ՇԱՔԷ Հ. ԳԱՐԱՅԵԱՆ
Կան ձայներ, որոնք միայն ականջին կը հասնին:
Կան նաեւ ձայներ, որոնք կը հասնին սրտին, կը մտնեն յիշողութեան մէջ ու տարիներ ետք ալ կը շարունակեն ապրիլ մեր էութեան խորքը:
«Վանայ Ձայն»-ը այդ ձայներէն է:
Քառասուն տարի առաջ Լիբանանի երկարամեայ ու անվերջանալի պատերազմի ծանր օրերուն, երբ երկրի երկինքը խաղաղ չէր, երբ պայթումներուն ձայնը երբեմն կը խլացնէր մարդոց խօսքը, ծնունդ առաւ «Վանայ Ձայն»-ը: 1986-ին իր առաջին քայլը առաւ այս ձայնասփիւռը` կարծէք պատերազմի աղմուկին մէջ հայուն ձայնը չկորսնցնելու վճռականութեամբ:
Այդ օրէն ի վեր շատ բան փոխուեցաւ:
Սերունդներ եկան ու անցան, պատերազմներ բռնկեցան, ճգնաժամեր իրարու յաջորդեցին, երկիրը ցնցուեցաւ, հայութիւնը իր ցաւերով ու տագնապներով ապրեցաւ, արտագաղթը դատարկեց շատ մը տուներ, բայց «Վանայ Ձայն»-ը մնաց:
Մնաց` որպէս ներկայութիւն:
Մնաց` որպէս ընկեր:
Մնաց` որպէս հայ տան մը բաց պատուհանը աշխարհին:
Եւ եթէ այսօր «Վանայ Ձայն»-ի հիմնադրութեան քառասուն տարիներուն մասին կը գրեմ, անիկա ինծի համար միայն ռատիոկայանի մը տարեդարձը չէ:
Տարիքս մեծցաւ «Վանայ Ձայն»-ին հետ:
Կեանքիս տարբեր փուլերուն անոր ձայնը դարձաւ ծանօթ ու հարազատ ներկայութիւն: Երբեմն առաւօտեան մը բարեւ, երբեմն լուր մը, երբեմն երգ մը, երբեմն` խօսք մը, որ պահ մը կանգ կ՛առնէր մեր առօրեային մէջ եւ կը յիշեցնէր, թէ մենք մինակ չենք:
Բայց իմ եւ «Վանայ Ձայն»-ի կապս հոս չի վերջանար:
Այս ռատիոկայանին հանդէպ ունիմ նաեւ անձնական ու խոր երախտագիտութիւն մը:
«Վանայ Ձայն»-ը եղաւ իմ գիրքիս` «Աւանդութեանց լուսամուտը»-ին ծնունդին դուռը:
Կայանի հաղորդավարներուն հետ ունեցած հարցազրոյցներս, իմ խօսքերուս փոխանցումը, իմ մտքերուս ու ապրումներուս ունկնդիրին հասցնելը դարձան այն գեղեցիկ ճանապարհներէն մէկը, որ զիս հասցուց գիրքիս ծնունդին:
Երբեմն գիրք մը կը ծնի տարիներով մեր ներսը պահած բառերէն: Բայց անոր ծնունդին համար կարիք կայ նաեւ մէկուն վստահութեան, մէկուն քաջալերանքին, մէկու մը կողմէ բացած դրան:
Իմ պարագայիս այդ դուռերէն մէկը «Վանայ Ձայն»-ը եղաւ:
Եւ այսօր` իր հիմնադրութեան քառասունամեակին, ես չեմ կրնար մոռնալ այդ բարիքը, որուն համար երախտապարտ եմ:
Քառասուն տարուան ծառայութիւն… «Վանայ Ձայն»-ի պատմութիւնը միայն տարիներու հաշուարկ մը չէ: Անիկա աշխատանքի, նուիրումի եւ դիմադրելու պատմութիւն մըն է:
Այդ քառասուն տարիներուն ընթացքին քանի՜ ձայներ անցան այդ ընտանիքէն, քանի՜ հաղորդավարներ իրենց ձայնով, ոճով ու անհատականութեամբ դրոշմեցին անոր ալիքները, քանի՜ աշխատակիցներ ժամեր տրամադրեցին լուր պատրաստելու, հաղորդում մը կազմելու, ձայնագրելու, ներկայացնելու եւ ունկնդիրին հասնելու համար:
