ՆԱՆՕՐ ԷԼԷՅՃԵԱՆ
ՀՅԴ ԼԵՄ-ի «Բեկոր» մասնաճիւղ
Հայ յեղափոխական դաշնակցութեան միտքը` Քրիստափոր Միքայէլեան, կազմակերպութեան յառաջատար գլխաւոր ղեկավարներէն է, անոր նպատակը եղած է Արեւմտեան Հայաստանի մէջ իրագործել ընկերային փոփոխութիւններ` կերտելով հայոց անկախութիւնը:
Անոր առաջնորդութեան ճամբան սկսաւ 1800-ականներու վերջը, երբ մասնակցեցաւ յեղափոխական աշխատանքներու կազմակերպումին Կովկասի մէջ: Օսմանեան իշխանութիւններուն կողմէ ձերբակալուած ու վտարուած ըլլալով` ան կը մեկնի Ռումանիա եւ կը շարունակէ իր գործը` խմբագրելով ՀՅԴ-ի «Դրօշակ» թերթը:
1898-ին կը վերադառնայ Թիֆլիս, ուր կը ստեղծէ քաղաքական յանձնախումբ մը, որուն նպատակն է ուղղել Արեւմտեան Հայաստանի մէջ յեղափոխական աշխատանքներու գործը:
Հայկական կոտորածներու վրէժը լուծելու նպատակով Քրիստափոր Միքայէլեան կարեւոր դեր ունէր ՀՅԴ-ի կազմակերպած «Նժոյգ» գործողութեան մէջ` մահափորձը սուլթան Ապտիւլ Համիտի:
Քրիստափոր, օրինակ դառնալով ամբողջ կուսակցութեան, կը ստանձնէ գործողութեան ամէնէն վտանգաւոր գործը` ռումբի պատրաստութիւնը:
17 մարտ 1905-ին Վիտոշի լանջին (Պուլկարիա) Քրիստափոր Միքայէլեան եւ Վռամշապուհ Քենտիրեանի կը նահատակուին ռումբի նախապատրաստական աշխատանքի ընթացքին:
1905-ին ՀՅ Դաշնակցութիւնը կ՛իրագործէ Եըլտըզի մահափորձը, սակայն ռումբի պայթումի քանի մը վայրկեանի ուշացումով կը ձախողի, երբ սուլթանը կը զբաղի անակնկալ խօսակցութեամբ:
Քրիստափորի նահատակութիւնը մեծ կորուստ մըն էր Դաշնակցութեան ընտանիքին: Յուղարկաւորութեան կը մասնակցին հազարաւոր յեղափոխականներ` վերջին հրաժեշտ տալով յեղափոխական մարգարէին: Նոյնիսկ անոր նահատակութենէն ետք անոր ազդեցութիւնը շարունակուեցաւ, սերունդներ շարունակ իր տիպարէն քաղեցին բազում դասեր եւ օրինակներ` առաջնորդութեան, տոկունութեան եւ նպատակասլացութեան` կարողութիւնը` միաւորելու տարբեր խումբեր, առնել յեղափոխական համարձակ քայլեր` յանուն հայրենիքի փրկութեան, անսակարկ նուիրում մեծ նպատակի համար, Քրիստափոր կը ծառայէ իբրեւ ներշնչման աղբիւր` հետեւելու մեր սկզբունքներուն եւ դիմագրաւելու դժուարութիւնները, նոյնիսկ երբ ելքերը անորոշ են:
Այո՛, ճիշդ է, «Ուժն է, որ աշխարհը կը կառավարէ», ուրեմն ըլլանք ուժեղ` պայքարելու համար մեր իրաւունքներուն համար ու պաշտպանելու զանոնք, Քրիստափորի մտքով զարգանանք ու միշտ դէպի առաջ քալենք, որպէսզի իրականացնենք մեր հիմնադիրներուն նպատակները:
