազեցնելու համար անմիջապէս թրջել խայթուածքը եւ ծածկել աղով:

3

Մարզական կօշիկները հոտազերծելու համար պարբերաբար անոնց մէջ աղ ցանել, ամբողջ գիշեր մը պահել, իսկ առաւօտեան լաւ թօթուել զանոնք:

4

Տապկոցի ընթացքին բռնկած տապակին կրակը մարելու համար երբեք ջուր չօգտագործել, տապակին վրայ առատ աղ կամ սոտա թափել եւ կամ կափարիչով մը ծածկել:

5

Կոկորդի ցաւն ու գրգռուածութիւնը թեթեւցնելու համար, մէկ բաժակ գաղջ ջուրի մէջ ապուրի դգալ մը աղ լուծել եւ քանի մը անգամ կոկորդը ողողել:

6

Եղունգները ամրացնելու համար կէս բաժակ տաք ջուրին աւելցնել մէկական թէյի դգալ աղ, սոտա եւ կիտրոնի հիւթ եւ մատներուն ծայրերը 10 վայրկեան թրջել այդ խառնուրդին մէջ:

7

Գետին ինկած, կոտրած ու կպչուն հաւկիթը դիւրին մաքրելու համար անմիջապէս վրան աղ թափել, սպասել քառորդ ժամ եւ, վերջապէս, հաւաքել կարծրացած զանգուածը:

8

Ժամանակի ընթացքին փոշոտած եւ գունաթափուած արհեստական ծաղիկները թարմացնելու համար զանոնք դնել կերպընկալ տոպրակի մէջ, աւելցնել 1/4 գաւաթ աղ եւ քանի մը անգամ թափահարել տոպրակը: Ծաղիկները կը վերագտնեն իրենց թարմ տեսքը:

9

Նոր ծղօտէ աւելին կեանքը երկարելու համար զայն 20 վայրկեան մխրճել տաք աղի ջուրով լեցուն դոյլի մէջ, ապա հանել, որպէսզի չորնայ:

10

Գորգին վրայ թափած կարմիր գինիին արատը մաքրելու համար անմիջապէս վրան առատ աղ ցանել, սպասել 10 վայրկեան, ապա փոշեկուլով մաքրել:

Առողջապահական

Ի՞նչ Է Հիւծուածութիւնը
Կամ Burnout-ը

Հիւծուածութիւնը շատ աւելին է, քան` սովորական յոգնածութիւնը. անիկա կ՛արտայայտուի ֆիզիքական, հոգեկան եւ յուզական ուժասպառութեամբ: Եթէ երկար ժամանակ անտեսուի, ան կրնայ վնասել առողջութեան:

Հիւծուածութիւնը Համաշխարհային առողջապահական կազմակերպութեան կողմէ սահմանուած է` որպէս յատուկ ընկճախտային վիճակ, որ ի յայտ կու գայ աշխատանքի կամ կեանքի մէջ առկայ ծանրաբեռնուածութեան պատճառով:

Հիւծուածութեան բնորոշ են`

– Յոգնածութիւն եւ ուժասպառութիւն,
– Յուզական անտարբերութիւն` հետաքրքրութեան կորուստ առօրեայ գործերու նկատմամբ,
– Արդիւնաւէտութեան նուազում:

Հիւծուածութիւնը կը վնասէ ոչ միայն հոգեբանական, այլեւ ֆիզիքական առողջութեան: Բժշկական փաստերու հիմամբ`

Ա – Հիւծուածութիւնը կը փոխէ ուղեղին աշխատանքը, կը տկարացնէ յիշողութիւնը, կեդրոնացումն ու հոգեկան կայունութիւնը: Ուսումնասիրութիններ ցոյց տուած են, որ հիւծուածութիւնը կրնայ վնասել ուղեղի որոշ հատուածներուն, ինչպիսիք են որոշումներ կայացնելու պատասխանատու կեդրոնները:
Բ – Երկարատեւ հիւծուածութիւնը կրնայ 80 առ հարիւրով բարձրացնել սրտանօթային հիւանդութիւններու հաւանականութիւնը:
Գ – Հիւծուածութիւնը կը տկարացնէ մարմնին դիմադրողականութիւնը` ենթական դարձնելով աւելի խոցելի վարակներու նկատմամբ:
Դ – Հիւծուածութիւնը յաճախ կ՛առաջնորդէ անքնութեան կամ քունի լուրջ խանգարումներու:

Որո՞նք են հիւծուածութեան հիմնական պատճառները

– Ծանրաբեռնուածութիւնը` չափէն աւելի գործը եւ զանոնք կատարելու համար ժամանակի անբաւարարութիւնը,
– Վերահսկողութեան պակասը` իրավիճակը կառավարելու անզօրութիւնը,
– Անհաւասարակշռութիւնը, երբ աշխատանքը կը գերակշռէ անձնական ժամանակին,
– Առանձնութիւնը` շրջապատէն բաւարար աջակցութիւն չստանալու անզօր վիճակը:

Ինչպէ՞ս յաղթահարել հիւծուածութիւնը

Հիւծուածութեան դէմ պայքարելու համար անհրաժեշտ է փոփոխութիւններ կատարել ինչպէս առօրեային, այնպէս ալ մտածելակերպին մէջ: Այսպէս, վերականգնել քունի արարողութիւնը, զբաղիլ մարմնամարզութեամբ, գործի ժամանակ ընդմիջումներ կատարել, օրուան ընթացքին ժամանակ յատկացնել ընտանիքին, ընկերներուն, անձնական հետաքրքրութիւններուն, իսկ վիճակի բարելաւման բացակայութեան պարագային` դիմել մասնագէտի:

* * *

Հիւծուածութիւնը լուրջ խնդիր է, բայց ան յաղթահարելի է: Կարեւոր է ժամանակին նկատել անոր նշանները եւ անհրաժեշտ քայլերու ձեռնարկել:

(Քաղուած` «Soread.me»-էն)

Ձեռային Աշխատանք

 Հին Ճինզերուն
Երկրորդ Կեանք Մը Տանք

Իրերը վերիմաստաւորելու եւ անոնց երկրորդ կեանք մը տալու ունակութիւնը հմտութիւն է, որ բոլորէն տրուած չէ: Եկէ՛ք տեսնենք, թէ հնարամիտ մարդիկ ինչպէ՛ս երկրորդ կեանք մը տուած են հանդերձապահարանին մէջ լքուած հին ճինզերուն: Իսկ կա՞յ տուն, ուր հին ճինզեր չկան:

Ա.- Առօրեայ օգտագործման տակդիրներ,
Բ.- Բռնիչներ,
Գ.- Շուկայի պայուսակ,
Դ.- Սեղանի անհատական սփռոց` պնակը, անձեռոցիկն ու դգալեղէնը տեղադրելու համար:

* * *

Այս առիթով, եկէ՛ք, վերյիշենք ձեռային աշխատանքի առողջական օգուտները` հոգեկան բարեկեցութեան համար:

– Կը պայքարի հոգեկան անկումին դէմ: Ձեռային աշխատանքը ուշադրութիւնը կը տեղափոխէ բացասական միտքերէն նպատակասլաց գործընթացի վրայ:
– Կը բարելաւէ կեդրոնացումն ու համբերութիւնը:
– Կը բարելաւէ ճանաչողական գործառոյթն ու յիշողութիւնը:
– Կ՛ամրապնդէ ինքնավստահութիւնն ու ինքնագնահատականը:
– Ուրախութիւն եւ հոգեկան բաւարարութիւն կը պատճառէ:

Խոհագիր

Ղուրեպիէ

Բաղադրիչներ

– 500 կ ալիւր
– 300 կ կարագ
– 150 կ փոշի շաքար
– Հալէպի պիստակ` զարդարանքի համար
– Պտղունց մը աղ

Պատրաստութիւն

Խորունկ ամանի մը մէջ ելեկտրական հարիչով հատել կարագն ու մաղէ անցած փոշի շաքարը: Միատարր թանձրուկ մը ստանալէ ետք աւելցնել մաղէ անցած ալիւրը եւ պտղունց մը աղը եւ ձեռքերով շաղել խմորը:

Խմորին երեսը ծածկել եւ 1 ժամ սառնարանը պահել: Մէկ ժամ ետք խմորէն փոքրիկ գնդակներ ձեւաւորել, ցուցամատով իւրաքանչիւրին կեդրոնը փոսիկ մը բանալ եւ Հալէպի պիստակ մը զետեղել:

Ձեւաւորուած խմորները շարել մոմ թուղթով ծածկուած ափսէի մէջ եւ 160 ջերմաստիճանով նախապէս տաքցուած փուռի մէջ եփել 15-18 վայրկեան: Երկար եփելու պարագային, կրկնեփներուն վրայ ճաթռտուքներ կը յայտնուին:

Կարելի է զարդարանքի համար նաեւ նուշ օգտագործել, իսկ կարագը փոխարինել կենդանական իւղով:

*
*  *

Շաբթուան Բանաստեղծութիւնը

Մահեր

Ամենայն տեղ մահը մի չէ
կախում ունի ինչի համար կը մեռնիս,
մարդ բիւր անգամ, գաղտագողի, պիտ՛ մեռնի
որ հասկնայ` եթէ կրնայ` ինչ ըսել է ծնիլը,
բայց երանի մէյ մը մարդուն`
որ պայքարի ընկերներուն հետ կը զոհուի,
մէյ մ՛ալ անոր
որ ազգէն անդին, մարդէն անդին, միս մինակը` կ՛անհետի:

ՎԱՀԷ ՕՇԱԿԱՆ