Այսօրուան «Վանայ Ձայն»-ը այդ բոլոր նուիրեալներուն աշխատանքի շարունակութիւնն է:
Երախտագիտութեամբ պէտք է յիշել բոլոր անոնք, որոնք երէկուան «Վանայ Ձայն»-ը կառուցեցին, եւ այսօր ալ շնորհակալութեամբ պէտք է ողջունել անոնք, որոնք կը պահեն անոր կենդանի շունչը:
Երախտագիտական զգացումներ` յատկապէս ներկայ տնօրէնութեան եւ տնօրէն Վիգէն Աւագեանին, որ 2019-էն ի վեր կը ղեկավարէ կայանը, եւ ամբողջ անձնակազմին` իրենց յանձնառութեան ու շարունակական աշխատանքին համար:
Այսօր, երբ Լիբանանի պայմանները տակաւին դիւրին չեն, երբ անապահովութիւնը, տնտեսական դժուարութիւնները եւ անորոշութիւնը կը ծանրանան մարդոց կեանքին վրայ, «Վանայ Ձայն»-ի եթերը շարունակելն ինքնին ծառայութիւն մըն է,
որովհետեւ դիւրին ու բնական օրերուն ձայն ունենալը մէկ բան է, իսկ դժուար օրերուն ձայնը չկորսնցնելը` ուրիշ բան:
Եւ «Վանայ Ձայն»-ը չկորսնցուց իր ձայնը:
Այդ ձայնը կը մտնէ տուներէն ներս, կը նստի խոհանոցի սեղանին քով, կը հասնի ինքնաշարժին մէջ ճամբորդող մարդուն, կ՛ընկերանայ առանձին ապրող տարեցի մը, կը հասնի օտար երկիրներու մէջ ապրող հայուն եւ պահ մը կը ստեղծէ այն զգացումը, թէ հեռաւորութիւն գոյութիւն չունի:
Այսօր «Վանայ Ձայն»-ը Լիբանանի սահմաններէն անդին ալ կը հասնի իր սփիւռքահայ ունկնդիրներուն` կայքէջով, յաւելուածով եւ ընկերային ցանցերով:
Անիկա այլեւս միայն Պուրճ Համուտի մը ձայնը չէ:
Անիկա հայուն ձայնն է` ո՛ւր որ հայ կայ:
Եւ այս ձայնին մէջ ես կը լսեմ նաեւ երէկուան յիշողութիւնը, այսօրուան պայքարը եւ վաղուան յոյսը:
Սիրելի՛ «Վանայ Ձայն»,
Քառասուն տարիներու ուղիիդ դիմաց կանգնած` այսօր մէկ բան կ՛ուզեմ ըսել.
Մի՛ լռեր:
Քանի դեռ կայ հայ տուն մը, որ կը սպասէ քու ձայնդ, քանի դեռ կայ հայ մը, որ հեռաւոր ափերուն կարօտով կը լսէ հայերէն խօսքը, քանի դեռ մեր լեզուն, մեր մշակոյթը, մեր երգը, մեր պատմութիւնը փոխանցելու պարտականութիւն ունիս, քու տեղդ կարեւոր է եթերին վրայ, առաքելութիւնդ ալ` առանցքային:
Թող յառաջիկայ տարիներդ ըլլան աւելի պայծառ, աւելի զօրաւոր եւ աւելի լայնարձակ:
Թող նոր հաղորդավարներ գան, նոր ձայներ ծնին, բայց թող անոնք երբեք չմոռնան այն նուիրեալ ձայները, որոնք քառասուն տարի առաջ այս ճանապարհը բացին:
Թող ներկայ ղեկավարութիւնն ու ամբողջ անձնակազմը շարունակեն նոյն հաւատքով պահել այն լոյսը, որ փայլեցաւ պատերազմի մութ տարիներուն:
Եւ թող «Վանայ Ձայն»-ը շարունակէ ըլլալ այն հարազատ ձայնը, որուն հետ մեր տարիքը կ՛անցնի, բայց մեր կապը չի ծերանար:
Ես մեծցայ «Վանայ Ձայն»-ով:
Եւ այսօր` քու քառասունամեակիդ, կը փափաքիմ միայն մէկ բան. դո՛ւն ալ մեծցիր, բայց երբեք մի՛ ծերանար, քանի որ կան ձայներ, որոնք տարիքի չեն պատկանիր: Անոնք կը պատկանին ժամանակին, յիշողութեան եւ ժողովուրդի սրտին:
Քառասուն տարիները ետիդ ձգած` այսօր դուն այլեւս միայն ռատիոկայան մը չես: Դուն դարձած ես յիշողութիւն:
Մեր տուներուն մէջ ապրած, մեր ուրախութիւններուն ու տխրութիւններուն ընկերակցած, պատերազմներու ահաւոր աղմուկին մէջ հայերէն բառը պահած, լռութեան պահերուն մեզի խօսած յիշողութիւն մը:
Եւ գուցէ ասիկա է քու մեծագոյն յաղթանակդ:
Բայց սրտերուն մէջ տեղ գտած ձայնը չի լռեր:
Ես այսօր ալ իմ տարիներուս ճամբուն վրայ կանգնած` քեզի կը նայիմ ոչ միայն իբրեւ քառասունամեայ հաստատութեան մը, այլ նաեւ` իմ կեանքիս մէկ անկիւնը գրաւած հարազատ ձայն մը:
Երբեմն` որպէս առաւօտեան բարեւ, երբեմն` որպէս հարազատ երգ, երբեմն` որպէս լուր, երբեմն` որպէս մէկու մը ձայնը, որ մեզ կը յիշեցնէր, թէ հայերէնը տակաւին կենդանի է:
Այդ պատճառով այս քառասունամեակի առիթով իմ շնորհաւորանքս պարզ բառ մը չէ:
Անոր մէջ կայ երախտագիտութիւն:
Երախտագիտութիւն` բոլոր անոնց, որոնք երէկ քու ձայնդ պահեցին, բոլոր անոնց, որոնք այսօր իրենց ժամանակը, ուժը եւ սիրտը կը դնեն այս աշխատանքին մէջ, եւ բոլոր հաղորդավարներուն, որոնց ձայնը տարիներու ընթացքին դարձաւ մեր առօրեային մէկ մասը:
Այսօր, երբ Լիբանանը տակաւին կը դիմագրաւէ անորոշ ու դժուար օրեր, ձեզի կը մաղթեմ ուժ, համբերութիւն եւ հաւատք:
Թող ոչ մէկ դժուարութիւն կարենայ փակել ձեր եթերը:
Թող ոչ մէկ անապահովութիւն կարենայ խլացնել ձեր ձայնը:
Եւ թող իւրաքանչիւր հաղորդավար, երբ խօսի բարձրախօսին առջեւ, զգայ, որ իր դիմաց միայն ունկնդիր մը չէ նստած, այլ` սերունդ մը, որ իր լեզուն, իր մշակոյթը եւ իր յիշողութիւնը կը վստահի այդ ձայնին:
Սիրելի՛ «Վանայ Ձայն»,
Քառասուն տարի առաջ ծնունդ առիր պատերազմի մութին մէջ:
Թող գալիք տարիներուն դուն ըլլաս` խաղաղութեան ձայնը, յոյսի ձայնը, հայերէն խօսքի ձայնը:
Թող նոր սերունդներ քեզի հետ մեծնան, ինչպէս մենք մեծցանք:
Թող սփիւռքահայը քու միջոցով պահէ իր կապը Լիբանանի, իր արմատներուն ու իր լեզուին հետ:
Եւ երբ օր մը ուրիշ մը գրէ քու վաթսունամեակիդ, գուցէ նաեւ` հարիւրամեակիդ մասին, թող ըսէ. «Վանայ Ձայն»-ը երբեք չլռեց, որովհետեւ անոր ետին կանգնած էին մարդիկ, որոնք հաւատացին, թէ հայուն ձայնը պէտք է հնչէ նոյնիսկ ամէնէն դժուար ու տագնապալի օրերուն:
Քառասուն բեղուն տարիներդ շնորհաւո՛ր, «Վանայ Ձայն»:
Շարունակէ հնչել:
Շարունակէ միացնել:
Շարունակէ յիշեցնել մեզի, թէ մենք ո՛վ ենք:
Եւ թող քու ձայնդ, այսօրուան պէս, վաղը եւս մտնէ մեր տուներէն ներս ու ըսէ.
«Բարի լոյս… Հոս «Վանայ Ձայն»-ն է, սփիւռքահայութեան առաջին ձայնը»:
Հայերէնը տակաւին կը հնչէ:
Հայուն ձայնը տակաւին կենդանի է:
Եւ այս ձայնը պիտի չլռէ երբեք:
