27 հոկտեմբեր 2025-ին Պէյրութի Սեն Ժոզեֆ համալսարանի Արեւելեան գրադարանի դահլիճին մէջ մեծ շուքով կատարուեցաւ «Արա Հրեշտակեան հայագիտական ամպիոն»-ին բացումը: Ակադեմական այս նոր կառոյցը իրականացաւ Հրեշտակեան ընտանիքին կատարած նուիրատուութեան շնորհիւ: Ամպիոնը պիտի գործէ Արեւելեան գրադարանին մէջ, պիտի կեդրոնանայ գլխաւորաբար հետազօտական աշխատանքներու վրայ, պիտի կազմակերպէ գիտական եւ մշակութային նիւթերու շուրջ համագումարներ, աշխատանոցներ, ցուցահանդէսներ, իր միջոցով պիտի կազմակերպուին հայագիտական նիւթերու դասաւանդում:
Հանդիսութեան բարի գալուստի խօսքը արտասանեց Արեւելեան գրադարանի տնօրէն եւ օրուան հանդիսավար դոկտ. Ժոզեֆ Ռուսթոմ: Ան ներկաներուն յիշեցուց, որ 1933-ին նոյն Սեն Ժոզեֆ համալսարանին մէջ գործած է Հայագիտական ամպիոն մը, որուն հիմնադիրը եղած է յիսուսեան միաբանութենէն հայր Ժան/Յովհաննէս Մըսըրեան: Անոր օրով է նաեւ, որ Արեւելեան գրադարանին մէջ սկսած է կազմուիլ հայերէն եւ հայագիտական գիրքերու հարուստ հաւաքածոյ մը, որ մինչեւ օրս կը պահուի: Ռուսթոմ նշեց նաեւ, որ վերջին տարիներուն նոյն գրադարանը ձեռք ձգած է լուսանկարիչ Վարուժան Սէթեանի լուսանկարներու հաւաքածոն, ինչպէս նաեւ` Տիրան Աճեմեանի երգիծանկարները:
Ռուսթոմի խօսքէն ետք բեմ բարձրացաւ «Հեքիաթ» երաժշտական խումբը` Նարեկ Քէշիշեան (քանոն), Սեւատա Անտոնեան (կիթառ) եւ Գարմէն Պալեան (երգ), որոնք ներկայացուց հայերէն երգեր:
Ապա խօսք առաւ Սեն Ժոզեֆ համալսարանի տնօրէն հայր Սալիմ Տագգաշ, որ շնորհակալութիւն յայտնեց Հրեշտակեան ընտանիքի ներկայացուցիչ Փիթըր Հրեշտակեանին` ամպիոնի ծրագիրը իրականութիւն դարձնելու համար: Ան դիտել տուաւ, որ վերջին տարիներուն քանի մը անյաջող փորձեր եղած էին հայագիտական այս ամպիոնը վերաբանալու: Տնօրէնը երախտիքի իր խօսքը յայտնեց նաեւ յիսուսեան միաբանութեան անդամ հայ կրօնաւորներու, որոնք կարեւոր ներդրում ունեցած են հայագիտական հետազօտութիւններու մէջ:
Այնուհետեւ բեմ հրաւիրուեցաւ Փիթըր Հրեշտակեան, որ իր ընտանիքին անունով սրտի խօսք արտասանեց եւ կենսագրական տեղեկութիւններ տուաւ հանգուցեալ հօր` Արա Հրեշտակեանի մասին, որուն անունով ալ կը կոչուի նորակառոյց ամպիոնը: Հրեշտակեան յատուկ շնորհակալութիւն յայտնեց նաեւ հայր Ֆրանսուա Պոէտեքի, որ յունուար 2026-էն սկսեալ պիտի ստանձնէ Սեն Ժոզեֆ համալսարանի տնօրէնի պաշտօնը:
Ապա խօսքը տրուեցաւ դերասանուհի Արսինէ Խանճեանի, որ ստանձնած է ամպիոնի վարիչի (Titulaire de la Chaire) պաշտօնը: Ան վերյիշեց Լիբանանի մէջ անցուցած մանկութեան եւ պատանեկութեան իր տարիները, երբ երազած էր յաճախել Սեն Ժոզեֆ համալսարան: Խանճեան շնորհակալութիւն յայտնեց Սեն Ժոզեֆ համալսարանին, ինչպէս նաեւ` ընդհանրապէս Լիբանանին, որոնք առիթը ընծայած են հայութեան նուիրելու «Արա Հրեշտակեան հայագիտական ամպիոն»-ը` լուսաւորութեան, յիշողութեան եւ նորարարութեան այս նոր վայրը:
Վերջին խօսք առնողը եղաւ «Արա Հրեշտակեան հայագիտական ամպիոն»-ի գործադիր տնօրէն դոկտ. Վահէ Թաշճեան: Ան բարեբախտութիւն համարեց նոր ամպիոնին հաստատումը Արեւելեան գրադարանին մէջ, ուր կարելի է ո՛չ միայն հոն գտնուող հայերէն գիրքերու հարուստ հաւաքածոյէն օգտուիլ, այլ նաեւ զանոնք հարստացնել նոր գիրքերով, ինչպէս նաեւ` գրադարանին հետ գործակցաբար կազմել հայկական յիշողութեան նիւթերու (հին լուսանկար, ժապաւէն, վաւերաթուղթ, ձեռագիր յուշեր եւ այլն) արխիւ մը:
Թաշճեան անդրադարձաւ այս իմաստով 15 տարիէ ի վեր «Յուշամատեան» կայքէջի ընդհանուր տնօրէնի իր փորձառութեան, երբ աշխարհի չորս կողմերէն բազմաթիւ հայեր իրենց ընտանեկան նիւթերը թուայնացուած տարբերակով կը տրամադրեն Պերլին հաստատուած «Յուշամատեան» կազմակերպութեան:
Սեն Ժոզեֆ համալսարանի Արեւելեան գրադարանին մէջ այսպիսի ընտանեկան նիւթեր կրնան այսուհետեւ ֆիզիքապէս հաւաքուիլ եւ արխիւացուիլ:
Թաշճեան այնուհետեւ կեդրոնացաւ յատուկ ծրագիրի մը վրայ, որ կրնայ դառնալ նոր ամպիոնին առաջին կարեւոր նախաձեռնութիւններէն մէկը. Լիբանանի եւ ընդհանրապէս Միջին Արեւելքի հայկական համայնքներուն մասին կայքէջի մը ստեղծումը` նպատակ ունենալով համայնքային եւ ընտանեկան կեանքի յիշողութեան վերականգնումը: Վերջապէս, ան յոյս յայտնեց, որ նոր ամպիոնը միայն մասնագէտներու հաւաքավայրը չըլլայ, այլ անոր գործունէութեամբ հետաքրքրուին նաեւ երիտասարդներ` բոլոր կրթանքներու պատկանող: Միաժամանակ, անոր կարծիքով, նոր ամպիոնը պէտք է հետաքրքրէ նաեւ ոչ հայերը, որոնք հայկական մշակոյթին եւ պատմութեան ճամբով պիտի ծանօթանան ո՛չ միայն հայկական ժառանգութեան, այլ նաեւ` լիբանանեանին, եւ աւելի ընդհանուր առումով` համամարդկայինին:
Արա Հրեշտակեան հայագիտական ամբիոնի բացման հանդիսութիւնը ամբողջութեամբ կրնաք դիտել սոյն կապով՝ https://www.youtube.com/@chea-usj
Կրնաք հետեւիլ նաեւ ամբիոնի Instagram-ին՝ https://www.instagram.com/chea.usj/
