ԵՂԻԱ ԹԱՇՃԵԱՆ
13 ապրիլին Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի քաղաքագիտութեան եւ միջազգային յարաբերութեան ուսանողներուն հետ այցելեցինք Նաքուրա, ուր կը գտնուի ՄԱԿ-ի խաղաղապահ ուժերու (ՖԻՆԻՒԼ) կեդրոնատեղին:
1978-ին, երբ Իսրայէլ ներխուժեց Լիբանան, ՄԱԿ-ի թիւ 425-426 բանաձեւերով ՖԻՆԻՒԼ-ը հիմնուեցաւ. սկզբնական շրջանին անիկա քաղաքական կամ ռազմական ուժ չէր ներկայացներ, սակայն 2006-ի պատերազմը եւ ՄԱԿ-ի 1701 բանաձեւը ընդարձակեցին խաղաղապահ ուժերուն ռազմական առաքելութիւնը:
Հետաքրքրական էր, որ ՖԻՆԻՒԼ-ի եւ իտալական ջոկատի ներկայացուցիչին հետ հանդիպման ժամանակ ան մեզի ներկայացուց իսրայէլեան եւ լիբանանեան կողմերու անուղղակի բանակցութիւններուն մանրամասնութիւնները: Գրեթէ ամսական դրութեամբ եւ ՖԻՆԻՒԼ-ի նախագահութեամբ, երկու կողմերը կը հանդիպին, կլոր սեղանի շուրջ կը նստին, եւ ՖԻՆԻՒԼ-ի ներկայացուցիչը կը վարէ անուղղակի բանակցութիւնները: Լիբանանեան բանակի ներկայացուցիչը Իսրայէլի հետ կապուած հարցերը կ՛ուղղէ ՖԻՆԻՒԼ-ի ներկայացուցիչին, ան ալ իր կարգին զանոնք կը փոխանցէ իսրայելեան կողմին, իսկ իսրայէլեան կողմը ուղղակի կը պատասխանէ լիբանանեան բանակի ներկայացուցիչին, երկու կողմերը իրարու ձեռք չեն սեղմեր եւ ուղղակի բանակցութիւններ չեն վարեր: Իսրայէլեան կողմը միշտ մտահոգութիւն կը յայտնէ Հըզպալլայի զէնքերուն մասին, իսկ լիբանանեան բանակին անուղղակի պատասխանը կ՛ըլլայ` «Լիբանանի ներքին հարցերուն մի՛ խառնուիք»:
Իսկ հարցնելով անոր, թէ իրենք կրցա՞ն գտնել որեւէ ռազմական կեդրոն` Հըզպալլայի հետ կապուած, իտալացի ներկայացուցիչը ժպտելով պատասխանեց ինծի. «Գետնի վրայ ոչ, բայց տակը` Աստուած գիտէ»: Միացեալ Նահանգներու, Ֆրանսայի եւ Իսրայէլի հիմնական նպատակն էր, որ ՖԻՆԻՒԼ-ը զինաթափ ընէ Հըզպալլան, եւ հակառակ անոր որ ներկայիս ՖԻՆԻՒԼ-ը ունի աւելի քան 10,000 զինուոր, սակայն ան քաղաքական կշիռ չունի` իրականացնելու այս առաջադրանքը: Անշուշտ հոս որոշ հարցադրումներ կը ծագին այն առումով, թէ ճիշդ ի՛նչ է ՖԻՆԻՒԼ-ի առաքելութիւնը` խաղաղութի՞ւն հաստատել, թէ՞ անոր ետին կանգնած է Հըզպալլայի զինաթափման հարցը: Արդեօք ի՞նչ պիտի ըլլայ ՖԻՆԻՒԼ-ի դիրքորոշումը, եթէ դարձեալ հարաւի մէջ պատերազմ մը սկսի: Պիտի մասնակցի՞ պատերազմին, թէ՞ չէզոք դիրք պիտի ունենայ. անշուշտ այս հարցումներուն պատասխաններ չկային:
Վերջերս իսրայէլեան թերթերը բաւական լուրջ վերլուծութիւններով կ՛անդրադառնան յաջորդ պատերազմին, որ կրնայ ծագիլ Լիբանանի մէջ` ընդդէմ Հըզպալլային: Սուրիոյ մէջ ասիկա չի կրնար պատահիլ, որովհետեւ ուժերու հաւասարակշռութիւնը գետնի վրայ ի նպաստ Իսրայէլի չէ, եւ հոն կայ ռուսական գործօնը: Իսկ Լիբանանի մէջ ընտրութիւններէն ետք հաւանաբար քաղաքական նոր դաշինքներ կազմուին, եւ դարձեալ Հըզպալլայի զէնքի հարցը երկխօսութեան սեղանին վրայ դրուի: Իսկ եթէ դարձեալ երկխօսութեան կողմերը քաղաքական լուծումի չհասնին, ինչ որ ըստ երեւոյթին դժուար է, ապա Իսրայէլ շատ հաւանական է, որ կարենայ դարձեալ ռազմական միջոցներու դիմել Լիբանանի դէմ:
