ՎԱՀՐԱՄ ԷՄՄԻԵԱՆ
25 սեպտեմբերին տեղի ունեցաւ Իրաքի Քրտական ինքնավար մարզի անկախութեան հանրաքուէն, որուն մասնակիցները հրաւիրուած էին «Այո՛» կամ «Ո՛չ» պատասխանելու «Կ՛ուզէ՞ք, որ Քիւրտիստանի մարզը եւ մարզին վարչական տարածքէն դուրս եղող քրտական շրջանները անկախ պետութիւն դառնան» հարցումին: «Այո՛»-ի արձանագրելիք յաղթանակը աւելի քան պարզ է: Հանրաքուէի աւարտին քիւրտերը մարզի բոլոր մեծ քաղաքներուն մէջ արդէն իսկ տօնեցին «Այո՛»-ի յաղթանակը: Սակայն այս տօնական մթնոլորտը շուտով պիտի աւարտի եւ պիտի հնչէ հետեւանքներու ժամը:
Միայն Իսրայէլն էր, որ բացայայտ կերպով զօրակցեցաւ քիւրտերու ինքնորոշման իրաւունքին, իսկ Միացեալ Նահանգներ պարզապէս անոր կիրարկման ժամկէտին յետաձգումն էր, որ ուզեցին` չխանգարելու համար ՏԱՀԵՇ-ի դէմ պայքարին մօտալուտ յաղթանակը: Քիւրտերը կիրարկեցին իրենց ինքնորոշման իրաւունքը, ինչ որ կ՛ամրապնդէ արաբական աշխարհին մէջ այդ հիմնարար իրաւունքին նկատմամբ ներկայիս տիրող բացասական մթնոլորտը. իրողութիւն մը, որ կրնայ շահագործուիլ այդ միջազգային իրաւունքին մահը ցանկացող Ազրպէյճանի կողմէ:
Ստեղծուած է կատարուած իրողութիւն մը: Ըստ քրտական մարզի ղեկավար Մասուտ Պարզանիի, «միջազգային ընտանիքը ի վերջոյ պիտի ճանչնայ կատարուած իրողութիւնը», սակայն եթէ այդ պնդումը կատարելու համար կը հիմնուի 1991-ի իրաքեան պատերազմին ընթացքին հիւսիսային Իրաքի մէջ ստեղծուած «Ապահով գօտի»-ին եւ ամերիկեան բռնագրաւումէն ետք դաշնակցային դրութեան հաստատման վրայ, ապա չարաչար կը սխալի, որովհետեւ վերջիններս հանրաքուէի մը կամ քիւրտերու կողմէ չստեղծուեցան, այլ` ամերիկեան բանակին, իսկ փեշմերկաները զայն ստեղծելու կամ պահպանելու կարողութիւնը չունին: Պարզանիի յիշողութիւնը խիստ կարճ կը թուի, որովհետեւ տակաւին երէկ Իրանի Յեղափոխական պահակագունդը Էրպիլը փրկեց արշաւող ՏԱՀԵՇ-ի մահաբեր վտանգէն:
Պարզանի կը փորձէ քիւրտերուն գերղեկավարը կամ առնուազն ազգային հերոսը դառնալ, սակայն ֆրանսացի տխրահռչակ մտաւորական, «Քաոսի կնքահայր» անունով ծանօթ Պեռնար Հանրի Լեւիի քուէարկութեան կեդրոններուն մէջ հանրաքուէի ընթացքին մօտէն հետեւելու փաստը պէտք է զինք խիստ մտահոգէ` նկատի ունենալով Լիպիոյ, Թունուզի եւ Սուրիոյ նման երկիրներու մէջ «Արաբական գարնան» տարածման, ինչպէս նաեւ Ուքրանիոյ ճգնաժամի ստեղծման մէջ անոր ունեցած «վաստակն» ու այդ երկիրներուն համար բերած «բարիքները»: Լեւիի ներկայութիւնը մտածել կու տայ ինքնորոշման իրաւունքի ապահովման ազնիւ նպատակին քողին տակ մութ ուժերու աջակցութիւնը վայելող գերծրագիրի մը գոյութեան մասին:
Այդ ծրագիրը հաւանաբար «Արաբական գարնան» մէկ նոր արարն է կամ այդ գարունը ծաղկեցնելու «նպատակի իրագործման համար եթէ դռնէն չկրցանք մուտք գործել, պատուհանէն մուտք գործենք»-ի հիմամբ մարտավարութիւն մը: Ահա, թէ ինչու քրտական հանրաքուէն կրնայ ինքնորոշման իրաւունքի արշալոյս մը չըլլալ, այլ այդ իրաւունքի փայլքը աղարտելու վտանգը պարունակող սեւ ամպերու կուտակման ազդանշանը:
