Երեւանի պետական համալսարանի դասախօսներու Լիբանան այցելութեան շրջագիծին մէջ, կազմակերպութեամբ «Ազդակ» օրաթերթին եւ Համազգայինի Լիբանանի Շրջանային վարչութեան, երէկ` չորեքշաբթի, 4 նոյեմբերի երեկոյեան ժամը 8:00-ին, «Ազդակ»-ի «Փիւնիկ» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ լսարան` «Քրտական քաղաքական կառոյցներու դիրքորոշումը Հայոց ցեղասպանութեան հարցին մէջ» նիւթով: Զեկուցաբերն էր Երեւանի պետական համալսարանի Հայագիտական հետազօտութիւններու հիմնարկի հայ-քրտական յարաբերութիւններու բաժինի ղեկավար Վահրամ Պետրոսեան:
Լսարանի բացման խօսքը արտասանեց Ազգային առաջնորդարանի տեղեկատուական բաժանմունքի պատասխանատու Րաֆֆի Տեմիրճեան: Ան նկատել տուաւ, որ Երեւանի պետական համալսարանի պատուիրակութեան Լիբանան այցելութեան առաքելութիւնը ունի կրթական, ինչպէս նաեւ լսարաններ կազմակերպելու նպատակ: Ապա ան ներկայացուց օրուան զեկուցաբերին կենսագրական տուեալները:
«Փաուըր փոյնթ»-ով ներկայացուցած իր նիւթին մէջ Վահրամ Պետրոսեան յայտնեց, որ հայ-քրտական առնչութիւնները կարելի է բաժնել 3 հիմնական մասերու. ա)1878-1923 ժամանակաշրջանը, որ հայկական հարցի միջազգային իրաւական ձեւաւորման եւ թուրքերու դէմ պայքարին մէջ քիւրտերու հետ միասնական ճակատ ձեւաւորելու ձեռնարկումներու շրջանն է: Ան բացատրեց, որ այս ժամանակաշրջանին հայ-քրտական երկարատեւ եւ հաստատուն համագործակցութիւն ձեռք բերելու ջանքերը ձախողեցան եւ քիւրտերը ներգրաւուեցան Օսմանեան կայսրութեան հայաջինջ քաղաքականութեան մէջ: Պետրոսեան յայտնեց, որ 19-րդ դարէն սկսեալ հայոց պատմութեան մէջ անուանի հայ մտաւորականներ իրենց ուշադրութիւնը կեդրոնացուցած են հայ-քրտական յարաբերութիւններուն վրայ. բ) 1923-1991 թուականներ, երբ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ հայ բնակչութիւն գոյութիւն չունենալու պայմաններու մէջ` հայ-քրտական համագործակցութիւն ձեւաւորելու, դաշինք կնքելու եւ թշնամիին դէմ միացեալ պայքար մղելու փորձեր կատարելու ժամանակաշրջանն է: Ան ըսաւ, որ այս ժամանակաշրջանին Արեւմտեան Հայաստանը վերածուեցաւ քիւրտերու բնակութեան կեդրոնի, հայ-քրտական հարցերը դուրս եկան միջազգային իրաւական ասպարէզէն, եւ փոխուեցաւ այդ յարաբերութիւններուն տրամաբանութիւնը: Այս թուականներուն ի յայտ եկաւ հայկական կողմի որոշակի գործակցութիւնը. գ) 1991-էն մինչեւ ներկայ օրերը, երբ Հայաստան կարելիութիւն ունեցաւ անկախ եւ ինքնուրոյն քաղաքականութիւն վարելու այս հարցին մէջ: Այս շրջանին քրտական տարբեր կազմակերպութիւններ փորձեր կատարեցին իրենց գործունէութեան ոլորտին մէջ ներգրաւելու Հայաստանի Հանրապետութեան քրտական համայնքը: Վահրամ Պետրոսեան նկատել տուաւ, որ շրջանին մէջ քիւրտերու մեծամասնութեան ինքնագիտակցութիւնը տակաւին ցեղախմբային մակարդակի վրայ էր` աւելցնելով, որ անոնք կը ձգտէին օգտագործել Հայաստանի եւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւններուն, ինչպէս նաեւ սփիւռքի կարողութիւնները` խուսափելով Արեւմտեան Հայաստանի եւ հայկական պահանջատիրութեան վերաբերեալ քաղաքական դիրքորոշում արտայայտելէ մանաւանդ որ պատմական Հայաստանի տարածքներուն մէջ ձեւաւորուած ազգագրական պատկերը եւ շրջանի քաղաքական զարգացումները քիւրտերուն համար նպաստաւոր էին:
Բանախօսը նաեւ ներկայացուց վերջերս հրապարակուած տուեալներ` Երեւանի մէջ քիւրտերուն հանդէպ հանրային վերաբերմունքին գծով: Ան հաստատեց, որ ժողովուրդի 17,1 տոկոսը խիստ դրական վերաբերմունք կը ցուցաբերէ քիւրտերուն նկատմամբ, 7 տոկոսը` խիստ ժխտական, իսկ 34,6 տոկոսը` չէզոք են: Այն հարցին, թէ Հայաստանը պէտք է աջակցի Թուրքիոյ դէմ պայքարող քիւրտերուն, 19,4 տոկոսը դրական մօտեցում ունեցած է, իսկ 29,4 տոկոսը` ժխտական: Իսկ այն հարցին, թէ Քիւրտիստանի պետութեան ստեղծման նախագիծը Հայաստանի մէջ ապրող հայերուն վտանգ կը սպառնա՞յ, թէ՞ ոչ` 13,9 տոկոսը վտանգ տեսած է, իսկ 26,1 տոկոսը վտանգ չէ նկատած:
Անդրադառնալով Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման` ան նկատել տուաւ, որ Հիւսիսային Իրաքի քրտական ինքնավար մարզին մէջ այս հարցը դրուեցաւ ապրիլ 2015-ին: Ան ըսաւ, որ այդ մարզի խորհրդարանը կը բաղկանայ 111 անձերէ, որոնց մէջ ունինք 1 հայ երեսփոխան, որ օրակարգին վրայ դրած էր Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման հարցը: Այս հարցին շուրջ պատրաստուեցաւ բանաձեւ մը, որուն տակ ստորագրեցին մօտ 40 անձեր, եւ ասոր իբրեւ արդիւնք բանաձեւը չներկայացուեցաւ, հետեւաբար քուէարկութեան առիթ չտրուեցաւ: Հետեւաբար Հիւսիսային Իրաքի քրտական ինքնավար մարզի խորհրդարանին կողմէ Հայոց ցեղասպանութեան ճանաչման փորձը ձախողեցաւ: Շարունակելով իր խօսքը` Վահրամ Պետրոսեան ըսաւ, որ թուրք-քրտական համագործակցութիւնը կարելիութիւն չի տար նման բանաձեւի ընդունումը տնտեսական պատճառներով:
Աւարտին առիթը տրուեցաւ ներկաներուն լուսաբանական հարցումներ ուղղելու բանախօսին:
