Պատրաստեց՝ ՇՈՂԻԿ ՏԷՐ ՂՈՒԿԱՍԵԱՆ
Անցեալ շաբաթ մենք ուղղուեցանք դէպի շատ ցուրտ շրջան մը: Այս շաբաթ մենք պիտի երթանք վայր մը, ուր շատ աւելի ցուրտ է, սառած ովկիանոսին տակ:
Ծովը մարդոց շատ յարմար միջավայրի մը չէ: Անոնք չեն կրնար շնչել ջուրին տակ, ո՛չ ալ տոկալ ջուրին ճնշումին: Սակայն գիտնականներ եւ հետազօտողներ կը փափաքին հոն ապրիլ: Կ՛ուզեն ժամանակ ունենալ այդ ընդծովեայ աշխարհը ուսումնասիրելու եւ դիտելու հոն պատահածը:
Նման արկածախնդրութիւն մը փորձող առաջին անձը եղաւ նաւապետ Քուսթօ, 1963 թուականին: Ֆրանսայի գիտնականը եւ իր խմբակը մէկ ամիս ապրեցան Կարմիր ծովուն խորը, Սուտանի ջուրերուն մէջ: Փրեքոնթինան` 2 փոքրիկ գիւղը զանոնք ընդունած էր ջուրի մակերեսէն 10 մեթր խորութեամբ: 60 տարիներ ետք ուրիշ ֆրանսացի մը` Ալպաս Միշօ, կ՛ուզէ կառուցել ջուրին տակը հաստատուած կեդրոն մը, սակայն այս անգամ Կարմիր ծովու ջուրերէն շատ աւելի պաղ, աւելի հիւսիսը գտնուող Արքթիքի մէջ:
Անոր կեդրոնը` Պայոտիսուս, պիտի ունենայ հաւկթաձեւ նաւու մը ձեւը եւ պիտի զետեղուի այդ սառցաջուրերուն մակերեսէն 10 մեթր խոր: Անիկա պիտի կարենայ ընդունիլ 4 գիտնականներ, կեդրոնին կեանքի պայմանները կարելիութիւն պիտի տան հետագային աստղանաւորդներուն հոն մարզուելու: Մակերեսին սառոյցին վրայի կեդրոնին անձնակազմը պիտի կարենայ շատ շուտ միջամտել հարց ստեղծուելու պարագային: Սակայն այժմ միակ հարցը, որ տակաւին չէ լուծուած, այս ծրագիրը իրագործելու անհրաժեշտ 14 միլիոն եւրօ հաւաքելն է:
Ինչո՞ւ Սառոյցին Տակ
Արքթիքի շրջանը կլիմայի փոփոխութիւններէն 4 անգամ աւելի արագ կ՛ազդուի, քան` մոլորակին մնացած շրջանները: Հետեւաբար շատ կարեւոր է ուսումնասիրել այդ փոփոխութիւններուն հետեւանքները բոյսերուն եւ նոյնիսկ ամէնէն մանր անասուններուն վրայ: Նոյն ժամանակ գիտնականները առիթը պիտի ունենան ուսումնասիրելու այդ շրջանին մէջ կերպընկալի ներկայութիւնը:
Գիտէի՞ր, Թէ…
Էվերեսթի Մասին
– Երեք անգամ աւելի թթուածին կայ ծովու մակերեսի օդին մէջ, քան` Էվերեսթի գագաթին:
– 2005 թուականին զոյգ մը ամուսնացաւ Էվերեսթի գագաթին:
– Էվերեսթի գագաթը բարձրացող ամէնէն փոքր անձը 13 տարեկան էր:
– Էվերեսթ լեռը կազմող ժայռերը շատ հին ժամանակներուն կը գտնուէին ծովու մակերեսի մակարդակին:
– Եթէ Էվերեսթը ովկիանոսի ամէնէն խորունկ բաժինը մխրճէին, անոր գագաթը ջուրի մակերեսէն աւելի քան 1,6 քմ ցած պիտի ըլլար:
– Էվերեսթի վրայ նուազ քան հինգ վայրկեանէն դէմքդ սառոյցէն «կը կրծուի»:
– Էվերեսթը մագլցող առաջին մարդիկը անուշեղէններ եւ շաքարեղէններ թաղեցին ձիւնին մէջ` իբրեւ նուէր պուտիսթ աստուածներուն:
– Էվերեսթի գագաթին հովին արագութիւնը կրնայ հասնիլ ժամական 282 քմ-ի. ասիկա աւելի զօրաւոր է, քան` 5 աստիճանի մրրիկ մը:
– Իր 8850 մեթր բարձրութեամբ, Էվերեսթը աւելի բարձր է, քան` իրարու վրայ դրուած 29 Էյֆել աշտարակներ:
Ամազոնի Մէջ` 25 Յարկանի
Շէնքի Մը Չափ Մեծ Ծառ Մը
Մասնագէտները զայն առաջին անգամ նկատած են 2019-ին, արբանեակներու կողմէ առնուած նկարներու մէջ: Նոյն տարին, խումբ մը գիտնականներ, բնապահպանութեան մասնագէտներ եւ տեղացի առաջնորդներ փորձեցին զայն գտնել: Սակայն անոնք ստիպուած եղան ետ դառնալ:
Այս անգամ անոնք յաջողեցան իրենց փնտռտուքին մէջ:
Բնութեան այս մասնագէտները նաւով կտրեցին 250 քմ եւ ապա քալելով 20 քմ ալ անցան վայրի անտառին լեռնային ճամբաները : Այս հսկայական ծառը կը գտնուի Ամազոնի վայրի անտառին կեդրոնը, Պրազիլի հիւսիսը: Անիկա կը պատկանի տենզիա Էքսելսա ծառերու ընտանիքին եւ շատ փնտռուած է փայտահատներուն կողմէ:
Ըստ անտառներու մասնագէտ Տիեկօ Արմանտօ Սիլվայի, այս ծառը աշխարհի ամէնէն գեղեցիկ բաներէն մէկն էր:
Մասնագէտները նմուշներ առին ծառէն` ուսումնասիրելու եւ վերլուծելու համար, գիտնալու համար յատկապէս ծառին տարիքը: Ըստ Սիլվայի, այդ շրջանի հսկայական ծառերը կրնան մինչեւ 400 հազար թոն կշռել. այս ծանրութեան մօտաւորապէս կէսը բաղկացած է մթնոլորտէն կլանուած բնածուխէն:
Դժբախտաբար վերջին երեք տարիներուն անտառներով ծածկուած տարածքներուն տարեկան փճացումը 75 առ հարիւր աւելցած է` բաղդատաբար նախորդ տասը տարիներուն:
Սեպտեմբեր ամսուն 1455 քառ. քմ. անտառածածկ տարածքներ անհետացած են, մրցանիշ մը` տարուան այս ամսուան համար, ըստ պետական տուեալներուն: Այս կշռոյթով 2022 տարին կրնայ նոր մրցանիշ մը արձանագրել…
Ժամանց
Կրնա՞ս գտնել ելքի ճամբան:
Կրնա՞ս գտնել 2 պատկերներուն միջեւ գոյութիւն ունեցող 10 տարբերութիւնները:
Կրնա՞ս գտնել պատկերին մէջ պահուած առարկաները:
Կրնա՞ս գտնել վարի թիւերուն տախտակին մէջ համապատասխանող տեղերը:
