Գաղութէ Գաղութ

Պատրաստեց՝ ՄԱՐԱԼ ՄԽՍԵԱՆ

Սուրիա

Դոկտ. Հուրի Ազէզեանի 35-Ամեայ Վաստակին Յիշատակումը

Հովանաւորութեամբ Բերիոյ հայոց թեմի առաջնորդ Մասիս եպս. Զօպուեանի, կազմակերպութեամբ Համազգայինի «Ն. Աղբալեան» մասնաճիւղի գրական յանձնախումբին, 26 նոյեմբերին Հալէպի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ սրահին մէջ տեղի ունեցաւ մեծարանքի հանդիսութիւն` նուիրուած գրող, հրապարակագիր, թարգմանիչ, պատմական գիտութիւններու թեկնածու, մտաւորական դոկտ. Հուրի Ազէզեանի գրական ստեղծագործական 35-ամեայ վաստակին:

Բացման խօսքով Ժիրայր Կարապետեան լուսարձակի տակ առաւ դոկտ. Հուրի Ազէզեանի 35-ամեայ գրական ողջունելի ներդրումը` իր հեղինակային եւ թարգմանական 17 հատորներով:

Համազգայինի Հայագիտական հիմնարկի դասախօս, գրող Լալա Միսկարեան-Մինասեան վերլուծական ոճով, մէջբերումներով լուսարձակի տակ առաւ դոկտ. Հուրի Ազէզեանի գրական-թարգմանական հմտութիւնը: Ան ներկայացուց «Գուցէ համանուագ» ծաւալուն հատորը` յայտնելով, որ թարգմանչուհին արաբական հարուստ գրականութենէն թարգմանելով յատկապէս հայոց ծանր ճակատագրին ու ապա գերմարդկային ոգորումներուն մասին պատմող ստեղծագործութիւններ, ոչ միայն նպատակ հետապնդած է նպաստել երկու ժողովուրդներու փոխճանաչումին, այլեւ այս ձեւով իր յարգանքի բաժինը մատուցած` մեր յափշտակուած հայրենիքի, պղծուած սրբութիւններուն, անարգուած ու խողխողուած սերունդներու յիշատակին:

Խորէն քհնյ. Պերթիզլեան ներկայացուց դոկտ. Հուրի Ազէզեանի կրօնական գիրքերը` հինգ թարգմանական, մէկ խմբագրական եւ մէկ արեւելահայերէնէ արեւմտահայերէնի վերածուած:

«Գանձասար» պաշտօնաթերթի խմբագիր Զարմիկ Չիլաբօշեան-Պօղիկեան, անդրադառնալով Հուրի Ազէզեան հրապարակագիրին, թարգմանիչին եւ պատմագէտին, գրողին իւրայատկութիւնները առանձնացուց, ապա օրինակներով թարգմանական գործին ու պատմական ուսումնասիրութիւններուն արժէքին անդրադարձաւ Հայ դատի, Բերիոյ հայոց թեմի ընդհանուր շրջագիծին մէջ:

Յոբելեար պատմագէտին անդրադառնալով` ան յայտնեց, որ Բերիոյ հայոց թեմի ազգային ծառայութեան շրջագիծէն ներս ան յարգելի վաստակ ունեցած է Սուրիոյ հայ համայնքի պատմութեան ուսումնասիրութեան մէջ:

Այնուհետեւ մասնաճիւղի վարչութեան ատենապետ Մարալ Տիքպիքեան խորհրդանշական յուշանուէրով մը պարգեւատրեց դոկտ. Հուրի Ազէզեանը:

Այնուհետեւ երախտագիտական խօսքով ելոյթ ունեցաւ յոբելեարը:

Աւարտին իր սրտի խօսքը արտասանեց սրբազան հայրը, որ մեծապէս գնահատեց դոկտ. Հուրի Ազէզեանին ջանասիրութիւնն ու գրական, թարգմանական, պատմագիտական բեղուն գործունէութիւնը, յատկապէս շեշտելով Բերիոյ հայոց թեմի պատմութեան ուսումնասիրման նուիրուած անոր աշխատանքը: Սրբազան հայրը մաղթեց, որ յոբելեարը օրինակ հանդիսանայ նոր սերունդին, ապա այս առիթով փոխանցեց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոսին բարեմաղթութիւնները :

Ձեռնարկին ընթացքին գործադրուեցաւ գեղարուեստական յայտագիր, նաեւ մերթ ընդ մերթ պաստառի վրայ  ցուցադրուեցաւ յոբելեարին գրական վաստակն ու Բերիոյ հայոց թեմէն ներս իր տարած գործունէութիւնը ներկայացնող տեսերիզ մը:

Քանատա

Դաշնակցութեան 131-Ամեակի Հանդիսաւոր Տօնակատարութիւն

Կազմակերպութեամբ ՀՅԴ «Միհրան Փափազեան» եւ «Սարգիս Զէյթլեան» կոմիտէութեանց եւ «Արմէն Գարօ»  ուսանողական միութեան, 5 դեկտեմբերին Ս. Յակոբ Ազգային վարժարանի «Բաստրմաճեան» թատերասրահին մէջ  տեղի ունեցաւ ՀՅԴ-ի հիմնադրութեան 131-ամեակին նուիրուած հանդիսութիւն:

Բացման խօսքը արտասանեց օրուան հանդիսավար Արիանէ Թասլաքեան, որ հրաւիրեց ներկաները յոտնկայս յարգելու Արցախի պատերազմին նահատակուած ռազմիկներուն յիշատակը:

Զոյգ կոմիտէութեանց խօսքը արտասանեց Միրնա Ֆուտուլեան:

Օրուան պատգամաբեր Վաչէ Բրուտեան նշեց, որ Հայաստան կ՛ապրի աննախընթաց օրեր, եւ այդ պատճառով հայ ժողովուրդը պէտք է ըլլայ սթափ, որպէսզի ճիշդ ձեւով կողմնորոշուի եւ իր յառաջիկայի քայլերը առնէ: Ան մտահոգութիւն յայտնեց նոր տեսակի ցեղասպանութեան մը վտանգին դէմ յանդիման գտնուելու: Ան հաստատեց, որ ներկայ քաղաքական աշխարհին մէջ թափ առած է սանձարձակ դրամատիրութեան ալիք մը, որ բարեսիրական հաստատութեանց անունին տակ կը փորձէ ամէն գնով պարտադրել իր կամքը` հասնելու համար իր նպատակին ու շահերուն, նկատի չառնելով, թէ ի՛նչ աւերներ կը գործէ այս կամ այն երկրին վրայ: Բանախօսը շեշտեց, որ Դաշնակցութիւնը ունի տարբեր կարծիք եւ տեսլական, որոնք երբեք չեն համապատասխաներ ներկայ իշխանութեան միտքերուն, աւելցնելով, որ Դաշնակցութեան նպատակը միշտ ու միշտ եղած է ամբողջական հայրենիք ունենալ եւ ազատ ապրիլ: Բանախօսը նկատել տուաւ, որ փրկութիւնը եկաւ գաղափարներու աշխարհէն, հոն թրծուած Արամ Մանուկեանի ու իր սերնդակից-գործակիցներուն տեսքով, որոնք սոսկական անհատներ չէին, այլ գաղափարի հսկաներ էին` թրծուած Դաշնակցութեան գաղափարի ու գործի քուրային մէջ: Այն նոյն գաղափարական աշխարհին, որմէ ներշնչուելով մենք գործեցինք սփիւռքի մէջ տասնամեակներով, գործեցինք Արցախի ազատագրական պայքարին ընթացքին ու կը պայքարինք այսօր եւս, որպէսզի կարենանք դիմադրել մեր պետութեան ղեկը բռնագրաւած այս այլանդակ ու դաւաճանական խմբակին ու վռնտենք զանոնք իշխանական դիրքերէն: Ան հաստատեց, որ թրքահաճոյ իշխանութիւնները տեղ չունին մեր պետութեան ղեկին եւ գաղափարական ոչ մէկ կապ ունին մեր ժողովուրդին ստեղծած արժէքներուն եւ քաղաքական մտածողութեան հետ: Իր խօսքի աւարտին Վ. Բրուտեան կոչ ուղեց, որ բոլորը զինուին Դաշնակցութեան յամառ պայքարի ոգիով եւ չկասկածին, թէ Դաշնակցութիւնը պիտի առաջնորդէ մեզ դէպի արշալոյս:

Հանդիսութեան ընթացքին գործադրուեցաւ գեղարուեստական յայտագիր:

Սրբազան Համերգ` Վանքուվըրի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ 35-Ամեակին Առթիւ

Այս տարի տարբեր էր Հայաստանեայց առաքելական եկեղեցւոյ հիմնադրութեան ամեակի նշումը:

4 դեկտեմբերին Պրիթիշ Քոլոմպիոյ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ  հիմնադրութեան 35-ամեակին առիթով տեղի ունեցաւ սրբազան համերգ` առաջնորդութեամբ եկեղեցւոյ հովիւ Գարեգին վրդ. Շխրտմեանի, մասնակցութեամբ եկեղեցւոյ նախկին դպրուհի` սոփրանօ Սեւան Քէօշկէրեանի:

Բացման խօսքը արտասանեց Անի Միսաքեան-Եագուպեան, որ յայտնեց, թէ Հայ եկեղեցւոյ շարականները, մեղեդիներն ու գանձերը մեր պատմութեան մէջ իրենց իւրայատուկ տեղն ու արժէքը ունեցած են, հնչած են միջազգային բեմերու վրայ` միշտ հիացնելով հայ եւ օտար ունկնդիրները:

Եկեղեցւոյ  հոգաբարձութեան ատենապետ Օհան Կիւրեղեան ելոյթ ունենալով` ակնարկ մը նետեց եկեղեցւոյ պատմութեան վրայ եւ ամփոփ զեկոյց մը տուաւ տարուած բոլոր աշխատանքներուն մասին: Ան իր երախտագիտութիւնը յայտնեց Գարեգին վրդ. Շխրտմեանին` անոր բծախնդիր աշխատանքին համար, ինչպէս նաեւ հոգաբարձութեան, որ ճիգ չխնայեց յաջողցնելու ձեռնարկը: Ան նաեւ կարդաց Քանատայի խորհրդարանի անդամ «Պըրնըպի եւ հիւսիսային շրջաններու» Թեր Պիչի արեւմտեան Քանատայի Հայ դատի յանձնախումբին յղած շնորհաւորական մաղթանքները` ուղղուած եկեղեցւոյ եւ գաղութին:

Աւարտին, Գարեգին վրդ. Շխրտմեան շնորհակալութիւն յայտնեց ներկաներուն` իրենց գօտեպնդող ներկայութեան համար, ինչպէս նաեւ` համերգին հովանաւորութիւնը ստանձնած Ճորճ եւ Պարպրա Աղազարեան ամոլին: Ան յայտնեց, որ սոյն սրբազան համերգին ճամբով ուզած են առաջին հերթին Աստուծոյ հետ առանձնանալ եւ շնորհակալութիւն յայտնել Աստուծոյ, որ 35 տարիէ վեր կը գոյատեւեն` հակառակ անցնող բոլոր դժուարութիւններուն, նաեւ ցոյց տալու ժողովուրդին, որ մեր եկեղեցիէն միշտ ծնած են մեր դպիրներուն պէս նուիրեալ ծառայողներ, որոնք կը սիրեն մեր եկեղեցւոյ շարականները, մեր հայոց արժէքներն ու մշակութային հարստութիւնները:

Յունաստան

Թեսաղոնիկէի Հանրակառքերու Տնօրէնը Ընդունեց Հայ Դատի Յանձնախումբին Անդամները

Թեսաղոնիկէի հանրային փոխադրական հաստատութեան տնօրէն փրոֆ. Եորղոս Քոնտրասի հրաւէրով ՀՅԴ Յունաստանի Հայ դատի յանձնախումբի անդամներ Պետրոս Հալաճեան եւ Սարգիս Տակազեան հաստատութեան գրասենեակներուն մէջ տեսակցութիւն մը ունեցան տնօրէնին հետ,  որուն ընթացքին արծարծուեցաւ ազրպէյճանական շրջանակներուն կողմէ հակահայ գովազդի հարցը: Հաստատութեան կողմէ նշուեցան թեսաղոնիկահայ համայնքին եւ հայրենակիցներուն հետ բարեկամական կապերը, ինչպէս նաեւ առնուած անմիջական քայլերը` չեղարկելու համար հայութեան դէմ ուղղուած քարոզչական սադրանքը:

Հայ դատի յանձնախումին անդամները իրենց գոհունակութիւնը յայտնեցին կատարուած քայլերուն համար:

Միացեալ Նահանգներ

Նիւ Եորքի Մէջ Դոկտ. Վարդան Մատթէոսեանի Նոր Գիրքի Ներկայացում

Ձախէն աջ՝ փրոֆ. Շըպան Նաշ Մարշալ, առաջնորդ Անուշաւան արքեպիսկոպոս, դոկտ.Վարդան Մատթէոսեան, Անահիտ Ուղուրլայեան եւ Մեսրոպ-քհնյ. Լագիսեան

Չորեքշաբթի, 8 դեկտեմբերի երեկոյեան, Արեւելեան Ամերիկայի հայոց թեմի Ազգային առաջնորդարանին հովանաւորութեամբ, տեղի ունեցաւ պատմաբան ու գրականագէտ դոկտ. Վարդան Մատթէոսեանի «Հայոց ցեղասպանութիւնը անուանելու քաղաքականութիւնը. լեզու, պատմութիւն եւ «Մեծ եղեռն» անգլերէն հատորին ներկայացումը: Այս գիրքին ներկայացումը առաջին հրապարակային ձեռնարկն էր առաջնորդարանին մէջ` մարտ 2020-ին համաճարակի սկզբնաւորութենէն ի վեր:

Իրաւաբան Անահիտ Ուղուրլայեան կատարեց բացման խօսքը եւ ներկայացուց հեղինակը: Ազգային առաջնորդարանի դիւանապետ դոկտ. Մատթէոսեան սահիկներու օժանդակութեամբ բացատրեց գիրքի տարբեր գլուխներուն բովանդակութիւնը:

Ան լեզուական օրինակներով ցոյց տուաւ Մեծ եղեռն անուան ստուգաբանութիւնը եւ իմաստային զարգացումը` 5-րդ դարէն մինչեւ մեր օրերը եւ անդրադարձաւ անուան քաղաքական շահագործման, որ տեղի ունեցած է վերջին քսանամեակին` յիշելով Յովհաննէս Պօղոս պապին այցելութիւնը Հայաստան, 2008-ի թրքական ներողութեան արշաւը, ամերիկեան վերջին նախագահներու պարագաները, կատարելով ուշագրաւ վերլուծումներ եւ դիտողութիւններ: Դասախօսութեան վերջաւորութեան դոկտ. Մատթէոսեան պատասխանեց ներկաներու հարցումներուն:

Հարցում-պատասխանի բաժինէն ետք Մենհեթընվիլ քոլեճի քրիստոնէական փիլիսոփայութեան դասախօս եւ Հայոց ցեղասպանութեան նուիրուած հատորի մը հեղինակ փրոֆ. Շըպան Նաշ-Մարշալ իր տպաւորութիւնները կիսեց ներկաներուն հետ: Ան ողջունեց գիրքը, որ կը նպաստէ հասկնալու` «ինչի մասին կը խօսինք» եւ իբրեւ «ճշմարտագոյն ձեւը` պատմութեան շահագործումը եւ ժխտումը գտնելու համար, որովհետեւ կասկած չկայ, որ Մեծ եղեռնը տեղի ունեցաւ»:

Ֆրանսա

Լոյս Տեսաւ Արա Օշականի «Հատում» Հատորը

Փարիզի մէջ հրապարակուեցաւ լուսանկարիչ Արա Օշականի նոր հատոր-ալպոմը` «Displaced/Հատում»-ը:

Հեղինակը այս առիթով շնորհակալութեան յատուկ խօսք յղած է հատորի հրատարակութիւնը նախաձեռնողներուն, մասնաւորապէս` Փարիզ ապրող գրող եւ քննադատ Գրիգոր Պըլտեանին, որ «Կամուրջը» գրութեամբ իր մասնակցութիւնը բերած է հատորին:

Սփիւռքի մէջ ինքնութեան հարցերու նուիրուած Օշականի այս հատորը արգասիքն է Լիբանան կատարած իր շարք մը այցելութիւններուն, որոնց կիզակէտը հայկական սփիւռքի համար բազմակողմանի արժէք ունեցող Պուրճ Համուտ հայկական աւանն է:

Ատրպատական

Լոյս Տեսաւ Գրիգոր Արք. Չիֆթճեանի «Ուղեւորութիւն Ատրպատականի Հայոց Թեմում, Հայկական Յուշարձանների Հետքերով» Մատենաշարի Բ. Հատորը` Նոիիրուած Ղարադաղի Հայկական Գիւղերուն

Ատրպատականի հայոց թեմի հայկական քաղաքներու, գիւղերու եւ անոնց մէջ գտնուող հայկական յուշարձաններու պատմութեան եւ ներկայ իրավիճակին գիտական ու դաշտային ուսումնասիրութիւնը կատարելով, հինգ տարի առաջ, 2017-ին, թեմի առաջնորդ Գրիգոր արք. Չիֆթճեան հրատարակած էր սոյն նիւթին նուիրուած իր Ա. հատորը: Ան կ՛ընդգրկէր Թաւրիզի, Ուրմիոյ, Արտապիլի եւ անոնց շրջակայ գիւղերու 98 հայկական եկեղեցիներն ու անոնց պատմութիւնը, առաջին գիրքը ըլլալով սոյն վերնագրով եռահատոր մատենաշարին:

Սոյն մատենաշարի Բ. հատորը 2021-ին լոյս տեսաւ Թաւրիզ: Հեղինակը զայն ամբողջութեամբ յատկացուցած էր Ղարադաղի վեց գաւառակներու հայկական գիւղերու ուսումնասիրութեան: Այնպէս, ինչպէս գիրքին յառաջաբանին մէջ կը գրէ սրբազանը, դիւրին չէ եղած սոյն ուղեւորութիւնը դէպի Ղարադաղ` ներկայի Քալեպար եւ Արասպարան շրջանը: Գիւղերուն մեծ մասը հարթ ճանապարհ չէ ունեցած, իսկ ոմանք ամբողջութեամբ անանցանելի ճանապարհներ ունեցած են, որուն պատճառով ալ ուղեւորները ստիպողաբար օգտուած են չորքոտանի փոխադրամիջոցներէն:

Բ. հատորը, որ կը բաղկանայ 620 որակեալ էջերէ, կը ներառէ պատմութիւնը Ղարադաղի նախկին հայկական 82 գիւղերուն: Յիշեալ էջերը գիտական ուսումնասիրութիւն ըլլալէ բացի, սոյն գիւղերուն սրբազան հօր կողմէ տրուած այցելութեամբ եւ այժմու տեղացի թուրք գիւղացիներու հետ զրոյցներով` բանաւոր աղբիւրներու օգտագործմամբ, նոր լոյս կը սփռեն տարածաշրջանին մէջ ապրած հայոց անցեալի պատմութեան վրայ:

Ղարադաղի վեց գաւառակները` Քէյվան, Մեշափարա, Մնջեւան, Հասանով Դզմար եւ Արաքսպար այցելելով` անցեալ հինգ տարիներուն ընթացքին սրբազան հայրը տեղագրած եւ ուսումնասիրած է սոյն գաւառակներուն մէջ գտնուող բոլոր հայկական եկեղեցիներու, գերեզմանատուներու եւ սոյն գիւղերու հայ բնակիչներէն մնացած տուներու եւ այլ յիշատակներու հետքերը, նոյնիսկ` անոնց աւերակներուն մէջ վերապրած վերջին քարը:

Սոյն Բ. հատորը, ինչպէս նախորդը, նոյնպէս ճոխացուած է գունաւոր բարձրորակ լուսանկարներով, որոնք կենդանի պատկեր կը հաղորդեն ուղեւորութիւններու ընթացքին մասին: Հատորի էջերուն մէջ ներկայացուած եւ ուսումնասիրուած են նաեւ այն ձեռագրերն ու կիրառական արուեստի նմուշները, որոնք սոյն գիւղերուն մէջ գրուած կամ ստեղծուած են, եւ որոնք այսօր կը գտնուին թեմի կամ այլ երկիրներու մատենադարաններուն եւ թանգարաններուն մէջ: Գիտական սոյն մատենաշարի վերջաւորութեան զետեղուած են անձնանուններու եւ տեղանուններու ցանկերը` դիւրացնելով ուսումնասիրողներուն աշխատանքը:

Մատենաշարի բովանդակութիւնը մասնագիտական ըլլալով մէկտեղ, լեզուն հանրամատչելի է եւ դիւրընթեռնլի, յատկապէս` ինքնախօս լուսանկարներու յարակցութեամբ: Ատրպատական ապրած մեր նախնիներէն ժառանգ մնացած մշակութային անգին հարստութեանց վերանորոգութիւնը կամ բոլորին պահպանութիւնը` իբրեւ շէնք ու կառոյց անկարելի ըլլալով, յատկապէս` հայաթափուած շրջաններուն մէջ, սոյն գիրքը եւ ամբողջ մատենաշարը հայ դպրութեան միջոցով անոնց պահպանումն է եւ սրբազան հօր կողմէ կտակումը` յաջորդող սերունդներուն:

 

 

 

Like on Facebook
CATEGORIES
Share This

COMMENTS

Wordpress (0)
Disqus ( )