ՎԱԶԳԷՆ ԳԱՎԼԱԳԵԱՆ
Աշխարհի քաղաքական քարտէսը կրնայ վերաձեւաւորուիլ ոչ միայն պատերազմներու դաշտերուն, այլ նաեւ երեք գերտէրութիւններու բանակցային սեղանին շուրջ: Նոյեմբեր 19-ին Չինաստանի Շենժեն քաղաքին մէջ տեղի ունենալիք Թրամփ-Փութին-Ճինփինկ հանդիպումը կրնայ դառնալ միջազգային յարաբերութիւններու նոր փուլի սկիզբ` իր անմիջական եւ երկարաժամկէտ հետեւանքներով:
Միացեալ Նահանգներու, Ռուսիոյ եւ Չինաստանի ղեկավարները կը ներկայացնեն երեք տարբեր ռազմավարական պատկերացումներ, սակայն անոնց շահերը կը խաչաձեւուին աշխարհի գրեթէ բոլոր կարեւոր ճգնաժամային գօտիներուն մէջ:
Հանդիպման օրակարգին վրայ պիտի ըլլան հիւլէական սպառազինութեան սահմանափակումը, միջազգային անվտանգութիւնը եւ մեծ տէրութիւններու յարաբերութիւնները: Ուքրանիոյ պատերազմը եւս կրնայ քննարկուիլ, թէեւ այս հարցին շուրջ Եւրոպայի եւ Քիեւի մասնակցութեան խնդիրը կը մնայ զգայուն:
Իրանի հարցը եւս առանձնայատուկ նշանակութիւն ունի: Թրամփ նախատեսած է բարձրացնել Իրանի հետ պատերազմին եւ տարածաշրջանային անվտանգութեան վերաբերող հարցերը: Թեհրանի հիւլէական ծրագիրը, Ռուսիոյ եւ Չինաստանի հետ անոր յարաբերութիւնները, ինչպէս նաեւ Իսրայէլի անվտանգութիւնը կրնան դառնալ մեծ տէրութիւններու քաղաքական հաշիւներուն կարեւոր մասը:
Այս առումով Լիբանանը ուղղակիօրէն կրնայ զգալ որեւէ նոր փոխըմբռնումի հետեւանքները: Իրանի եւ Միացեալ Նահանգներու միջեւ յարաբերութիւններու զարգացումը կրնայ իր անդրադարձը ունենալ Հըզպալլայի զինական կարողութիւններուն, Իսրայէլի հետ սահմանային լարուածութեան եւ Լիբանանի պետական իշխանութեան տարածման գործընթացին վրայ: Գործնականօրէն, կարեւոր պիտի ըլլան նաեւ իսրայէլեան ուժերու հարաւային Լիբանանէն հեռացման, զինադադարի գործադրութեան եւ լիբանանեան բանակին դերին վերաբերող հարցերը: Սակայն երեք նախագահներու հանդիպումը ինքնաբերաբար չի նշանակեր, որ Լիբանանի ճգնաժամին լուծում պիտի գտնուի այդ սեղանին շուրջ:
Հայաստանի համար եւս հանդիպումը կրնայ ունենալ շօշափելի հետեւանքներ: Հարաւային Կովկասի մէջ ամերիկեան ներկայութեան ընդլայնումը, ԹՐԻՓՓ-ի հաղորդակցական ծրագիրը, հայ-ազրպէյճանական խաղաղութեան գործընթացը եւ Ռուսիոյ աւանդական ազդեցութեան ապագան անմիջականօրէն կ՛առնչուին մեծ տէրութիւններու շահերուն: Հայաստանի համար հիմնական խնդիրը պիտի ըլլայ ապահովել, որ նոր հաղորդակցական ուղիները գործեն իր ինքնիշխանութեան եւ սահմաններու նկատմամբ իրաւասութեան լիակատար յարգումով` միաժամանակ ստեղծելով տնտեսական նոր կարելիութիւններ:
Երեք գերտէրութիւններու միջեւ որեւէ համաձայնութիւն կրնայ նաեւ փոխել Իրանի դիրքը Հարաւային Կովկասի մէջ, ուր Թեհրան զգայուն է իր հիւսիսային սահմաններու եւ տարածաշրջանային հաղորդակցութեան ուղիներու փոփոխութիւններուն նկատմամբ:
Շենժենի հանդիպումին իրական նշանակութիւնը պիտի չչափուի երեք նախագահներուն միասնական լուսանկարով, այլ այն որոշումներով, որոնք կրնան փոխել աշխարհի քաղաքական եւ անվտանգային հաւասարակշռութիւնը:
Լիբանանի եւ Հայաստանի համար, երկու տարբեր աշխարհագրական միջավայրերու մէջ, հարցը նոյնն է` ինչպէ՞ս պահպանել պետական ինքնիշխանութիւնը եւ ազգային շահերը այնպիսի տարածաշրջաններու մէջ, ուր մեծ տէրութիւններու մրցակցութիւնը կը շարունակէ վճռորոշ դեր խաղալ:
Այս հանդիպումը պարզապէս երեք նախագահներու երկխօսութիւն մը չէ. անիկա փորձաքար մըն է պարզելու համար, թէ նոր աշխարհակարգը պիտի կառուցուի փոխադարձ համաձայնութեա՞ն, թէ՞ ազդեցութեան գօտիներու վերաբաժանման տրամաբանութեամբ:


